Áp lực thu ngân sách kỷ lục đặt lên “vai” ngành tài chính TP. Hồ Chí Minh

Áp lực lớn nhất hiện dồn lên ngành thuế và hải quan – hai lĩnh vực đóng góp chủ lực cho nguồn thu ngân sách Thành phố.

Phấn đấu thu 500.000 tỷ đồng trong nửa đầu năm

TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu thu ngân sách nhà nước năm 2026 ở mức 1 triệu tỷ đồng; riêng 6 tháng đầu năm phải hoàn thành tối thiểu 500.000 tỷ đồng. Đây được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm hiện thực hóa các định hướng tại Kết luận 18-KL/TW và Kết luận 27-KL/TW, tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của Thành phố trong năm nay.

Theo dự toán được Trung ương giao, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2026 của TP. Hồ Chí Minh là hơn 803.500 tỷ đồng; dự toán Hội đồng nhân dân Thành phố giao đầu năm là 804.775 tỷ đồng. Tuy nhiên, với yêu cầu tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển và thúc đẩy tăng trưởng, Thành phố đặt mục tiêu phấn đấu tăng thu trên 20% so với dự toán, tương đương tối thiểu 964.200 tỷ đồng và tiến tới chinh phục mốc 1 triệu tỷ đồng.

Tại buổi làm việc với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 27/4/2026, Thành ủy TP. Hồ Chí Minh chính thức đề xuất mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỷ đồng trong năm nay. Theo lãnh đạo Thành phố, đây không chỉ là chỉ tiêu tài chính đơn thuần mà còn là giải pháp quan trọng để tạo nguồn lực cho đầu tư công, phát triển hạ tầng và kích thích tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số.

Ngay sau đó, UBND TP. Hồ Chí Minh đã làm việc với Sở Tài chính cùng các cơ quan thu ngân sách trên địa bàn như Thuế Thành phố, Chi cục Hải quan khu vực II, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất Thành phố nhằm rà soát toàn diện các nguồn thu và xây dựng kịch bản điều hành phù hợp với mục tiêu mới.

Kết quả thu ngân sách những tháng đầu năm được xem là tín hiệu tích cực. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 325.734 tỷ đồng, bằng 40,5% dự toán Trung ương giao và tăng 17,9% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, có 11/18 khoản thu đạt và vượt tiến độ dự toán.

Để hiện thực hóa mục tiêu thu ngân sách kỷ lục, TP. Hồ Chí Minh xác định nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Thành phố sẽ đẩy nhanh tiến độ đấu giá quyền sử dụng đất, thẩm định và phê duyệt giá đất nhằm khai thác hiệu quả nguồn thu từ đất đai; đồng thời, tăng cường thu hồi nợ thuế, nhất là các khoản nợ lớn kéo dài nhiều năm.

Song song đó, công tác chống thất thu sẽ được siết chặt ở các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao như thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, chuyển nhượng bất động sản. Thành phố cũng tăng cường quản lý hóa đơn điện tử, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra chống chuyển giá, trốn thuế và xử lý nghiêm các hành vi gian lận thuế.

UBND TP. Hồ Chí Minh đã giao Thuế Thành phố chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính cùng các sở, ngành và địa phương tham mưu giao chỉ tiêu thu ngân sách đến từng đơn vị; xây dựng kế hoạch chi tiết theo từng tháng, từng quý để theo dõi tiến độ thực hiện; đồng thời, các cơ quan chức năng phải thường xuyên đánh giá tình hình thu, kịp thời đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp nhằm bảo đảm hoàn thành mục tiêu thu ngân sách theo kịch bản đã đề ra.

Áp lực đặt lên “vai” ngành tài chính

Trong mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỷ đồng của TP. Hồ Chí Minh năm 2026, áp lực lớn nhất đang đặt lên vai cơ quan thuế và hải quan - hai đơn vị đóng góp phần lớn nguồn thu ngân sách của Thành phố.

Năm nay, Thuế TP. Hồ Chí Minh được Chính phủ giao dự toán thu 627.000 tỷ đồng, chiếm gần 28% tổng thu của toàn ngành thuế cả nước. Nếu tính theo kịch bản tăng thu trên 20% mà Thành phố đang đặt ra, số thu ngành thuế phải thực hiện sẽ vượt 750.000 tỷ đồng - mức cao chưa từng có.

