Kinh tế số-động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam

Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh, xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực.

Trên tinh thần đó, kinh tế số không chỉ được hiểu là việc ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, kinh doanh, mà còn là sự chuyển đổi toàn diện phương thức tổ chức nền kinh tế, quản lý xã hội và vận hành bộ máy nhà nước. Việc thúc đẩy các ngành, lĩnh vực kinh tế dựa trên dữ liệu, nền tảng số và đổi mới sáng tạo được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo dư địa tăng trưởng mới, khai thác hiệu quả nguồn lực trong nước và tận dụng các cơ hội từ hội nhập quốc tế.

 Việc xác định rõ phát triển kinh tế số là định hướng lớn, lâu dài thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đất nước phát triển, có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới.

Lãnh đạo Cục Thống kê cho biết, năm 2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP ước đạt 14,02%, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD, tăng 1,64 lần so với năm 2020. Kinh tế số tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, gắn chặt với tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Theo Cục Thống kê, thời gian qua, kinh tế số phát triển theo cả chiều rộng và chiều sâu; trong đó, các ngành kinh tế số lõi chiếm trên 60%; đồng thời, mức độ số hóa trong các ngành, lĩnh vực ngày càng được mở rộng, đặc biệt là thương mại, tài chính, dịch vụ hành chính và hạ tầng năng lượng.

Ở cấp địa phương, kinh tế số đã trở thành nhân tố tạo khác biệt về tăng trưởng, với một số tỉnh, thành phố có tỷ trọng đóng góp trong GRDP vượt 20%. Những kết quả này phản ánh hiệu quả bước đầu của Chiến lược chuyển đổi số quốc gia, vai trò dẫn dắt của Chính phủ số và nỗ lực đồng bộ của các cấp, các ngành, doanh nghiệp và người dân trong phát triển kinh tế số và xã hội số.

Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Thống kê, trong giai đoạn 2021-2025, kinh tế số nổi lên như một trụ cột quan trọng trong Chiến lược chuyển đổi số quốc gia với tốc độ phát triển nhanh và tương đối đồng đều trên nhiều lĩnh vực, nhất là sau khi Nghị quyết số 57 được ban hành. Thương mại điện tử, thanh toán số, dịch vụ trực tuyến, logistics thông minh và các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu đều tăng trưởng mạnh mẽ.

Đồng thời, sự phát triển của Chính phủ số, đặc biệt là định danh điện tử, cơ sở dữ liệu dân cư và dịch vụ công trực tuyến đã tạo ra nền tảng quan trọng giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tính minh bạch và thúc đẩy niềm tin số. Những yếu tố này góp phần trực tiếp mở rộng của kinh tế số, thể hiện mối quan hệ tương hỗ giữa chiến lược chuyển đổi số và tăng trưởng kinh tế. 

Trong giai đoạn 2021-2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP của nước ta liên tục tăng từ 12,87% GDP năm 2021 lên 14,02% GDP năm 2025, trung bình giai đoạn này ước đạt khoảng 13,2%; trong đó, ngành kinh tế số lõi đóng góp 8,13% và số hóa các ngành khác là 5,05%.

Nổi bật, năm 2025, kinh tế số tiếp tục đóng góp quan trọng trong tăng tưởng kinh tế Việt Nam, với tỷ trọng giá trị tăng thêm ước đạt 14,02% GDP, tương đương với khoảng 72,1 tỷ USD, gấp 1,64 lần so với năm 2020 (năm 2020 đạt 43,8 tỷ USD), gấp 1,5 lần so với năm 2021 (năm 2021 đạt 53 tỷ USD). Tốc độ tăng quy mô giá trị tăng thêm của kinh tế số theo giá hiện hành bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt 10,4%, trong đó năm 2023 đạt mức thấp nhất là 6,1%; năm 2025 cao nhất là 14,6%.

Theo giá so sánh, năm 2025 tốc độ tăng trưởng kinh tế số tăng khoảng 11,8% so với năm 2024; bình quân giai đoạn 2021-2025, giá trị tăng thêm của kinh tế số tăng 9,8%.

