An Giang tìm lối thoát vòng luẩn quẩn "được mùa mất giá"

Giá khoai lang giảm sâu trong vụ thu hoạch khiến nhiều nông dân ở An Giang thua lỗ. Thực trạng này cho thấy những khó khăn trong tiêu thụ nông sản khi sản xuất còn phụ thuộc vào thương lái, liên kết chuỗi giá trị chưa bền vững. Tỉnh An Giang đang nỗ lực phát triển vùng nguyên liệu, tăng cường liên kết doanh nghiệp, chế biến và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao giá trị, giúp người dân yên tâm sản xuất.

Gắn bó hơn 6 năm với nghề trồng khoai lang, bà Phân Thị Vân, xã Định Hòa, tỉnh An Giang cho biết, vụ sản xuất này gia đình thuê 11 công đất tại xã Long Thạnh để trồng khoai. Tuy nhiên, thời điểm thu hoạch, giá khoai giảm mạnh, chỉ còn khoảng một nửa so với trước nên gia đình quyết định chờ thêm với hy vọng thị trường khởi sắc.

Sau khoảng hai tuần, giá khoai vẫn không cải thiện, trong khi khoai đã quá lứa thu hoạch, gia đình bà buộc phải bán với giá chỉ từ 150.000 - 200.000 đồng/tạ, tùy kích cỡ.

“Chi phí cải tạo đất, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công thu hoạch khoảng 220 triệu đồng, nhưng tiền bán khoai chưa đến 100 triệu đồng. Vụ này gia đình lỗ khoảng 120 triệu đồng”, bà Vân chia sẻ.

Theo bà Vân, trước đây khu vực này chủ yếu sản xuất lúa nhưng do đất còn nhiễm phèn, năng suất thấp, giá lúa không cao nên nhiều hộ dân chuyển sang trồng khoai lang. Loại cây này phù hợp với điều kiện đất đai, cho năng suất khá, nhưng giá cả lại thường xuyên biến động, khiến người trồng gặp nhiều rủi ro.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Nhanh, xã Long Thạnh cho biết, gia đình trồng 15 công khoai lang, năng suất đạt khoảng 50 tạ/công. Tuy nhiên, với mức giá thu mua hiện nay từ 170.000 - 210.000 đồng/tạ, gia đình ông bị lỗ khoảng 5 triệu đồng/công, tương đương 75 triệu đồng cho cả vụ.

Theo ông Nhanh, nguyên nhân khiến giá khoai lang giảm mạnh là do đang vào vụ thu hoạch rộ tại nhiều địa phương như Vĩnh Long, Tây Ninh, Cần Thơ, khiến nguồn cung vượt nhu cầu tiêu thụ. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông nội vùng còn hạn chế, xe tải lớn khó tiếp cận tận vườn, nông dân phải qua thêm khâu vận chuyển trung gian nên giá thu mua bị giảm.

“Khoai lang là cây trồng phù hợp với vùng đất này, nếu không trồng khoai thì người dân cũng khó lựa chọn cây trồng khác do điều kiện đất đai và nguồn nước còn nhiều hạn chế. Chúng tôi mong muốn có doanh nghiệp đầu tư chế biến, liên kết thu mua ổn định để nông dân yên tâm sản xuất”, ông Nhanh kiến nghị.

Theo ông Nguyễn Nhiệm Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Long Thạnh, những năm qua, địa phương đã triển khai chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, vận động người dân chuyển đổi những diện tích sản xuất kém hiệu quả sang các mô hình phù hợp với điều kiện thực tế.

Toàn xã hiện có hơn 7.000 ha đất sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh vùng chuyên canh lúa, địa phương đã hình thành nhiều vùng sản xuất cây ăn trái, cây màu và nuôi thủy sản theo hướng hàng hóa. Trong đó, mô hình trồng dứa Queen là một trong những mô hình chuyển đổi hiệu quả với diện tích hơn 123 ha, sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao.

Đối với khoai lang, xã hiện có gần 284 ha sản xuất tập trung, trong đó có vùng nguyên liệu của Hợp tác xã Khoai lang Nguyễn Vũ. Năng suất bình quân đạt khoảng 22 tấn/ha. Trong điều kiện giá ổn định, người dân có thể đạt lợi nhuận khoảng 60 triệu đồng/ha; khi thị trường thuận lợi, giá bán có thể tăng cao, mang lại hiệu quả kinh tế lớn.

Tuy nhiên, đầu ra của khoai lang hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào thương lái, chưa hình thành được chuỗi liên kết bền vững. Khi thị trường biến động, người sản xuất dễ rơi vào tình trạng dư thừa, giá giảm sâu.

Trước tình trạng này, xã Long Thạnh đang tăng cường kết nối với các doanh nghiệp, hợp tác xã để mở rộng đầu ra; đồng thời định hướng phát triển vùng chuyên canh khoai lang theo tiêu chuẩn an toàn, xây dựng sản phẩm OCOP, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất. Địa phương cũng sẽ tổ chức tập huấn kỹ thuật, thúc đẩy cơ giới hóa, sử dụng phân bón hữu cơ nhằm giảm chi phí; từng bước nâng cấp hạ tầng giao thông phục vụ vận chuyển nông sản và kêu gọi doanh nghiệp đầu tư cơ sở chế biến để gia tăng giá trị sản phẩm.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, thực hiện kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa giai đoạn 2021-2025 của tỉnh An Giang và Kiên Giang (trước khi hợp nhất), toàn tỉnh đã chuyển đổi hơn 41.600 ha. Việc chuyển đổi góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn còn những hạn chế như quy mô liên kết sản xuất - tiêu thụ chưa tương xứng với tiềm năng; tỷ lệ diện tích được bao tiêu qua hợp đồng còn thấp; năng lực của một số hợp tác xã chưa đáp ứng yêu cầu; công tác sơ chế, bảo quản, chế biến và phát triển thị trường còn nhiều khó khăn.

Ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết, thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với lợi thế từng vùng sinh thái và nhu cầu thị trường; thúc đẩy phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác, mở rộng liên kết giữa doanh nghiệp với nông dân.

Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm; phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Địa phương cũng chú trọng đầu tư hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, cơ sở sơ chế, bảo quản, chế biến nông sản; khuyến khích doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm, xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ.

Việc nâng cao giá trị nông sản sau chuyển đổi không chỉ giúp người dân giảm rủi ro thị trường mà còn tạo nền tảng để ngành nông nghiệp An Giang phát triển theo hướng hiệu quả, bền vững và thích ứng với những thay đổi của thị trường trong nước và quốc tế.