Cân nhắc lộ trình quản lý thuế thương mại điện tử

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đóng góp xây dựng dự thảo Nghị định quy định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Theo đó, dự kiến sau khi hoàn thiện và được thông qua, nghị định này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/4/2025.

Nhiều ý kiến bày tỏ, chủ trương "mạnh tay để chống thất thu thuế thương mại điện tử" là đúng đắn và cần thiết; đặc biệt, trong bối cảnh thương mại điện tử đang ngày càng phát triển mạnh mẽ như hiện nay. Tuy nhiên, thời điểm hiệu lực mà dự thảo Nghị định đưa ra là tương đối gấp, chỉ còn chưa đầy 2 tháng; trong khi, văn bản quy phạm pháp luật này vẫn đang trong giai đoạn dự thảo. Doanh nghiệp cũng cần thời gian để xây dựng hệ thống công nghệ thông tin, nhân sự và tuyên truyền cho người bán trên sàn...

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đồng tình với quan điểm tiếp cận là dự thảo Nghị định đang xây dựng phương thức thu thuế mới đối với các cá nhân kinh doanh trên nền tảng số, thay cho phương thức cũ vẫn đang được áp dụng như hiện nay. Việc thu thuế là cần thiết, nhưng cần xây dựng phương thức thu thuế đảm bảo giảm thiểu thủ tục hành chính, gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh. Đồng thời, với sự tham gia của nhiều chủ thể trong phương thức mới, các quy định cũng cần phân định rạch ròi trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên để làm cơ sở pháp lý cho việc thực hiện.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế (VCCI) cho hay, xét về nội dung đơn giản hóa thủ tục kê khai và nộp thuế đối với cá nhân kinh doanh, dự thảo đang quy định rằng, cá nhân có hoạt động kinh doanh thường xuyên trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số sẽ phải kê khai thuế theo tháng; còn hộ cá nhân phải kê khai doanh thu, số thuế phải nộp và chi phí kinh doanh.

Như vậy, các cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử sẽ không được đóng thuế theo phương pháp khoán. Tuy nhiên, trên thực tế, quy định này không phù hợp với các cá nhân mới kinh doanh hoặc kinh doanh quy mô nhỏ, bởi lẽ do vốn ít nên họ không mua các phần mềm hỗ trợ kinh doanh, sẽ gặp khó khăn trong việc kê khai. Vì thế, ông Tuấn đề xuất nên áp dụng kê khai theo thuế khoán đối với cá nhân kinh doanh có số lượng đơn hàng dưới ngưỡng sẽ khả thi hơn so với nội dung dự thảo đề xuất.

Thêm vào đó, ông Đậu Anh Tuấn phân tích, hầu hết đều là các cá nhân kinh doanh nhỏ, thuế được tính trên doanh thu nên không cần thiết yêu cầu kê khai chi phí. Hơn nữa, yêu cầu kê khai chi tiết về giá vốn, chi phí nhân công, điện, nước, vận chuyển, tiếp thị quảng cáo khó thực hiện do mô hình kinh doanh của các cá nhân thường đơn giản, khó tách bạch, khó xác định chính xác các chi phí này.

Các nội dung về doanh thu tính thuế khấu trừ, xác định cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú hay việc chuyển dữ liệu chứng từ khấu trừ thuế cho cơ quan thuế cũng là những nội dung nhận được nhiều ý kiến đóng góp.

Bà Đào Kim Loan, thương nhân phân phối dược mỹ phẩm Riman Incellderm cho hay, theo dự thảo, tới đây, việc áp dụng mức thuế cần thu với hoạt động kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử sẽ có sự khác biệt giữa cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú tại Việt Nam.

Điều này yêu cầu xây dựng cách thức phân loại cá nhân kinh doanh là cư trú hay không cư trú. Hiện nay, tiêu chí này nằm tại Thông tư 111/2013/TT-BTC. Theo đó, cá nhân cư trú được xác định theo nhiều tiêu chí như có mặt ở Việt Nam từ 183 ngày trở lên hoặc có nơi ở thường xuyên. Các tiêu chí này sẽ dễ xác định hơn với cách thức thu thuế truyền thống, nhưng việc xác định trên môi trường điện tử trở nên khó khăn. Việc xác định cá nhân cư trú hay không cư trú còn phải đòi hỏi nhiều thông tin khác như thông tin xuất nhập cảnh, đăng ký tạm trú, thường trú, nơi ở…

Do vậy, bà Đào Kim Loan đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc cơ chế cá nhân kinh doanh có trách nhiệm xác định mình là đối tượng nào (cư trú hay không cư trú); sau đó, sàn thương mại điện tử sẽ kiểm tra chéo với các thông tin như quốc tịch và/hoặc nơi bán hàng/cung cấp dịch vụ. Chẳng hạn, cá nhân cư trú thường có quốc tịch Việt Nam, có nơi bán hàng tại Việt Nam. Trường hợp nếu có sự sai khác về thông tin, như người quốc tịch nước ngoài nhưng kê khai là cá nhân cư trú hay là người Việt Nam nhưng hàng hoá lại nhập khẩu, sàn thương mại điện tử có trách nhiệm có thông báo cho người bán cung cấp tài liệu chứng minh. Cơ quan thuế có trách nhiệm xem xét và ra quyết định cuối cùng. Như vậy sẽ vừa giảm bớt thủ tục hành chính cho người nộp thuế trong khi vẫn kiểm soát tính chính xác tương đối của thông tin.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Phụ trách kinh doanh sàn thương mại điện tử thuộc Công ty cổ phần Đầu tư Winco Group cho biết, quy định doanh thu tính thuế là số tiền bán hàng hoá, dịch vụ mà sàn thương mại điện tử thu hộ từ người mua. Theo đó, được hiểu là doanh thu của người bán sẽ là tổng số tiền mà người mua trả. Tuy nhiên, quy định này là không phù hợp. Mỗi giao dịch được thực hiện qua sàn thương mại điện tử bao gồm nhiều sản phẩm/dịch vụ đồng thời, chẳng hạn: sản phẩm/dịch vụ của người bán; dịch vụ vận chuyển (của đơn vị vận chuyển độc lập); dịch vụ thương mại điện tử của sàn; dịch vụ thanh toán… Số tiền người mua trả cho giao dịch là tổng số tiền trả cho các dịch vụ trên, chứ không chỉ trả cho mình người bán.

Do đó, để đảm bảo tính hợp lý, theo ông Nguyễn Thanh Sơn, dự thảo nên sửa đổi theo hướng doanh thu tính thuế là số tiền sàn thương mại điện tử dự kiến thanh toán cho cá nhân kinh doanh.

Trước những vấn đề còn nhiều góp ý nêu trên và qua tổng hợp ý kiến, quan điểm của doanh nghiệp, phía VCCI đề xuất, dự thảo cần tiếp tục hoàn thiện và điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn hoạt động của người kinh doanh, tối ưu nhất là lùi thời hạn hiệu lực của quy định đến ngày 01/07/2025.