Theo khu vực kinh tế, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đóng góp 0,13%; khu vực công nghiệp và xây dựng đóng góp 6,67%; khu vực dịch vụ đóng góp lớn nhất với 7,22%.

Theo ngành kinh tế, các ngành kinh tế số lõi đóng góp 8,42%, (tương đương 43,3 tỷ USD) chiếm hơn 60% trong tổng giá trị kinh tế số năm 2025; các ngành số hóa  chiếm 5,6% (tương đương 28,8 tỷ USD); trong đó, một số ngành số hóa có giá trị tăng thêm kinh tế số cao như: thương mại bán buôn, bán lẻ ứng dụng công nghệ số (thương mại điện tử) chiếm khoảng 11,8% trong tổng giá trị tăng thêm của kinh tế số; sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí chiếm khoảng 4%; hoạt động dịch vụ tài chính chiếm khoảng 2,6%. Sản xuất sản phẩm từ kim loại đúc sẵn chiếm 2,1%; hoạt động phát thanh, truyền hình chiếm hơn 1,6%; một số ngành có hoạt động số hóa thấp và gần như không thực hiện số hóa như hoạt động thú y; hoạt động trợ giúp xã hội; hoạt động chăm sóc, điều dưỡng tập trung... (chiếm khoảng 0,01% tổng giá trị tăng thêm của kinh tế số).

Đáng chú ý, các ngành dịch vụ ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất kinh doanh và quản lý điều hành có xu hướng tăng nhanh, góp phần nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số khu vực dịch vụ trong GDP từ 6,5% năm 2020 lên 7,2% năm 2025. Điều này thể hiện sự nỗ lực của Chính phủ, bộ, ngành và địa phương trong việc đẩy mạnh phát triển công nghệ thông tin và truyền thông, hoạt động số hóa của các ngành kinh tế ngày càng được tăng cường.

Cục Thống kê cũng chỉ ra, năm 2025, kinh tế số đã trở thành nhân tố quan trọng, tạo khác biệt về tăng trưởng của kinh tế số giữa các địa phương. Trong số 34 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có 4 tỉnh, thành phố có tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP trên 20% bao gồm: Bắc Ninh (46,30%), Thái Nguyên (29,53%), Hải Phòng (22,28%), Phú Thọ (22,71%); 4 tỉnh, thành phố có tỷ trọng từ 10 - 20%; 26 tỉnh, thành phố có tỷ trọng từ 6-10%.

Riêng hai cực tăng trưởng của cả nước là Hà Nội đạt 17,34% và Thành phố Hồ Chí Minh đạt 13,43%. Sự phân hóa này phản ánh khác biệt về mức độ phát triển công nghiệp, hạ tầng số, thu hút đầu tư và khả năng ứng dụng công nghệ số vào hoạt động kinh tế - xã hội ở từng địa phương.

“Kinh tế số ngày càng đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Việc xây dựng một nền kinh tế số mạnh mẽ không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia mà còn tạo nền tảng tăng trưởng bền vững và bao trùm trong bối cảnh hội nhập toàn cầu”, ông Lê Trung Hiếu nhấn mạnh.

Những kết quả đạt được trong năm 2025 thể hiện rõ sự cam kết mạnh mẽ và quyết tâm của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong triển khai chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xã hội số, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tuy nhiên, theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57), từ tỷ lệ đóng góp hiện nay đến mục tiêu 30% GDP vào năm 2030 và 50% năm 2045 vẫn còn khoảng cách rất rộng, lên đến hàng chục điểm phần trăm GDP.

Theo chuyên gia kinh tế, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Bích Lâm, năm 2026, khi giai đoạn yêu cầu “tăng tốc” được đặt ra, kinh tế số sẽ được kiểm chứng bằng năng suất lao động có cải thiện hay không, chi phí giao dịch có giảm hay không, dịch vụ công có thuận tiện hơn hay không… Nếu vượt qua được, kinh tế số mới thực sự trở thành động lực trung tâm của một mô hình tăng trưởng mới - bền vững hơn, tự chủ hơn và dựa trên tri thức nhiều hơn…