Bảy năm mòn mỏi chờ tái định cư giữa Khu công nghiệp Tịnh Phong

Nhà cửa của người dân bị xuống cấp trầm trọng vì không thể sửa chữa. Ảnh: Lê Phước Ngọc - TTXVN

Dự án ngưng trệ suốt thời gian dài, chủ trương tái định cư vẫn nằm "trên giấy", những ngôi nhà xuống cấp, mục nát theo thời gian không thể sửa... Trong vòng xoáy chờ đợi đằng đẵng ấy, điều mà 7 hộ dân thôn Thế Long, xã Thọ Phong (Quảng Ngãi) nhận lại chỉ là con số "0" tròn trĩnh. Họ dường như bị bỏ quên, phải chịu cảnh sống "treo", niềm tin về một tương lai với gam màu tươi sáng dần cạn kiệt qua bao mùa mưa nắng.

*Chờ đến... bao giờ? 

Năm 2019, UBND huyện Sơn Tịnh (cũ) ban hành Quyết định số 4770/QĐ-UBND phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với dự án Khu công nghiệp Tịnh Phong, đợt 4 - lô C8 (nay thuộc thôn Thế Long, xã Thọ Phong), nhằm tạo quỹ đất cho Công ty TNHH MTV Đầu tư, Xây dựng và Kinh doanh dịch vụ Quảng Ngãi (gọi tắt là QISC) đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng khu công nghiệp để cho thuê.

Nhà cửa của người dân bị xuống cấp trầm trọng vì không thể sửa chữa. Ảnh: Lê Phước Ngọc - TTXVN

Có 7 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp. Thế nhưng, sau 7 năm kể từ ngày phương án được phê duyệt, việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vẫn chỉ nằm "trên giấy". 

Men theo con đường nhỏ giữa cánh đồng, chúng tôi tìm đến khu vực sinh sống của các hộ dân nói trên. Những ngôi nhà với mái tôn mục nát, nhiều lỗ thủng, tường nhà ẩm thấp, loang lổ rêu mốc... hiện ra trước mắt. Khung cảnh hoang tàn ấy khiến bất cứ ai chứng kiến cũng không khỏi chạnh lòng. 

Ông Nguyễn Hữu Đào (52 tuổi), trú xóm 1, thôn Thế Long bức xúc phản ánh, mòn mỏi chờ đợi suốt nhiều năm trời nhưng đến nay gia đình tôi vẫn chưa nhận được tiền bồi thường cũng như bố trí tái định cư. Cuộc sống rơi vào cảnh khốn khó đủ bề khi nhà cửa ngày càng xuống cấp nghiêm trọng nhưng không dám sửa chữa hay xây mới vì bị "treo" trong quy hoạch.

Chưa kể, do bị bao quanh bởi các nhà máy sản xuất hóa chất, nhựa... nên vào mùa nắng, gia đình thường xuyên bị "tra tấn" bởi khói bụi và mùi hôi phát tán. Còn vào mùa mưa lũ, nước dâng cao cô lập cả khu dân cư, muốn ra ngoài người dân phải lội qua dòng nước ngập ngang bụng, hết sức nguy hiểm và bất an. 

Chung cảnh ngộ, ông Huỳnh Tấn Trình (54 tuổi) ngậm ngùi cho biết, dự án "dậm chân tại chỗ" đã đẩy cuộc sống của người dân vào cảnh bế tắc. Nhà cửa không còn kiên cố, có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào nên có người phải đi thuê trọ chỗ khác để tá túc. Riêng tôi phải đến ở nhờ nhà con cái, thi thoảng mới quay về lại. Không những thế, 7 hộ dân còn phải đối mặt với tình trạng nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm nặng, nếu sử dụng thường xuyên có thể sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, đặc biệt là trẻ nhỏ. Đi không được, ở cũng không xong, sự khốn cùng ấy mong sớm được thấu cảm. 

Trưởng thôn Thế Long Nguyễn Văn Cường cho biết, nhiều kiến nghị đã được nêu ra tại các đợt tiếp xúc cử tri. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn chưa có hồi kết. Đề nghị ban, ngành chức năng, chính quyền địa phương sớm có hướng xử lý dứt điểm để người dân vơi bớt nỗi lo, yên tâm làm ăn, sinh sống. 

*Vì sao nên nỗi? 

Trước năm 2019, nhằm tạo quỹ đất sạch phục vụ thu hút đầu tư vào Khu công nghiệp Tịnh Phong, Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng Khu công nghiệp Quảng Ngãi (QISC) đã triển khai xây dựng kết cấu hạ tầng bằng nguồn vốn tự có kết hợp với vốn ngân sách tỉnh. Trong đó, phần vốn ngân sách chủ yếu được sử dụng để thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án. 

Nhiều vị trí trên mái tôn bị thủng khiến nhà ở bị thấm dột, người dân sinh hoạt bất tiện. Ảnh: Lê Phước Ngọc - TTXVN

Tuy nhiên, từ sau năm 2019, QISC bắt đầu thực hiện lộ trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước theo chủ trương của Chính phủ cũng đúng vào giai đoạn mà phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với Dự án Khu công nghiệp Tịnh Phong, đợt 4 - lô C8 được phê duyệt. 

Lãnh đạo Sở Tài chính cho biết, có rất nhiều lý do trong đó lý do chính là công ty hoạt động cầm chừng, gặp vướng mắc trong việc cổ phần hoá, không có vốn tự có… đã gây khó khăn cho việc triển khai dự án.

Trong nỗ lực tháo gỡ vướng mắc, tháng 1/2026, QISC đã có Báo cáo số 04/BC-QISC gửi UBND tỉnh Quảng Ngãi đề nghị bố trí hơn 6 tỷ đồng để chi trả bồi thường theo phương án đã được UBND huyện Sơn Tịnh (cũ) phê duyệt tại Quyết định số 4770/QĐ-UBND. Theo đó, chi phí bồi thường trực tiếp hơn 3,58 tỷ đồng; chi phí phục vụ bồi thường khoảng 72 triệu đồng và chi phí phát sinh do chậm chi trả tính đến ngày 31/12/2025 hơn 2,3 tỷ đồng.

Liên quan đến vấn đề này, Sở Tài chính tỉnh Quảng Ngãi cho biết, việc tiếp tục bố trí vốn ngân sách cho QISC để thực hiện bồi thường và đầu tư hạ tầng cho thuê là không còn phù hợp với chủ trương cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước của Chính phủ. 

Mặt khác, tại Công văn số 115/UBND-KTTH ngày 9/2/2026 của UBND tỉnh Quảng Ngãi nêu rõ, những vướng mắc liên quan đến cơ chế, chính sách xử lý tài sản kết cấu hạ tầng trong quá trình cổ phần hóa QISC mà tỉnh đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ đến nay vẫn chưa có quy định cụ thể để giải quyết. Vì thế, nếu tiếp tục giao vốn ngân sách cho doanh nghiệp thực hiện bồi thường, đầu tư hạ tầng sẽ càng khiến quá trình cổ phần hóa thêm chồng chéo. Trong khi đó, QISC hiện cũng không còn nguồn vốn tự có để tiếp tục đầu tư hạ tầng phục vụ cho thuê. 

Theo nội dung Công văn số 2918/STC-ĐTĐT ngày 16/4/2026 của Sở Tài chính Quảng Ngãi, việc di dời các hộ dân bị ảnh hưởng được đánh giá là hết sức cần thiết trong bối cảnh môi trường sống và hệ thống hạ tầng thiết yếu phục vụ dân sinh không còn đảm bảo. Việc sớm bố trí tái định cư không chỉ giúp người dân ổn định cuộc sống, an tâm sinh hoạt mà còn góp phần hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài. 

Sở Tài chính cũng cho rằng, sau khi hoàn tất bồi thường, giải phóng mặt bằng và di dân tái định cư, cần khẩn trương kêu gọi nhà đầu tư triển khai xây dựng nhà máy trên phần diện tích đã được giải phóng. Quá trình thực hiện phải tuân thủ đúng quy trình đầu tư đối với dự án sử dụng vốn chi thường xuyên, bởi theo quy định hiện hành của Luật Đầu tư công không có loại hình dự án nhằm tạo quỹ đất sạch để cho thuê phục vụ xây dựng nhà máy.

Sở Tài chính ra "tối hậu thư" yêu cầu phía QISC cần chấm dứt nhiệm vụ đầu tư kết cấu hạ tầng và cho thuê đất đối với phần diện tích liên quan đến Quyết định số 4770 trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh thời gian tới; đồng thời, có trách nhiệm bàn giao toàn bộ hồ sơ bồi thường, hiện trạng đất đai cùng các tài liệu liên quan cho chủ đầu tư mới trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có văn bản chỉ đạo. 

Cũng tại Công văn số 2918, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi được giao làm chủ đầu tư thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư đối với các hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án Khu công nghiệp Tịnh Phong; kêu gọi, thu hút nhà đầu tư triển khai xây dựng nhà máy trên phần diện tích đã hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng. 

Liên quan đến các thủ tục pháp lý, UBND xã Thọ Phong được giao nhiệm vụ ban hành quyết định hủy bỏ hoặc điều chỉnh Quyết định số 4770/QĐ-UBND ngày 16/12/2019 của UBND huyện Sơn Tịnh (cũ). Trên cơ sở phương án bồi thường được UBND xã Thọ Phong phê duyệt và đề xuất kinh phí từ Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi, Sở Tài chính sẽ tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh bố trí nguồn kinh phí chi thường xuyên để triển khai thực hiện. 

Tại cuộc họp mới đây giữa lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ngãi với các sở, ngành liên quan, đại diện chủ đầu tư, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển yêu cầu các đơn vị liên quan phải quyết liệt tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của dự án, xử lý dứt điểm từ gốc những tồn tại kéo dài nhiều năm. 

Ông Hiển cũng đề nghị các sở, ngành chức năng cần rà soát toàn diện quá trình tổ chức thực hiện phương án bồi thường ngay từ giai đoạn đầu phê duyệt; làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan để có hướng xử lý phù hợp, đúng quy định pháp luật... nhằm đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người dân, góp phần đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả thực hiện dự án trên địa bàn tỉnh.