Ánh sáng dẫn đường trong bước ngoặt phát triển mới

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình - Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc “Tuyên ngôn Độc lập”, tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ảnh: TTXVN

Thế giới đang biến động khó lường, cạnh tranh công nghệ, địa chính trị ngày càng gay gắt. Khoảng cách giữa đi trước và tụt hậu đôi khi là vài năm công nghệ. Trong nước, Việt Nam đang thực hiện nhiều đổi mới về tổ chức bộ máy, thể chế, quản trị cùng các động lực tăng trưởng mới. Trước bối cảnh ấy, bài viết "Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi" của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhân dịp kỷ niệm 136 năm sinh nhật Bác đã gợi mở một thông điệp có ý nghĩa định hướng chiến lược cho chặng đường phát triển mới của đất nước: Càng đổi mới mạnh mẽ, càng hiện đại hóa sâu rộng càng phải giữ vững ánh sáng tư tưởng của Người như nền tảng dẫn đường cho phát triển.

Sau 40 năm Đổi mới, đất nước đã bước vào chặng đường phát triển khác trước. Nếu giai đoạn đầu là giải phóng sức sản xuất, mở cửa và hội nhập thì giai đoạn hiện nay là cạnh tranh về chất lượng tăng trưởng, công nghệ, dữ liệu, năng lực quản trị và khả năng tự chủ chiến lược. Thế giới đang biến động nhanh, những điểm nóng địa chính trị tiếp tục tác động tới thương mại, năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Điều này đang tạo ra những áp lực mới đối với Việt Nam.

Gần một năm qua, đất nước đã tinh gọn bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp lại đơn vị hành chính và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đây là cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy lớn nhất trong nhiều thập niên nhằm xây dựng nền quản trị tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hơn. Cùng với đó, chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ. Đóng góp hơn 14% GDP năm 2025, kinh tế số khẳng định là một trong những động lực tăng trưởng và còn nhiều dư địa khai phá.

Điều đó cho thấy Việt Nam đang bước nhanh vào không gian phát triển mới. Nhưng chính trong bước chuyển lớn ấy, vấn đề quan trọng là phát triển theo hướng nào và bằng nền tảng nào.

Chính ở đây, tư tưởng Hồ Chí Minh cho thấy giá trị dẫn đường đặc biệt!

Điều sâu sắc ở Chủ tịch Hồ Chí Minh là Người chưa bao giờ đối lập hiện đại hóa với độc lập dân tộc, cũng không đối lập đổi mới với giữ gìn bản sắc và nền tảng xã hội. Người cũng không giữ tư tưởng bất biến, khép kín mà luôn học cái tiến bộ của nhân loại, tiếp thu tinh hoa thế giới, phát triển khoa học-kỹ thuật, nâng cao dân trí và cải thiện dân sinh. Nhưng mọi đổi mới đều phải hướng tới con người, vì hạnh phúc của nhân dân và vì quyền tự quyết của dân tộc.

Bởi vậy, hiện đại hóa không thể chỉ được hiểu là tăng trưởng bằng mọi giá hay chạy đua công nghệ đơn thuần. Thực tiễn thế giới cho thấy, tăng trưởng kinh tế chưa bảo đảm cho phát triển bền vững nếu một quốc gia không giữ được năng lực tự chủ chiến lược, không bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, không củng cố được niềm tin của nhân dân.

Tinh thần "dân là gốc" của Chủ tịch Hồ Chí Minh vì thế càng có ý nghĩa trong thời đại quản trị số. Tinh gọn bộ máy không chỉ để giảm đầu mối trung gian hay chi phí hành chính, mà sâu xa hơn là để Nhà nước gần dân hơn, xử lý công việc nhanh hơn và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn. Chuyển đổi số cũng không chỉ là số hóa dữ liệu hay thủ tục hành chính, mà phải hướng tới một nền quản trị minh bạch, thuận tiện và hiệu quả hơn.

Mọi cải cách suy cho cùng đều phải được đo đếm bằng sự hài lòng, niềm tin và lợi ích thực tế của nhân dân. Nếu thủ tục vẫn chậm, dữ liệu chưa liên thông, cán bộ còn né tránh trách nhiệm hay người dân vẫn gặp khó trong tiếp cận dịch vụ công, thì cải cách sẽ khó tạo ra động lực phát triển thực sự.

Trong bài viết "Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu "đổi mới nhưng không chệch hướng; phát triển nhanh nhưng phải bền vững; hội nhập sâu rộng nhưng phải giữ vững độc lập, tự chủ". Tinh thần ấy cho thấy rõ hơn yêu cầu tự lực, tự cường trong điều kiện phát triển mới.

Chưa bao giờ vấn đề làm chủ khoa học-công nghệ lại mang ý nghĩa chiến lược như hiện nay. Một dân tộc không làm chủ công nghệ sẽ khó làm chủ tương lai phát triển của chính mình. Cuộc cạnh tranh toàn cầu hiện nay không còn chủ yếu là cạnh tranh tài nguyên hay lao động giá rẻ, mà là cạnh tranh về AI, bán dẫn, an ninh dữ liệu, công nghệ xanh và năng lực đổi mới sáng tạo.

Cho nên, Việt Nam thúc đẩy chiến lược công nghiệp bán dẫn quốc gia, phát triển hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không chỉ là yêu cầu kinh tế, mà còn là yêu cầu giữ vững độc lập tự chủ trong thời đại công nghệ.

Năm 2025, GDP của Việt Nam tăng khoảng 8,02%, quy mô nền kinh tế vượt 514 tỷ USD; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hơn 930 tỷ USD. Những con số ấy cho thấy tiềm năng và dư địa phát triển rất lớn của đất nước. Nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực công nghệ quốc gia, năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng nếu không muốn tiếp tục đứng ở vị trí thấp trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tinh thần "đem sức ta mà tự giải phóng cho ta" mà Chủ tịch Hồ Chí Minh hiệu triệu cách đây 81 năm, hôm nay cần phải được hiểu rộng hơn. Đó là phải làm chủ năng lực phát triển của chính mình, xây dựng được đội ngũ nhân lực chất lượng cao, có doanh nghiệp công nghệ mạnh, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để không tụt lại phía sau.

Đi cùng với đó là yêu cầu xây dựng một nền quản trị liêm chính, hiệu quả, trách nhiệm. Đây cũng là điểm rất đáng chú ý trong bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi đặt chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, quan liêu trong mối quan hệ trực tiếp với phát triển đất nước.

Trong thời đại cạnh tranh toàn cầu, "giặc nội xâm" không chỉ làm suy thoái bộ máy, mà còn làm mất cơ hội phát triển quốc gia. Một dự án chậm tiến độ nhiều năm, một nguồn lực bị thất thoát, một cán bộ né tránh trách nhiệm hay một thể chế trì trệ đều có thể khiến đất nước chậm nhịp trong cuộc đua phát triển. Bởi vậy, liêm chính hôm nay không chỉ là phẩm chất đạo đức, mà còn là năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nhưng sau tất cả, điều lớn nhất mà tư tưởng Hồ Chí Minh để lại vẫn là tư tưởng phát triển vì con người. Công nghệ không thể thay thế giá trị con người. Tăng trưởng kinh tế cũng không phải mục tiêu cuối cùng của phát triển. Một đất nước hùng cường phải là nơi người dân được sống an toàn, tử tế, có cơ hội phát triển và được thụ hưởng thành quả phát triển một cách công bằng.

Kỷ niệm Ngày sinh của Bác vì thế không chỉ là tưởng nhớ công lao trời biển của Người. Điều quan trọng hơn là chuyển từ nhận thức sang hành động. Học tập và làm theo Bác không thể chỉ dừng ở những khẩu hiệu, mà phải bằng năng lực hành động cụ thể: Dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, dám phụng sự và đặt lợi ích quốc gia-dân tộc lên trên hết và lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo.

Càng trong bước chuyển lớn của lịch sử, chúng ta càng phải giữ vững ánh sáng Hồ Chí Minh. Đó không chỉ là ánh sáng của niềm tin, mà còn là ánh sáng của bản lĩnh, trí tuệ và phương hướng phát triển để Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng hùng cường.