Các quốc gia vùng Vịnh nỗ lực chuyển đổi xanh

Khi các rào cản về công nghệ và chi phí của hydro tiếp tục giảm, vẫn còn những rào cản chính trị đối với hydro với tư cách là một công nghệ năng lượng xanh trong thế kỷ XXI. Điều này cũng đúng với các quốc gia vùng Vịnh, những quốc gia từng là cường quốc địa lý truyền thống trong nền kinh tế dầu mỏ.

Các chính sách, luật pháp, sản xuất và cơ sở hạ tầng được các quốc gia thuộc Hội đồng Tập đoàn vùng Vịnh (GCC) thông qua sẽ rất quan trọng để định hình vai trò của hydro trong những năm tới.

Điều này là do hydro đại diện cho một chất vận chuyển và lưu trữ năng lượng chứ không phải là nguồn, tức là nó cần năng lượng khác để sản xuất. Do đó, thông tin xác thực xanh của hydro phụ thuộc rất nhiều vào đầu vào năng lượng nào được đưa vào quá trình sản xuất. Màu sắc được sử dụng để phân biệt giữa các nguồn năng lượng khác nhau.

Do đó, trong khi “hydro xanh” chỉ được sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo như gió, Mặt Trời và thủy điện, thì “hydro xám” sử dụng khí tự nhiên, và “hydro xanh” được sản xuất từ khí tự nhiên hoặc than nhưng có thể kết hợp thu hồi và lưu trữ carbon vào quá trình sản xuất.

Các quốc gia GCC rất phù hợp với việc sản xuất hydro màu xanh lá cây, xám và xanh dương. Các báo cáo đã dự đoán rằng các quốc gia đó có thể tạo ra doanh thu hàng năm lên tới 200 tỷ USD từ hydro xanh vào năm 2050. Chính sách hydro của khu vực bắt đầu vào năm 2019 khi Oman, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và Kuwait bắt đầu phác thảo các chiến lược hydro và công khai các dự án hydro đầy tham vọng.

Đáng chú ý nhất, Saudi Arabia đã công bố kế hoạch sản xuất 1,2 triệu tấn amoniac dựa trên hydro xanh như một phần của siêu dự án NEOM. Dự án này - liên doanh giữa NEOM thuộc sở hữu nhà nước, ACWA Power của Saudi Arabia và công ty Air Products của Mỹ - ước tính trị giá 8,4 tỷ USD và sẽ đi vào hoạt động vào năm 2026.

Những nỗ lực nhanh chóng mở rộng quy mô sản xuất hydro nói lên mong muốn của các quốc gia GCC là trở thành những nước đi đầu trong lĩnh vực này và định vị khu vực này như một trung tâm toàn cầu về hydro, cung cấp cho cả thị trường châu Âu và châu Á.

Khu vực này có một số lợi thế cạnh tranh bao gồm chi phí đất đai tương đối thấp trên khắp các quốc gia vùng Vịnh, tiềm năng phát điện Mặt Trời cao, công suất công nghiệp hiện có và các tùy chọn lưu trữ ngầm để cô lập carbon trong quá trình sản xuất hydro xanh.

Nếu trong thế kỷ XX, các quốc gia vùng Vịnh phụ thuộc vào châu Âu và Mỹ để giúp phát triển các nguồn tài nguyên dầu mỏ của họ, thì nền kinh tế hydro có khả năng phản ánh sự thay đổi quyền lực toàn cầu.

Các quốc gia GCC nhận thức được tiềm năng trở thành công ty dẫn đầu thị trường về công nghệ hydro. Điều này sẽ mang lại lợi ích bổ sung khi có thể bán công nghệ sản xuất, lưu trữ và vận chuyển hydro cũng như chuyên môn cho phần còn lại của thế giới.

Giống như các kỹ sư và công ty dầu mỏ của Mỹ đã làm nên vận may của họ ở vùng Vịnh vào giữa thế kỷ XX, không thể tưởng tượng được rằng chuyên môn về hydro của Arab có thể được xuất khẩu ra thế giới trong thế kỷ XXI.

Mặc dù châu Âu đã tìm cách nuôi dưỡng mối quan hệ năng lượng hydro với GCC, nhưng châu Á-Thái Bình Dương đang nổi lên như một thị trường hydro hấp dẫn nhất đối với các quốc gia vùng Vịnh, những quốc gia đã bắt đầu tích cực tìm cách xây dựng quan hệ với các đối tác châu Á.

Saudi Arabia đã ký các biên bản ghi nhớ về hydro với Tập đoàn Marubeni của Trung Quốc và Nhật Bản. Trong khi đó, Oman đã ký một thỏa thuận với một tập đoàn gồm các công ty Hàn Quốc để xây dựng và vận hành các nhà máy hydro ở Vương quốc Hồi giáo. Có vẻ như “ngoại giao hydro” này sẽ trở nên quan trọng hơn khi các thị trường mới được phát triển.

Ngoài ra, có những dấu hiệu về sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa các quốc gia sản xuất hydro đối thủ. Bên ngoài vùng Vịnh, Ai Cập và Marốc cũng đang cạnh tranh để trở thành những nhà lãnh đạo khu vực về sản xuất hydro.             

Chìa khóa để đảm bảo vị thế trung tâm của khu vực sẽ là khả năng phát triển cơ sở hạ tầng hydro có thể vận chuyển năng lượng đến các thị trường. Phản ánh sự ưu tiên của các quốc gia vùng Vịnh đối với các mối quan hệ năng lượng song phương, các quốc gia trong lịch sử đã từ bỏ các đường ống dẫn dầu để ưu tiên sử dụng tàu chở dầu làm phương tiện vận chuyển hydrocarbon đến người tiêu dùng của họ.

Mặc dù các đường ống dẫn hydro đã được chứng minh là có hiệu quả trong khoảng cách ngắn đến trung bình, nhưng hy vọng rằng hydro sẽ được vận chuyển bằng tàu chở dầu trong khoảng cách xa hơn.             

Chế độ vận chuyển hydro dựa trên tàu chở dầu có thể mang lại lợi ích lớn cho các quốc gia GCC, cho phép họ chuyển đổi cơ sở hạ tầng cảng hiện tại của mình để phục vụ vận chuyển hydro và cho mạng lưới hydro toàn cầu phản ánh các tuyến đường vận chuyển hydrocarbon hiện tại.

Phải thừa nhận rằng điều này sẽ tái tạo các mối lo ngại về an ninh vận tải năng lượng hiện tại và các nút thắt - chẳng hạn như Eo biển Hormuz hoặc Eo biển Malacca, nhưng có khả năng là các tập đoàn năng lượng và hàng hải toàn cầu sẽ ủng hộ những rủi ro đã biết hơn là điều hướng một địa lý năng lượng mới và chế độ an ninh kèm theo của nó.             

Khi các quốc gia GCC tham gia quá trình chuyển đổi năng lượng, không có gì ngạc nhiên khi các công nghệ hydro mới đang chứng tỏ là một giải pháp thay thế hấp dẫn cho hydrocarbon.

Theo nhiều cách, chúng cho phép các quốc gia GCC duy trì hiện trạng năng lượng toàn cầu, duy trì vị thế của vùng Vịnh với tư cách là nhà sản xuất và xuất khẩu năng lượng hàng đầu. Điều đó cho thấy hydro không phải là dầu và nó có khả năng tạo ra các động lực địa chính trị mới định hình lại chính trị quốc tế./.