Biến phế thải thành nguyên liệu, giảm tận thu tài nguyên thiên nhiên

Theo thống kê, hiện cả nước phải sử dụng khoảng 740 ha đất làm bãi chứa tro xỉ thải ra từ các nhà máy nhiệt điện. Đó là chưa kể hàng triệu tấn bã thạch cao cũng đang ứ đọng chỗ chứa. Mặc dù lượng tiêu thụ cho sản xuất vật liệu xây dựng, san lấp… đã được các doanh nghiệp nỗ lực sử dụng thì vẫn còn quá ít so với lượng thải khổng lồ vẫn tiếp tục tăng lên. Nếu không có giải pháp kịp thời thì đây chính là nguy cơ tiềm ẩn lớn về ô nhiễm môi trường.

Giải bài toán tồn đọng tro xỉ cũng là vấn đề liên quan đến an ninh năng lượng quốc gia và môi trường, cần có kế hoạch dài và đặc biệt là sự phối hợp giữa các bộ ngành chức năng, doanh nghiệp sử dụng… Bởi hiện suất đầu tư nhiệt điện than có chi phí thấp hơn một số mô hình khác nhưng nếu không giải quyết được việc dồn ứ tro xỉ thải thì sẽ khó phát triển được loại hình này.

Thực hiện đề án của Chính phủ về đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro xỉ ở các nhà máy nhiệt điện, nhà máy sản xuất phân bón, nhiều bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp tham gia chương trình này. Mặc dù những nỗ lực của ngành xây dựng đang được ghi nhận nhưng rất nhiều doanh nghiệp vẫn phản ánh về các vướng mắc cần được tháo gỡ, hỗ trợ kịp thời.

Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) Bùi Hồng Minh chia sẻ, các đơn vị phát thải là các hộ sản xuất phải quan tâm đến khách hàng, cạnh tranh để cung cấp theo yêu cầu của khách hàng. Ông Bùi Hồng Minh cho rằng, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan cần có chính sách, cơ chế phù hợp, ví dụ tạo ra cơ chế thị trường khi tiêu thụ tro xỉ.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp sản xuất xi măng đang sử dụng tro xỉ phản ánh, nguồn cung mặt hàng này của các nhà máy nhiệt điện nhiều khi không đảm bảo. Cho dù sản lượng tro xỉ ứ đọng lớn nhưng số lượng có chất lượng để sử dụng được cho sản xuất xi măng và clinker lại ít.

Đó là chưa kể, các nhà máy điện cũng chịu sự điều tiết trong sản xuất để phù hợp với nhu cầu điện năng nên có thời điểm lượng tro xỉ không đáp ứng đủ nhu cầu cho doanh nghiệp xi măng là những khách hàng thường xuyên. Đây cũng là những hạn chế mà các doanh nghiệp tiêu thụ cũng như sử dụng tro xỉ làm phụ gia sản xuất vật liệu xây dựng phải cùng hợp tác, có phương án hữu hiệu để việc tiêu thụ thuận cả đôi đường.

Hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn với các hoạt động từ thiết kế, sản xuất đến cung cấp dịch vụ hướng tới tái sử dụng vật chất và loại bỏ tác động tiêu cực đến môi trường. Thời gian tới, ngành xây dựng định hướng cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này thực hiện chu trình sản xuất khép kín hoặc tái sử dụng các chất thải được quay trở lại để trở thành nguyên liệu phục vụ sản xuất nhằm giảm mọi tác động tiêu cực đến môi trường, hệ sinh thái và sức khỏe con người./.