Xung đột Trung Đông làm thay đổi cán cân tiền tệ toàn cầu

Xung đột tại Trung Đông đang làm nổi bật vai trò ngày càng lớn của hàng hóa trong cục diện địa chính trị, qua đó hỗ trợ các đồng tiền của những quốc gia xuất khẩu tài nguyên như Na Uy, Canada, Australia và New Zealand.

* Tiền tệ hàng hóa tăng trong bối cảnh xung đột địa chính trị

Nhóm "đồng tiền hàng hóa" - gắn liền với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực - đang tăng giá trong năm 2026. Trong số các nền kinh tế phát triển (G10), đồng krone Na Uy và đô la Australia là hai đồng tiền có hiệu suất tốt nhất, với mức tăng hơn 7% so với USD từ đầu năm đến nay.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông gây ra sự gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu tồi tệ nhất trong lịch sử, kéo theo các tác động lan tỏa tới nhiều nền kinh tế.

Một số nhà đầu tư cho rằng các đồng tiền này vẫn còn dư địa tăng giá, khi trật tự toàn cầu ngày càng phân mảnh - được đẩy nhanh bởi xu hướng hành động đơn phương của Mỹ và sự trỗi dậy của Trung Quốc - cùng với xu hướng các quốc gia ưu tiên an ninh năng lượng và đảm bảo nguồn cung các nguyên liệu thiết yếu cho phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi xanh.

Ông Manish Kabra, chiến lược gia đa tài sản tại Societe Generale, lưu ý khoảng cách lớn giữa mức tăng của giá hàng hóa và hiệu suất tương đối thấp hơn của các đồng tiền hàng hóa trong những năm gần đây, qua đó cho thấy các đồng tiền này vẫn còn dư địa tăng giá. Kể từ khi xung đột tại Trung Đông nổ ra, ông đã giảm nắm giữ đồng euro và phân bổ đều vào bốn đồng tiền hàng hóa. "Trọng tâm chiến lược và địa chính trị đối với hàng hóa vẫn chưa được phản ánh vào giá của bốn đồng tiền hàng hóa này", ông Kabra nhận định.

Chuyên gia Lauren van Biljon, quản lý danh mục cấp cao tại Allspring Global Investments, cho biết, bà đã chuyển sang nắm giữ đồng krone Na Uy so với bảng Anh - tức đặt cược đồng krone sẽ tăng giá so với đồng bảng. Na Uy là một trong những nhà sản xuất dầu khí lớn và đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh năng lượng cho châu Âu, đặc biệt khi khu vực này giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Nga sau xung đột tại Ukraine. Theo bà, việc chuyển sang các đồng tiền hàng hóa là một trong những lý do cho quyết định đầu tư này, bên cạnh kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Na Uy duy trì lập trường chính sách tiền tệ thắt chặt trong bối cảnh chi phí năng lượng gia tăng.

Ngân hàng Rabobank dự báo đồng euro sẽ suy yếu so với đồng krone, đồng thời khuyến nghị bán bảng Anh để mua đồng krone Na Uy. Ở mức khoảng 9,37 krone đổi 1 USD, đồng tiền này đang giao dịch gần mức mạnh nhất kể từ năm 2022.

Australia, Canada và Na Uy đều có xếp hạng tín nhiệm AAA và là các quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng. Theo các nhà phân tích, những yếu tố này giúp nhà đầu tư có thêm lựa chọn ngoài đồng euro và nhân dân tệ trong bối cảnh lo ngại về vai trò toàn cầu của đồng USD gia tăng.

* Giá hàng hóa tăng mạnh, rủi ro vẫn còn

Theo công ty đầu tư Ninety One, một "trật tự hàng hóa mới" đang hình thành, với các đặc điểm như phân mảnh địa chính trị, điện khí hóa, hạn chế nguồn cung, khu vực hóa thị trường năng lượng và vật liệu, cùng với việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yếu tố này góp phần lý giải đà tăng mạnh của thị trường hàng hóa trong năm nay. Theo dữ liệu của Bank of America, nhóm tài sản hàng hóa là loại có hiệu suất tốt nhất từ đầu năm 2026, với mức tăng khoảng 42%, so với mức tăng 6% của năm trước.

Giá dầu đã biến động mạnh do xung đột tại Trung Đông và hiện đang giao dịch gần mức 100 USD/thùng. Giá đồng đạt mức cao nhất trong 6 tuần, trong khi giá vàng dù gần đây giảm nhưng vẫn cao hơn khoảng 50% so với một năm trước. Ông Kabra cho rằng việc Chính phủ Mỹ hồi tháng 11 năm ngoái đưa đồng vào danh sách các khoáng sản thiết yếu đối với nền kinh tế và an ninh quốc gia cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của hàng hóa trong địa chính trị.

Tuy nhiên, các đồng tiền hàng hóa vẫn chịu tác động từ những lo ngại rằng xung đột có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu, tương tự như các đồng tiền khác. Bên cạnh đó, sự tăng giá của đồng USD với vai trò tài sản an toàn trong thời gian gần đây cũng phần nào làm giảm sức hấp dẫn của các đồng tiền này. Dù vậy, sau khi suy yếu so với đồng USD trong giai đoạn đầu của xung đột, các đồng đô la Canada, New Zealand và Australia đang phục hồi nhờ kỳ vọng về một lệnh ngừng bắn.

Australia là quốc gia xuất khẩu lớn về than đá và khí tự nhiên hóa lỏng, nhưng lại phụ thuộc vào nhập khẩu các sản phẩm dầu tinh chế. Bà Malin Rosengren, quản lý danh mục tại RBC BlueBay Asset Management, cho rằng yếu tố quan trọng nhất hiện nay là mức độ độc lập và an ninh năng lượng, đồng thời lưu ý rằng Australia có những điểm dễ bị tổn thương trong lĩnh vực này. Theo bà, tác động đối với tăng trưởng trong trung hạn cũng sẽ là yếu tố cần theo dõi, đặc biệt trong bối cảnh đánh giá ảnh hưởng của hàng hóa đối với tỷ giá.

* Đồng tiền hàng hóa hưởng lợi trong nhiều kịch bản

Ngay cả khi xung đột tại Trung Đông được giải quyết, chi phí năng lượng được dự báo sẽ vẫn duy trì ở mức cao trong một thời gian, do dòng chảy năng lượng chưa thể trở lại bình thường ngay lập tức và cơ sở hạ tầng cần được khôi phục.

Ông Van Luu, Giám đốc chiến lược giải pháp toàn cầu tại Russell Investments, cho rằng đây là cơ hội để đầu tư vào các đồng tiền hàng hóa. "Nếu giá dầu duy trì trong khoảng 85-100 USD/thùng thay vì 65 USD/thùng, các quốc gia xuất khẩu năng lượng ở những nền kinh tế ổn định về chính trị như Na Uy và Canada sẽ có lợi thế", ông nhận định, đồng thời cho biết vẫn duy trì đầu tư vào các đồng tiền này.

Chuyên gia Andreas Koenig, Trưởng bộ phận ngoại hối toàn cầu tại Amundi - nhà quản lý tài sản lớn nhất châu Âu - có quan điểm rằng các đồng tiền hàng hóa vẫn là lựa chọn phù hợp bất kể kết quả của các nỗ lực chấm dứt xung đột hiện nay. Theo ông, các đồng tiền này không chỉ được chú ý trong bối cảnh biến động toàn cầu mà còn có thể hưởng lợi khi thị trường ổn định trở lại. "Đây vẫn là những đồng tiền nhạy với rủi ro và có xu hướng tăng giá khi thị trường chấp nhận rủi ro", ông nói./.