Bộ Tài chính đề xuất tháo gỡ khó khăn trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bên cạnh những kết quả tích cực, nhiều vướng mắc thực tiễn vẫn đặt ra, Bộ Tài chính đã kiến nghị đồng bộ nhiều giải pháp đối với cả trung ương và địa phương để giải quyết các khó khăn.

Theo đó, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương sớm ban hành quy định về tiêu chuẩn, định mức xe chuyên dùng; chủ động bố trí ngân sách để đào tạo, tập huấn cán bộ cấp xã; đồng thời khẩn trương sắp xếp, xử lý dứt điểm tài sản công dôi dư. Việc tăng cường thanh tra, kiểm tra trong quản lý tài sản cũng được nhấn mạnh nhằm bảo đảm minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả.

Bộ đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành sớm hoàn thiện quy định về quy hoạch, về chính sách tiền lương, biên chế cho cấp xã, cũng như cơ chế điều động cán bộ từ trung ương, cấp tỉnh tăng cường cho cơ sở. Bộ Tài chính cũng đề nghị cho phép có cơ chế hỗ trợ thu nhập đối với cán bộ ngành Tài chính làm việc tại địa phương sau sáp nhập.

Về phía Bộ Tài chính, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh tích hợp, liên thông dữ liệu số, tập huấn cán bộ cấp xã; đồng thời tổng hợp, báo cáo kịp thời các khó khăn vượt thẩm quyền để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Cùng với việc kiến nghị giải pháp, Bộ Tài chính đã chủ động triển khai hàng loạt nhiệm vụ quan trọng. Bộ đã rà soát, bổ sung chương trình lập pháp năm 2025 với 8 dự án luật, nghị quyết thuộc lĩnh vực quản lý; ban hành và xây dựng nhiều nghị định, thông tư cụ thể hóa việc phân cấp, phân quyền.

Bộ Tài chính cũng đã xây dựng thông tư hướng dẫn dự toán, quản lý và quyết toán kinh phí cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, trong đó chú trọng đối tượng cấp xã. Bộ đã tổ chức các hội nghị, khóa tập huấn trực tuyến và trực tiếp cho hàng nghìn cán bộ, công chức cơ sở về quản lý tài chính, tài sản công, đăng ký kinh doanh, thuế, hải quan… Đồng thời, các cẩm nang hướng dẫn về thủ tục tài chính – ngân sách, đăng ký hộ kinh doanh và quản lý tài sản công cấp xã cũng đã được biên soạn, phổ biến.

Về tài chính, 33/34 địa phương đã ban hành nghị quyết phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và cấp xã. Tính đến giữa tháng 9, 99,7% đơn vị cấp xã đã mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và chi trả kịp thời tiền lương cho cán bộ, công chức. Chính phủ cũng đã thông qua Nghị quyết phân bổ hơn 3.119 tỷ đồng hỗ trợ 27 địa phương để đầu tư cơ sở vật chất thiết yếu cho xã sau sắp xếp.

Trong cải cách thủ tục hành chính, Bộ Tài chính đã vượt chỉ tiêu Chính phủ giao khi cắt giảm, đơn giản hóa 123/363 điều kiện kinh doanh (đạt 33,87%) và 255 thủ tục hành chính chỉ trong 5 tháng. Đồng thời, Bộ triển khai 468 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 123 dịch vụ công trực tuyến một phần, góp phần tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp.

Về tổ chức, các địa phương đã ban hành quyết định sắp xếp lại trụ sở làm việc, tận dụng tối đa cơ sở hiện có, đồng thời cải tạo, sửa chữa để đáp ứng nhu cầu phục vụ nhân dân. Tính đến 15/9, cả nước có 15.927 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý; nhiều địa phương đã khẩn trương điều chuyển, bổ sung xe ô tô, trang thiết bị để bảo đảm mỗi xã có ít nhất một xe phục vụ công tác chung.

Liên quan đến chính sách cán bộ, Bộ Tài chính đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để bảo đảm nguồn lực chi trả chế độ cho cán bộ, công chức, viên chức nghỉ việc theo quy định. Tổng ngân sách trung ương dành cho chính sách này trong năm 2025 là khoảng 125.000 tỷ đồng; đến ngày 14/9, ngân sách nhà nước đã chi trả 104.540 tỷ đồng cho gần 91.000 đối tượng, trong đó có hơn 28.000 người thuộc khối cơ quan trung ương và hơn 62.900 người ở các địa phương sau sắp xếp.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Bộ Tài chính thẳng thắn chỉ ra những khó khăn còn tồn tại. Một số cán bộ, công chức cấp xã còn thiếu kinh nghiệm, dẫn đến chậm trễ trong xử lý công việc; nhân sự tài chính  kế toán chưa đáp ứng tiêu chuẩn để bổ nhiệm kế toán trưởng, gây khó khăn cho việc mở tài khoản tại Kho bạc.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin ở nhiều xã, đặc biệt vùng sâu, vùng xa, vẫn còn hạn chế. Một số xã chưa được trang bị đầy đủ máy móc, thiết bị hoặc thiếu phương tiện phục vụ công tác chung. Ngoài ra, tình trạng thiếu cơ quan phụ trách một số nhiệm vụ sau khi bỏ cấp huyện cũng khiến hoạt động quản lý bị gián đoạn, trong khi chưa có hướng dẫn cụ thể cho các trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã./.