Ba đặc trưng của kinh tế toàn cầu trong năm 2024

Thạch Bình (TTXVN tại Hong Kong) 14:26' - 27/11/2023
BNEWS Hình thái chính của kinh tế thế giới năm 2024 nhiều khả năng vẫn thể hiện rõ ba đặc trưng lớn: Tăng trưởng chậm, nhạy cảm cao và thay đổi sâu sắc.
Nền kinh tế toàn cầu từng bước phục hồi sau các khó khăn của đại dịch COVID-19 và khủng hoảng năng lượng. Ảnh: EPA

 

Theo Nhật báo Kinh tế Hong Kong (Trung Quốc), triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2024 đang ở bước ngoặc lịch sử, có khả năng sẽ chứng kiến những thay đổi cơ bản trong cơ cấu. Điều này là kết quả tất yếu từ những “cơn gió lớn” của một tổ hợp các yếu tố bất lợi, như biến động địa chính trị, khủng hoảng năng lượng, biến đổi khí hậu…

Dự báo nền kinh tế toàn cầu năm 2024 sẽ từng bước thoát khỏi vũng lầy trì trệ và lạm phát. Tuy nhiên, hình thái chính của kinh tế thế giới năm sau nhiều khả năng vẫn thể hiện rõ ba đặc trưng lớn: Tăng trưởng chậm, nhạy cảm cao và thay đổi sâu sắc.  

Đầu tiên, kinh tế toàn cầu sẽ tiếp tục ở giai đoạn phục hồi, sau khi hứng chịu cú sốc dịch bệnh và rủi ro địa chính trị lan tỏa. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng kinh tế tổng thể dự kiến sẽ chậm lại, ước tính tốc độ tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu năm 2024 sẽ chậm lại  mức khoảng 3% của năm 2023, xuống còn 2,8%.

Có bốn nguyên nhân khiến cho tăng trưởng kinh tế bị kìm hãm. Một là, hiệu ứng sẹo (scarring effect) từ cú sốc nguồn cung vẫn chưa biến mất. Các tác động ngoại sinh khiến cho hoạt động kinh tế không thể phục hồi hoàn toàn về mức tăng trưởng cân bằng.

Hai là, vấn đề già hóa dân số của các nền kinh tế chủ chốt đang trở nên nổi cộm. Lực lượng lao động giảm dẫn đến tốc độ tăng trưởng tiềm năng giảm.

Ba là, hiệu ứng tích lũy (accumulative effect) gây nên từ việc các ngân hàng trung ương lớn trên toàn cầu tiếp tục tăng lãi suất sẽ được thể hiện rõ nét hơn trong năm 2024. Việc thu hẹp tín dụng có thể tạo ra lực cản đáng kể đối với tăng trưởng. Bốn là, mặc dù điều kiện thương mại toàn cầu trong năm 2024 sẽ được cải thiện hơn nữa gắn liền với chuỗi cung ứng toàn cầu phục hồi, nhưng một loạt rủi ro địa chính trị trầm trọng như cuộc xung đột Nga-Ukraine và xung đột Israel-Hamas… sẽ khiến cho tăng trưởng thương mại toàn cầu không thể lập tức trở lại mức bình thường.       

 

Đặc trưng thứ hai dễ dàng quan sát thấy là môi trường kinh tế toàn cầu sẽ vẫn duy trì tính nhạy cảm cao. Một mặt, tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2024 chậm lại chắc chắn sẽ kèm theo sự gia tăng trầm trọng của cạnh tranh lợi ích, cộng thêm ảnh hưởng của biến động địa chính trị, nên kinh tế toàn cầu sẽ dễ hứng cú sốc của những sự kiện bất ổn.

Mặt khác, đường cong Phillips (một mô hình kinh tế, được đặt tên theo nhà kinh tế học Alban William Phillips, người đưa ra giả thuyết về mối tương quan giữa việc giảm tỉ lệ thất nghiệp và tăng tỉ lệ mức lương trong nền kinh tế) toàn cầu năm 2024 cho thấy mối quan hệ giữa lạm phát và việc làm đang trượt từ phần dốc dựng đứng nhất sang phần lõm của đường cong. Khi mối quan hệ giữa lạm phát và việc làm tiến vào khu vực phần lõm của đường cong, thì lạm phát càng thấp sẽ tương ứng với tỷ lệ thất nghiệp càng cao.

Điều này sẽ thúc đẩy trọng quyền mục tiêu kép trong chính sách vĩ mô của các ngân hàng trung ương chủ chốt trên toàn cầu có sự thay đổi mang tính thực chất (từ lạm phát chuyển sang việc làm). Từ đó, mức độ nhạy cảm của thị trường đối với chính sách vĩ mô sẽ gia tăng hơn nữa. Vấn đề cần phải chú ý là một khi quá trình chuyển từ trạng thái “diều hâu” sang “ôn hòa” của các ngân hàng Trung ương của châu Âu và Mỹ không như kỳ vọng, thì thị trường tài chính chắc chắn sẽ xảy ra biến động bất thường.     

Cuối cùng, sự thay đổi sâu sắc của hệ thống kinh tế toàn cầu sẽ diễn ra đồng thời trong quá trình thay đổi giữa động lực tăng trưởng cũ và mới. Tại đây, rủi ro và cơ hội của kinh tế toàn cầu cùng tồn tại. Một mặt, các nhân tố rủi ro luôn tồn tại. Dưới tác động liên tiếp của ba rủi ro lớn bao gồm dịch bệnh, tăng lãi suất và địa chính trị, cấu trúc nợ của một số nước trên thế giới bị méo mó nghiêm trọng. Năm 2024, dự kiến sẽ có hơn 30% các nước trên toàn cầu tiếp tục đối diện với sự đe dọa của rủi ro nợ tăng.

Đồng thời, một số thị trường mới nổi cùng lúc đối diện với các thách thức mang tính kết cấu đến từ thị trường lao động, bao gồm các vấn đề mất cân bằng lao động như dân số già hóa, thiết hụt kỹ năng và tỷ lệ thất nghiệp tăng… Điều này có thể gây nên rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội. Mặt khác, cơ cấu kinh tế toàn cầu đang lặng lẽ tối ưu hóa. Động lực mới của tăng trưởng kinh tế toàn cầu thời kỳ hậu dịch bệnh đang nhanh chóng tích lũy. Dự kiến nền kinh tế số và kinh tế ít carbon sẽ tiếp tục phát huy hiệu ứng tích cực trong năm 2024.

Sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được nâng cấp hơn nữa xoay quanh công nghệ máy học tăng cường, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và phân tích đa thức. Điều này sẽ đẩy nhanh việc ứng dụng rộng rãi AI trong các ngành nghề, bao gồm xe tự lái, truyền thông thông minh, sản xuất thông minh... vào năm 2024./.

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục