Biến phế thải thành nguyên liệu, giảm tận thu tài nguyên thiên nhiên

Phát triển kinh tế tuần hoàn đã và đang trở thành xu hướng của các quốc gia, nhất là khi nguồn tài nguyên trên thế giới ngày càng cạn kiệt. Ngành xây dựng là một trong nhiều lĩnh vực cần sử dụng nguồn tài nguyên. Do đó, câu chuyện tuần hoàn trong sản xuất để biến chính phế thải thành nguyên liệu đầu vào, giảm việc tận thu tài nguyên thiên nhiên đã được tính đến. Đây cũng sẽ là hành trình dài mà ngành xây dựng định hướng thực hiện trong thời gian tới. 

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), ứng dụng kinh tế tuần hoàn với mô hình tái sản xuất và chuỗi cung ứng khép kín là một giải pháp hiệu quả đã được áp dụng ở nhiều nước nhằm hạn chế rác thải đô thị, giảm tải cho các bãi chôn lấp rác, đồng thời tạo ra chuỗi giá trị tái sinh.

Các chuyên gia cho biết, chuỗi cung ứng khép kín bao gồm thu gom lại sản phẩm đã sử dụng để tái chế hoặc sản xuất sản phẩm mới theo cách tuần hoàn hay các chu kỳ khép kín, nhằm bảo đảm phục hồi kinh tế và bảo vệ môi trường. Chuỗi cung ứng khép kín này không chỉ bao gồm quá trình sản xuất truyền thống mà còn bao gồm cả các hoạt động như: thu gom, phân loại, chọn lọc, tân trang, sửa chữa, tái sử dụng, tái sản xuất.

Với ngành xây dựng, câu chuyện tái sử dụng phế thải từ các ngành khác đã được thực hiện hơn 10 năm trước từ Quyết định 567/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển vật liệu xây không nung đến năm 2020 và Quyết định số 452/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Đề án đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, nhà máy hóa chất, phân bón làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong các công trình xây dựng. Đây là tiền đề để ngành xây dựng phát triển mảng vật liệu xây không nung - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh khẳng định.

Những năm qua, ngành công nghiệp vật liệu xây dựng không ngừng phát triển, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt khoảng từ 8-10% năm. Nhu cầu vật liệu xây cũng tăng qua các năm. Đáng chú ý, hiện năng lực sản xuất vật liệu xây không nung đạt 9,4 tỷ viên quy tiêu chuẩn (QTC)/năm, chiếm 30% tổng lượng gạch xây; công nghệ sản xuất vật liệu xây không nung ngày càng hiện đại; chất lượng sản phẩm vật liệu xây không nung ngày càng được nâng cao; chủng loại, mẫu mã sản phẩm vật liệu xây không nung ngày càng phong phú đa dạng đáp ứng nhu cầu thị trường.

Điều này cũng thể hiện việc các doanh nghiệp trong nước đã chủ động trong chế tạo dây chuyền thiết bị sản xuất vật liệu xây không nung có giá cạnh tranh với dây chuyền, thiết bị nhập khẩu. Theo ông Phạm Văn Bắc - Vụ trưởng Vụ Vật liệu xây dựng, hiện cả nước có trên 1.600 cơ sở vật liệu xây không nung, với tổng công suất thiết kế khoảng 10,2 tỷ viên QTC/năm, chiếm khoảng 30% tổng công suất thiết kế sản phẩm vật liệu xây.

Con số sản lượng này phản ánh việc hàng năm đã tiết kiệm được khoảng 7,5 triệu m3 đất sét, tương đương 375 ha đất khai thác ở độ sâu 2m, giảm tiêu thụ khoảng 750.000 tấn than và giảm thải ra môi trường khoảng 2,85 triệu tấn CO2. Đây chính là kết quả ấn tượng góp phần giảm thải gây ô nhiễm môi trường và giảm quá trình suy giảm diện tích đất nông nghiệp. Đặc biệt, giai đoạn 10 năm qua, việc xóa bỏ các lò gạch thủ công đã được các địa phương thực hiện rất quyết liệt và đến nay, hầu hết các cơ sở sản xuất gạch bằng lò thủ công lạc hậu đã chấm dứt hoạt động...