Cách mạng tinh gọn bộ máy: Từ quyền hạn thành trách nhiệm phụng sự

* Đoàn kết luôn là sức mạnh

Tròn một năm qua, hình ảnh Bí thư và Chủ tịch UBND xã Hồng Châu, thành phố Hải Phòng cùng nhau đến trụ sở lúc 6 giờ sáng đã trở nên quen thuộc đối với người dân nơi đây. Hai vị lãnh đạo chủ chốt của địa phương đã đi đầu làm gương cho đội ngũ cán bộ trẻ noi theo về tinh thần làm việc và khả năng sáng tạo.

Rót chén trà nóng, Bí thư Đảng ủy xã Hồng Châu Hà Cảnh Dương khoát tay đầy tự tin: Đội ngũ cán bộ ở Hồng Châu đang hoạt động rất trơn tru và chuyên nghiệp. Khó khăn, thử thách vẫn đang ở phía trước nhưng áp lực đã không còn. Gian nan nào rồi cũng sẽ vượt qua nếu chúng ta cùng đoàn kết một lòng vì mục đích chung. Đoàn kết một lòng theo lý giải của ông Dương là những người đứng đầu phải chung sức, đồng lòng, cùng nhìn về một hướng.

“Tôi và đồng chí Chủ tịch UBND ngày nào cũng ngồi với nhau từ 6 giờ sáng để rút kinh nghiệm những việc đã làm và thống nhất kế hoạch cho ngày mai, sau đó mới mang ra cuộc họp để xin ý kiến tập thể”, ông Hà Cảnh Dương chia sẻ.

Cho rằng, thất bại trong chuẩn bị, nghĩa là chuẩn bị thất bại nên khi nhận quyết định về làm lãnh đạo một địa bàn thuần nông nhưng lại chứa đựng nhiều bản sắc văn hóa, phong tục lâu đời của làng quê, Bí thư Dương cùng Chủ tịch UBND xã Phạm Quang Hùng đã bàn nhau xây dựng kế hoạch phát triển theo từng giai đoạn, từ công tác cán bộ, xây dựng cơ sở vật chất đến các quyết sách phù hợp với điều kiện đặc thù của địa phương.

Bí thư Dương cho rằng, người đứng đầu phải hiểu cơ sở như lòng bàn tay mới có thể thực hiện mọi việc suôn sẻ. Hồng Châu được hình thành từ ba xã Văn Hội, Tân Quang và Hưng Long – đều là những vùng quê thuần nông lâu đời thuộc huyện Ninh Giang, Hải Dương (cũ), nơi người dân có lối sống gắn kết theo thôn, dòng họ và các thiết chế văn hóa làng truyền thống. Sau sáp nhập, xã có 43 chi bộ với hơn 1.500 đảng viên. Mạng lưới cộng đồng và tổ chức cơ sở Đảng rất dày nhưng tinh thần và lề lối mỗi nơi một khác.

“Mỗi làng có một phong tục và văn hóa riêng, nên ngoài việc yêu cầu tuân thủ những quy định mang tính bất biến cũng cần phải linh hoạt trong cách chỉ đạo, giao việc mới có thể đem lại kết quả như mong muốn”, ông Dương chia sẻ.

Sát cánh cùng Bí thư Dương trong mọi việc với mục đích xây dựng địa phương ngày càng phát triển, Chủ tịch UBND xã Phạm Quang Hùng khẳng định, cán bộ là cái gốc của mọi việc. Ngay từ khi chính quyền mới đi vào hoạt động, lãnh đạo xã Hồng Châu tiến hành rà soát lại toàn bộ đội ngũ cán bộ, bố trí công việc theo đúng sở trường chuyên môn, hạn chế tối đa sự chồng chéo. Nhận thức rõ, người đứng đầu phải làm gương trước những việc khó, vì thế ở Hồng Châu không có sự phân biệt cấp trên, cấp dưới, ai cũng có thể chủ động đề xuất ý tưởng hoặc tham mưu kế hoạch xây dựng địa phương trong các cuộc họp. Hình ảnh Chủ tịch UBND trực tiếp tham gia cùng cán bộ hướng dẫn người dân làm thủ tục theo đúng quy định là chuyện hết sức bình thường.

“Các cụ có câu: Dụng nhân như dụng mộc nên việc chọn lựa cán bộ vào đúng vị trí để phát huy tối đa năng lực là hết sức cần thiết”, Chủ tịch Phạm Quang Hùng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, đứng trước những đổi thay quá lớn, áp lực dồn lên vai những người đứng đầu càng nhiều thì thử thách đối với cán bộ bên dưới cũng không hề nhỏ. Để mọi người yên tâm làm việc, Chủ tịch xã quyết định bố trí nhà ăn tập thể, trang bị điều hòa và thuê đầu bếp về phục vụ cho anh em đi làm xa nhà. Theo ông Hùng, tập thể có đoàn kết một lòng mới có thể tạo ra sức mạnh to lớn.

Kết quả, sau 1 năm vận hành chính quyền mới, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hồng Châu tiếp nhận và giải quyết hơn 16.000 hồ sơ, tỷ lệ trả trước hạn đạt đến 99,96%. Tính đến cuối tháng 5/2026, xã Hồng Châu không có phản ánh, kiến nghị của tổ chức, công dân về giải quyết thủ tục hành chính trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính đạt 100% và vươn lên trở thành một trong những xã đứng đầu toàn thành phố trong giải quyết triệt để nhiều “điểm nghẽn” tồn tại lâu năm.

Nhiều người dân Hồng Châu cho biết, không ai nghĩ vùng quê nghèo lại đổi thay nhanh đến vậy. Những người nông dân quanh năm gắn bó với ruộng đồng không biết nhiều đến công nghiệp hóa hay đô thị thông minh. Họ vui khi thấy đường sá được xây dựng khang trang, dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng, và đặc biệt là mọi chủ trương, đường lối đều công khai, minh bạch, thủ tục hành chính được giải quyết nhanh chóng.

“Trước đây, có vướng mắc gì không biết hỏi ai, giờ chỉ cần gọi điện thoại vào đường dây nóng của xã là sẽ có người đến giúp. Chính quyền tốt với dân như vậy thì có làm gì chúng tôi cũng sẽ ủng hộ hết mình”, bà Nguyễn Thị Hồng (xã Hồng Châu) chia sẻ.

*Trọng dân để phát triển

Không phải là người ở địa phương, ông Bùi Hoàng Giang đến nhận nhiệm vụ là Bí thư Đảng ủy phường Yên Tử (Quảng Ninh) với nhiều bỡ ngỡ. Ông Giang xác định muốn ổn định bộ máy và phát triển kinh tế bền vững, điều đầu tiên phải hiểu rõ văn hóa, lịch sử của địa phương.

Thế là, ngày tập trung giải quyết công việc, tối Bí thư Giang thắp đèn nghiên cứu truyền thống lịch sử, nét văn hóa, phong tục tập quán của Yên Tử…

"Yên Tử không chỉ là vùng đất linh thiêng của Phật giáo Việt Nam mà còn gắn bó sâu sắc với lịch sử trị quốc của triều Trần. Đây là cội nguồn của một triều đại biết kết hợp sức mạnh quân sự với sức mạnh văn hóa, lấy đạo đức và lòng dân làm nền tảng để giữ vững cơ đồ sau chiến thắng”, Bí thư Giang chia sẻ.

Xác định “trọng dân” là một trong những tiêu chí đầu tiên của người lãnh đạo, ông Bùi Hoàng Giang biết, mọi hoạt động trước khi triển khai đều tổ chức đối thoại với người dân để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng. Chính vì thế, việc giải phóng mặt bằng được coi là “điểm nghẽn” ở nhiều nơi, nhưng với Yên Tử, việc này được thực hiện rất nhanh chóng. Thậm chí, khi hiểu được chủ trương, nhiều gia đình còn viết đơn xin được hiến đất làm đường.

“Công khai, minh bạch là cách duy nhất để tạo niềm tin. Dân đã ủng hộ thì việc có khó đến mấy cũng sẽ thành công”, Bí thư phường Yên Tử cho biết.

Trên tinh thần đó, ông Bùi Hoàng Giang cùng tập thể lãnh đạo phường xây dựng quan điểm “Ngũ An” gồm: An sinh xã hội - An cư lạc nghiệp - An lạc hạnh phúc - An khang thịnh vượng - An ninh, an toàn. Việc coi trọng thực hiện tốt các vấn đề an sinh, phúc lợi xã hội, chính sách ưu đãi cho người có công, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập... đã được người dân tin tưởng, đồng hành và ủng hộ.

* Phân quyền để chủ động

Tây Hồ là một địa bàn trọng điểm của Thủ đô Hà Nội. Từ khi vận hành mô hình mới đến nay, phường đã tiếp nhận và giải quyết 8.730 hồ sơ hành chính, đạt tỷ lệ 100% đúng hạn, trong đó 95% hồ sơ được thực hiện trực tuyến. Phường cũng liên tục nằm trong nhóm dẫn đầu thành phố về chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Bí thư Đảng ủy phường Tây Hồ Nguyễn Đình Khuyến cho biết, khi được phân cấp, phân quyền mạnh hơn, cấp phường có điều kiện chủ động quyết định, chủ động tổ chức thực hiện và chủ động chịu trách nhiệm đối với nhiều nhiệm vụ thuộc thẩm quyền.

“Thuận lợi lớn nhất là quá trình chỉ đạo, điều hành trở nên nhanh hơn, sát thực tiễn hơn và hiệu quả hơn. Những vấn đề phát sinh từ cơ sở được nắm bắt và xử lý ngay từ đầu, không để tồn đọng hoặc kéo dài. Cấp ủy và chính quyền phường có thể tập trung hơn vào giải quyết những vấn đề dân sinh, quản lý đô thị, trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường, an sinh xã hội và cải cách hành chính”, ông Khuyến cho hay.

Nhận định về khía cạnh này, Tiến sĩ Trương Quốc Việt, Phó Trưởng khoa Hành chính học, Học viện Hành chính và Quản trị công cho rằng, thể chế chỉ tạo ra "điều kiện cần", còn hiệu quả đến đâu phụ thuộc vào năng lực thực thi của đội ngũ, đặc biệt là người đứng đầu. Khoảng cách giữa quy định trên giấy và kết quả trong thực tiễn luôn được lấp đầy bằng tư duy, bản lĩnh và văn hóa thực thi của cán bộ.

Cùng một cơ chế phân cấp, phân quyền nhưng nơi nào người đứng đầu coi thẩm quyền được trao là cơ hội để đổi mới, dám chịu trách nhiệm, biết kiến tạo môi trường để cấp dưới chủ động hành động và xác định đúng trọng tâm phát triển thì nơi đó sẽ phát huy hiệu quả nguồn lực, tạo ra những chuyển biến rõ nét. Ngược lại, tâm lý e ngại, né tránh trách nhiệm sẽ khiến thể chế khó đi vào cuộc sống. Vì vậy, kết quả sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính là thước đo rõ nhất năng lực lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực thi của người đứng đầu ở mỗi địa phương./.