Bầu cử Quốc hội Pháp: Hóa đơn năng lượng là chủ đề hàng đầu

Các đảng phái đang chạy đua đưa ra những hứa hẹn về việc giảm hóa đơn năng lượng, trong khi Ủy ban Điều tiết Năng lượng của Pháp vừa ra thông báo sẽ tăng giá điện và khí đốt từ tháng 7, biến đây trở thành một thách thức chính trị trong một chiến dịch vận động tranh cử ngắn ngủi.

Trong “hợp đồng lập pháp”, liên minh cánh tả Mặt trận Bình dân Mới (NFP) đề xuất “chặn giá các mặt hàng thiết yếu”, trong đó có năng lượng và nhiên liệu. Liên minh này đề xuất bãi bỏ cái gọi là “thuế Macron 10% trên hóa đơn” và cũng hủy bỏ luôn kế hoạch tăng giá khí đốt từ tháng 7. Ngoài “KWh điện đầu tiên miễn phí”, NFP còn hứa hẹn sẽ bãi bỏ lệnh cấm cắt điện, sưởi ấm và khí đốt do chưa thanh toán hóa đơn ngay cả thời gian ngoài kỳ nghỉ Đông.

Về phần mình, đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia (RN) hứa với cử tri sẽ “giảm VAT đối với khí đốt, dầu và nhiên liệu”, tức là hạ mức thuế từ 20% xuống 5,5% đối với việc tiêu thụ các sản phẩm này. Chủ tịch RN Jordan Bardella cho biết, ông muốn áp dụng biện pháp này ngay từ mùa Hè nếu đảng của ông giành thắng lợi trong cuộc bầu cử sớm.

Trong số các ứng cử viên của đảng Những người Cộng hòa (LR) từ chối sự liên minh giữa cánh hữu với phe cực hữu, việc giảm giá điện cũng chiếm tỷ lệ cao trong các cuộc thảo luận. Theo chương trình hành động của đảng trung hữu này, biện pháp được đưa ra cũng là điều chỉnh các loại thuế.

Phe Tổng thống, với tên gọi “Chung tay vì nước Pháp” (Ensemble), cuối cùng cũng đưa ra cam kết. Ngày 15/6, phát biểu trên truyền hình, Thủ tướng Gabriel Attal, ứng cử viên ở tỉnh Hauts-de-Seine, cam kết sẽ giảm 15% hóa đơn tiền điện “từ mùa Đông tới”.

Phản ứng trước tuyên bố của các đảng về chủ đề năng lượng này, trong Chính phủ Thủ tướng Attal đã có những ý kiến chỉ trích tác động tiềm tàng của các biện pháp do RN hoặc NFP đề xuất. Theo Bộ Kinh tế Pháp, việc giảm thuế giá trị gia tăng sẽ khiến tài chính công thiệt hại 10 tỷ euro mỗi năm đối với xăng, 4,5 tỷ đối với điện và 2,3 tỷ đối với khí đốt. Theo tính toán của Ensemble, điện miễn phí trong kilowatt giờ đầu tiên, việc hủy bỏ kế hoạch tăng giá khí đốt và giảm thang giá điện sẽ tiêu tốn lần lượt 8,5 tỷ euro, 7 tỷ euro và 6 tỷ euro.

Ngày 10/6, Ủy ban Điều tiết Năng lượng Pháp đã công bố giá khí đốt trung bình tại nước này sẽ tăng 11,7% trong tháng 7 so với tháng 6. Thông báo được đưa ra ở thời điểm không thể tồi tệ hơn và đủ để chất thêm gánh nặng vào những lo toan của các hộ gia đình, khi mà cuộc bầu cử sớm sẽ diễn ra vào ngày 30/6 và 7/7.

Trong những tuần gần đây, một số ứng cử viên từ cả cánh tả lẫn cánh hữu đều nhấn mạnh tầm quan trọng của năng lượng trong khó khăn về sức mua của các hộ gia đình, một chủ đề được người dân Pháp quan tâm hàng đầu. Nỗ lực tài chính chưa từng có mà nhiều hộ gia đình phải thực hiện trong những năm gần đây đã khiến việc thanh toán hóa đơn điện và khí đốt trở thành một vấn đề chính trị.

Từ nửa cuối năm 2021, giá năng lượng bắt đầu tăng cùng với sự phục hồi của kinh tế toàn cầu sau đại dịch COVID-19, sau đó tốc độ tăng nhanh hơn vào mùa Xuân năm 2022 tại châu Âu, khi xung đột bùng nổ ở Ukraine, dẫn đến tình trạng nhảy vọt về giá. Mặc dù các “lá chắn thuế” phần nào đã làm giảm bớt cú sốc nhưng hiệu quả của chúng vẫn chưa trọn vẹn. Tổng chi phí của biện pháp này được ước tính là khoảng 72 tỷ euro cho tài chính công của Pháp kể từ mùa Thu năm 2021.

Theo một cuộc khảo sát trên mạng Energie-info được thực hiện vào mùa Thu năm 2023, gần 1/3 hộ gia đình Pháp gặp khó khăn trong việc thanh toán một số hóa đơn năng lượng trong năm 2023, so với 18% của năm 2020. Tỷ lệ này tăng lên hơn một trong hai hộ gia đình dưới 35 tuổi.

Cũng theo cuộc khảo sát được thực hiện với 2002 hộ gia đình, tỷ lệ người tiêu dùng mà hóa đơn năng lượng chiếm một phần đáng kể trong ngân sách đạt 84% trong năm 2023, tăng 13 điểm cơ bản so với năm 2020. Tỷ lệ hộ phải chịu rét lên tới 26%, tăng 12 điểm cơ bản trong cùng thời gian.

“Chúng tôi đang suy sụp. Chúng tôi không giàu có. Chúng tôi không lãng phí nước và sưởi ấm, vậy mà hóa đơn của chúng tôi vẫn tăng vọt!”, một chủ hộ Bouches-du-Rhône cho biết trong một bức thư gửi Hiệp hội Người tiêu dùng, Nhà ở và Môi trường sống (CLCV). Chi tiết trong các hóa đơn tính phí gửi chủ hộ cho thấy chi phí điện tăng 10% cho các khu vực chung và 25% cho nước nóng và sưởi ấm tập thể. Đó là chưa kể phí nước sạch, rác thải sinh hoạt và vệ sinh chung cũng đều tăng.

Theo chủ hộ trên, một số người thuê nhà phải trả thêm phí từ 60 - 300 euro cho đủ loại dịch vụ. Một số là người già, thu nhập chỉ 700 euro mỗi tháng, trong khi những người khác đã không còn đủ tiền sưởi ấm và các chi phí sinh hoạt hàng ngày. “Khi bạn rơi vào tình trạng thiếu thốn mặc dù vẫn đang làm việc, thì đó có thể sẽ là một sự bùng nổ xã hội hoặc là một sự bùng nổ chính trị”, Chủ tịch CLCV Jean-Yves Mano nhận định.