Ông Giang Văn Hiển, Phó Trưởng Thuế TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong 4 tháng đầu năm, ngành thuế đã thu được 266.035 tỷ đồng, đạt 42,4% dự toán và tăng 20,2% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều sắc thuế chủ lực tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực như thuế giá trị gia tăng đạt 43,6% dự toán; thuế thu nhập doanh nghiệp tăng 24,14%; thuế tiêu thụ đặc biệt tăng 21,4%.

Theo ông Hiển, kết quả này cho thấy nền kinh tế Thành phố vẫn duy trì khả năng chống chịu và phục hồi tương đối tốt, niềm tin thị trường được cải thiện và hoạt động sản xuất kinh doanh có chuyển biến tích cực hơn cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, đại diện ngành thuế cũng nhìn nhận phía sau bức tranh tăng trưởng vẫn tồn tại nhiều rủi ro mang tính cấu trúc. Qua phân tích dữ liệu theo từng ngành nghề và nhóm doanh nghiệp, cơ quan thuế nhận thấy nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến tính bền vững của nguồn thu trong các tháng cuối năm.

Để hoàn thành mục tiêu thu ngân sách, ngành thuế đang đồng thời triển khai các giải pháp về quản lý kê khai, kiểm tra thuế, thu hồi nợ đọng và chống thất thu; trong đó, nguồn thu từ đất được xác định là yếu tố then chốt.

“Nếu Thành phố chỉ đạo quyết liệt để các khoản thu từ đất đạt khoảng 170.000 tỷ đồng trong năm nay thì Thuế TP. Hồ Chí Minh có cơ sở để hoàn thành nhiệm vụ được giao”, ông Giang Văn Hiển nhấn mạnh.

Theo cơ quan thuế, để duy trì tiến độ thu ngân sách, Thành phố cần đẩy nhanh xử lý hồ sơ đất đai, tổ chức đấu giá các dự án lớn, đặc biệt tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm; đồng thời, tháo gỡ vướng mắc liên quan đến nợ đọng đất đai và các khoản ghi thu – ghi chi phát sinh từ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh ngành thuế, áp lực tăng thu cũng đặt ra với Chi cục Hải quan khu vực II. Năm 2026, dự toán thu từ hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh hơn 176.000 tỷ đồng. Nếu tăng thêm 20%, số thu phải đạt sẽ vượt 210.000 tỷ đồng.

Ông Tống Quốc Thịnh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực II cho biết, đơn vị xem đây vừa là thách thức, vừa là động lực phát triển trong giai đoạn 2026-2030. Trong 4 tháng đầu năm, số thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 60.496 tỷ đồng, tương đương 34,3% dự toán pháp lệnh.

Theo ông Thịnh, để hoàn thành chỉ tiêu thu, ngành hải quan sẽ tập trung tạo thuận lợi thương mại, cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường chống gian lận thương mại nhằm nuôi dưỡng và khai thác hiệu quả nguồn thu.

Đáng chú ý, số thu của Hải quan khu vực II hiện chiếm khoảng 43% tổng thu xuất nhập khẩu cả nước. Riêng số thu tại cảng Cát Lái tương đương tổng số thu của hải quan Bình Dương, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu cộng lại. Tuy nhiên, áp lực hạ tầng giao thông đang trở thành điểm nghẽn lớn đối với hoạt động logistics và thông quan hàng hóa.

“Lượng hàng hóa qua khu vực cảng hiện rất lớn, trong khi hạ tầng kết nối vẫn quá tải. Chúng tôi mong Thành phố đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và hoạt động xuất nhập khẩu”, ông Thịnh đề xuất.

Không chỉ riêng ngành tài chính, áp lực hoàn thành mục tiêu thu ngân sách ở mức kỷ lục đang đặt lên toàn bộ hệ thống chính trị của TP. Hồ Chí Minh. Để chinh phục mốc 1 triệu tỷ đồng, Thành phố sẽ phải đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, hạ tầng, logistics, cải cách thủ tục hành chính… nhằm nuôi dưỡng nguồn thu bền vững. Nếu hoàn thành mục tiêu này, TP. Hồ Chí Minh không chỉ tạo thêm dư địa cho đầu tư phát triển mà còn tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.