Triều Tiên thử nghiệm mô hình kinh tế tự do

Nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-Un. Ảnh: AFP/TTXVN

Còn quá sớm để nói tới một sự “chuyển mình”, nhưng các phóng viên quốc tế đến Bình Nhưỡng tác nghiệp nhân kỷ niệm 105 năm ngày sinh cố lãnh tụ Kim Nhật Thành (Kim Il Sung) nhận thấy một “sự thay đổi” tại Triều Tiên.

Theo phóng viên của hãng tin AFP, ở các siêu thị tại Bình Nhưỡng có cả những lon nước ngọt Coca Cola nổi tiếng của Mỹ. Trong các cửa hàng của Nhà nước, các dịch vụ mua bán được thanh toán bằng đồng won Triều Tiên.

Nhưng đi taxi, hay ăn hiệu, hoặc mua bán lặt vặt ở vỉa hè, việc trả tiền bằng đồng đôla, euro, hay đồng Nhân dân tệ là chuyện thường tình mà không bị từ chối bao giờ. Đời sống của một phần dân cư thủ đô Triều Tiên “có vẻ dễ chịu hơn”.

Ngoại tệ được mua bán khá dễ dàng trên thị trường “chợ đen”. Điện thoại thông minh, xe hơi mới nhập của Trung Quốc hay được lắp rắp ngay tại Triều Tiên xuất hiện ngày càng nhiều trên đường phố. Những người bán hàng rong thập thò ở các ngã tư, nhưng họ không còn bị đuổi bắt.

Những người giàu có bắt đầu mua nhà ở các chung cư. Chế độ dòng họ Kim vẫn chủ trương “tự lực tự cường”, không lệ thuộc vào hàng hóa, vào tiền tệ của nước ngoài. Tuy nhiên, thực tế thì khác.

Kinh tế Triều Tiên đang “từng bước thay đổi”. Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Khoa học Xã hội Bình Nhưỡng nói với phóng viên AFP: “Triều Tiên là một quốc gia xã hội chủ nghĩa, theo mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa (…) và không hướng tới một kế hoạch cải tổ theo mô hình kinh tế thị trường”.

AFP và báo Les Echos cùng đưa ra nhận định: Tuyên bố chính thức này của một quan chức tại Bình Nhưỡng khác hẳn với những quyết định gần đây của Kim Jong Un. Les Echos nói tới “vùng xám” trong kinh tế Triều Tiên, nơi ở đó Nhà nước trên nguyên tắc vẫn kiểm soát tất cả, song người dân bắt đầu được mua bán với nhau.

Triều Tiên thử nghiệm mô hình kinh tế tự do. Ảnh minh họa: Reuters

Theo Giáo sư Andrei Lankov giảng dạy tại đại học Kookmin-Seoul, “giới lãnh đạo ở Bình Nhưỡng hiểu được rằng, nếu không để cho thị trường hoạt động, thì kinh tế không thể khá lên được, cho dù là ở một mức còn kém cỏi như hiện tại”. Andrei Lankov là tác giả một công trình nghiên cứu về tình hình kinh tế Triều Tiên được đăng trên tạp chí của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế có trụ sở tại Mỹ.

Một điều đáng chú ý khác, là cán bộ Nhà nước Triều Tiên được chỉ thị “không can thiệp vào các hoạt động kinh tế của tư nhân dù về mặt lý thuyết thì đó vẫn là những hoạt động bất hợp pháp”. AFP dẫn lời một số nhà nghiên cứu nước ngoài cho rằng khu vực kinh tế tư nhân có thể chiếm từ 25-50% GDP của Triều Tiên.

Tại một đất nước khép kín như Triều Tiên, chỉ số tăng trưởng được giữ kín như bí mật quốc gia. Ngay cả các chuyên gia Hàn Quốc không thể xác định được rằng trong năm 2015, kinh tế Triều Tiên tăng trưởng hay suy thoái. Có điều, bước chuyển biến, dù chỉ mới manh nha trên quê hương của Kim Nhật Thành, khiến mọi người liên tưởng đến những bước đầu trong quá trình chuyển đổi kinh tế của Trung Quốc dưới năm tháng Đặng Tiểu Bình.

Như ghi nhận của các chuyên gia, Bắc Kinh, đồng minh thân thiết nhất của chế độ Bình Nhưỡng đang khuyến khích Triều Tiên theo gương Trung Quốc. Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Khoa học Xã hội Bình Nhưỡng nhìn nhận “chính sách cải tổ của Trung Quốc phù hợp với hoàn cảnh của quốc gia này. Người Trung Quốc ước ao và mong mỏi tiến trình cải tổ đó”. Nhưng Triều Tiên vẫn “quyết tâm đi theo con đường xã hội chủ nghĩa”.

Đáp lời chuyên gia Triều Tiên, Giáo sư Lankov, Đại học Seoul cho rằng, Triều Tiên không bao giờ nhìn nhận là phải “học tập” kinh nghiệm của nước khác. Nhưng điều đó không ngăn cản Bình Nhưỡng âm thầm đi theo mô hình mà Bắc Kinh đã vạch ra, bởi mô hình đó đã giúp kinh tế Trung Quốc thành công mỹ mãn, để quốc gia châu Á này vươn lên thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

>>> Mỹ cân nhắc đưa Triều Tiên vào danh sách các nước bảo trợ khủng bố

>>> Nga cảnh báo hậu quả bi thảm nếu Mỹ tấn công Triều Tiên