5G phủ rộng, tạo nền tảng bứt phá kinh tế số

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định rõ, hạ tầng số phải đi trước một bước, đóng vai trò nền móng cho phát triển kinh tế số, xã hội số và chính phủ số. Trong bối cảnh đó, triển khai và phát triển mạng 5G tại Việt Nam không chỉ mang lại lợi ích về công nghệ mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hỗ trợ quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa. 

Tập đoàn VNPT triển khai lắp đặt hạ tầng và trạm thu phát sóng VinaPhone 5G trên toàn quốc. Ảnh: Minh Quyết - TTXVN

Sau một thời gian thương mại hóa tại Việt Nam, với khả năng cung cấp tốc độ siêu cao, độ trễ cực thấp và hỗ trợ kết nối đồng thời lớn, mạng 5G là bước nâng cấp về tốc độ truyền dữ liệu, tạo nền tảng cho những mô hình kinh doanh mới, giải pháp số mới, thúc đẩy phát triển kinh tế số theo chiều sâu.

* Nhà nước và doanh nghiệp đồng hành 

Chiến lược phát triển mạng 5G của Việt Nam được thể hiện cụ thể trong các chính sách về công nghệ số và hạ tầng số quốc gia. Cùng với đó, các doanh nghiệp viễn thông đã xây dựng kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu năm 2025 tốc độ truyền tải trung bình là 100 Mbps và đến năm 2030 phủ sóng 5G trên toàn quốc. 

Tập đoàn VNPT triển khai lắp đặt hạ tầng và trạm thu phát sóng VinaPhone 5G trên toàn quốc. Ảnh: Minh Quyết/TTXVN

Đồng hành cùng các doanh nghiệp viễn thông, Nghị quyết số 57-NQ/TW nêu rõ, Nhà nước cam kết đầu tư mạnh vào hạ tầng số, trong đó có mạng 5G. Nghị quyết số 193/2025/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 19/2/2025 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là bước thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW. Đây là hành lang pháp lý vượt trội với phạm vi thí điểm rõ ràng, cơ chế đặc thù, tính linh hoạt cao, cho phép rút ngắn thủ tục, tăng cường phân cấp, trao quyền, khuyến khích sự chủ động, sáng tạo của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và đội ngũ trí thức. 

Đối với lĩnh vực viễn thông, Nghị quyết số 193 được đánh giá là nền tảng tạo nên những thay đổi mang tính lịch sử trong kỷ nguyên số: Chính phủ sẽ hỗ trợ lên tới 15% tổng giá trị đầu tư nếu doanh nghiệp triển khai tối thiểu 20.000 trạm phát sóng 5G trong năm 2025. 

Ngày 1/3/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ban hành Chỉ thị 05/CT-TTg về các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, trong đó Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh thương mại hóa 5G, phát triển mạnh băng rộng tốc độ cao như động lực mới cho tăng trưởng kinh tế. 

Ba doanh nghiệp viễn thông hàng đầu Việt Nam là Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel), Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) và Tổng công ty Viễn thông MobiFone (MobiFone) dựa trên năng lực đã triển khai thương mại hóa 5G với những mục tiêu khác nhau vừa phát huy thế mạnh sẵn có, vừa bảo đảm tính cạnh tranh. 

Viettel là nhà mạng đầu tiên công bố thương mại hóa mạng 5G ngày 15/10/2024 với mục tiêu đưa sóng đến mọi người dân và phát triển hạ tầng, dịch vụ 5G rộng khắp tới 100% tỉnh, thành phố, các khu công nghiệp, trung tâm nghiên cứu, nhà ga, cảng biển, sân bay…; đồng thời, nhanh chóng cung cấp hệ sinh thái dịch vụ, ứng dụng phong phú cho mạng 5G để khai phá hiệu quả và đưa vào các hoạt động kinh tế - xã hội, đặc biệt là tạo chuyển dịch cho các ngành như sản xuất, y tế, giáo dục, giao thông, logistics…

Tập đoàn VNPT chính thức cung cấp dịch vụ VinaPhone 5G siêu tốc độ, siêu trải nghiệm từ ngày 10/12/2024. VinaPhone 5G chú trọng các khu vực trọng điểm về kinh tế - xã hội, cung cấp dịch vụ không kèm điều kiện đăng ký gói cước mới.

Ngày 23/6/2025, MobiFone là nhà mạng thứ 3 tại Việt Nam tuyên bố chính thức thương mại hoá mạng 5G. Trong giai đoạn đầu, dịch vụ 5G được MobiFone tập trung tại trung tâm các tỉnh, thành phố lớn.

Tạo điều kiện để các nhà mạng đầu tư hạ tầng số, mở đường cho sự phát triển của công nghệ 5G và các ứng dụng tương lai, trong năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức đấu giá băng tần 700MHz. Các chuyên gia viễn thông đánh giá đây là băng tần 'kim cương” nhờ khả năng xuyên thấu tốt, phủ sóng rộng và tiết kiệm chi phí xây dựng hạ tầng. 

Viettel trúng đấu giá khối băng tần B2-B2' (713-723 MHz và 768-778 MHz) ngày 20/5/2025, trở thành đơn vị đầu tiên tại Việt Nam sở hữu băng tần này. Bốn tháng sau, ngày 16/9/2025, VNPT trúng đấu giá khối B1-B1' (703-713 MHz và 758-768 MHz).

Lợi thế của băng tần 700MHz nằm ở khả năng phủ sóng rộng gấp 2,6 lần so với 1800MHz và giúp tiết kiệm từ ba đến bốn lần số lượng trạm phát sóng cần xây dựng. Các ưu điểm của băng tần 700MHz giúp các nhà mạng mở rộng mạng lưới với chi phí thấp hơn, đặc biệt ở vùng nông thôn, miền núi nơi mật độ dân cư thấp. Viettel và VNPT nhờ đó có cơ hội thu hẹp khoảng cách với các nhà mạng hàng đầu khu vực trong cuộc đua 5G. 

* Thu hẹp khoảng cách phát triển 

Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, đến tháng 12/2025, vùng phủ sóng 5G thương mại đạt 91,2% dân số toàn quốc. Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) để đạt vùng phủ sóng 90% dân số, các nước thường mất trung bình 3 năm. Ngay cả Ấn Độ, quốc gia có diện tích rộng và dân số đông với tốc độ triển khai rất mạnh, cũng mất 15 tháng để đạt con số tương đương. Kết quả trên đưa Việt Nam vào nhóm có tốc độ triển khai 5G thuộc nhanh nhất thế giới.

Ông Nguyễn Anh Cương cho rằng thành tựu này không chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật, mà còn tạo ra mặt bằng hạ tầng số tương đối đồng đều, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền, giữa đô thị và nông thôn. 

5G được Viettel xác định là hạ tầng chiến lược quốc gia, tương tự các thế hệ mạng trước đây. Bên cạnh dịch vụ cho người dùng cá nhân, Viettel đã triển khai các mô hình mạng riêng cho doanh nghiệp, nhà máy và thử nghiệm các ứng dụng thời gian thực, không độ trễ, mở ra những hướng đi mới cho thương mại hóa 5G trong sản xuất và quản trị.

Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Viễn thông Viettel Nguyễn Hà Thành cho hay, trong năm 2025, Viettel đã lắp đặt mới 23.500 trạm BTS 5G. Như vậy, đến hết năm 2025, Viettel có 30.000 trạm 5G triển khai trên toàn quốc, đạt 90% vùng phủ ngoài trời và 70% vùng phủ trong nhà, từ thành thị đến nông thôn. Trong năm 2026, Viettel sẽ triển khai thêm 15.000 trạm, nâng vùng phủ trong nhà lên gần 85%. Hiện nay thuê bao 5G phát triển mới đang chiếm 50% thuê bao mới; lượng data 5G sử dụng tăng 15-20%.

Không chỉ đạt vùng phủ lớn, mạng 5G Viettel có lợi thế vượt trội về công nghệ hiện đại. Viettel là doanh nghiệp duy nhất triển khai mạng 5G SA (Standalone – độc lập) hoàn chỉnh, toàn bộ các thành phần mạng lõi đến thiết bị phát sóng vô tuyến đều thuộc thế hệ mạng 5G, có thể đạt tốc độ lên đến 10 Gbps. Trong điều kiện sử dụng thực tế, tốc độ 5G cao hơn 4G từ 15 đến 20 lần.

Năm 2025, VNPT tăng tốc triển khai mạng lưới để sang năm 2026 phủ sóng 5G tới 55-60% dân số. Việc triển khai được ưu tiên tại các khu đô thị, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và các khu vực có mật độ lưu lượng cao, gắn trực tiếp với các hoạt động kinh tế.

Cùng với mở rộng vùng phủ, VNPT tập trung xây dựng các năng lực nền tảng của 5G như Network Slicing, Network API và thử nghiệm các mô hình mạng riêng (Private Network) cho giáo dục đại học, nhà máy thông minh, từng bước tạo tiền đề cho các mô hình kinh doanh mới trong môi trường số. VNPT sẽ hợp tác với các đối tác triển khai mạng 5G dùng riêng ở Tây Ninh, Hải Phòng cho khách hàng sân bay và cầu cảng.

MobiFone cũng phủ sóng 5G trên toàn quốc. Năm 2026, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư mạnh vào hạ tầng 5G, những giải pháp số, nền tảng số để giải quyết những vấn đề lớn về những mô hình kinh doanh mới như thành phố thông minh, trung tâm cứu hộ với thiết bị bay không, xe tự lái…

Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá, mạng 5G được phủ sóng toàn quốc trong năm 2025 bước đầu tạo nền tảng cho kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới, những giải pháp số mới. Ứng dụng 5G đã thay đổi cách kinh doanh truyền thống sang kinh doanh số ở những khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Người nông dân có thể livestream bán nông sản ngay tại ruộng vườn, kể câu chuyện về sản phẩm của mình trực tiếp tới người tiêu dùng trên khắp cả nước.

Ông Đinh Thanh Sơn, Phó Tổng Giám đốc Viettel Post chia sẻ, ứng dụng 5G và hệ thống mạng lưới logistics của Viettel Post đã mang cả thế giới người mua đến các ruộng nương và người dân Sìn Hồ, Lai Châu. Một phiên livestream trong khoảng 2 giờ, nông dân Sìn Hồ bán được 300 tấn khoai sâm tới người tiêu dùng ở Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ. “Khi nông dân livestream bán hàng, việc chốt đơn hàng nhanh chóng. Chúng tôi mang đơn hàng đến trực tiếp người mua cuối cùng, sản phẩm được xác định rõ nguồn gốc xuất xứ, đảm bảo chất lượng hàng hóa đến tay người tiêu dùng", ông Đinh Thanh Sơn cho biết.

Đầu tư vào mạng 5G là quá trình đầu tư dài hạn. Việt Nam lựa chọn triển khai mạng 5G “nhanh, rộng khắp” xuất phát từ triết lý phát triển nhất quán, phù hợp với kinh nghiệm quốc tế: Muốn triển khai nhanh 5G, hạ tầng phải được đầu tư trước. Hiệu quả của mạng 5G không thể đo bằng lợi nhuận ngắn hạn, mà cần được nhìn nhận ở tầm chiến lược, thông qua tác động lan tỏa đến năng suất lao động, hiệu quả quản lý, chất lượng sống của người dân và năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.