Cần thêm các chương trình hỗ trợ chuyên sâu cho doanh nghiệp xuất khẩu

Ngày 30/5, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 5/2025 với chủ đề  “Xúc tiến thương mại đa dạng hoá thị trường xuất khẩu, khai thác các thị trường FTA cho sản phẩm dệt may và da giầy Việt Nam".

Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến dưới sự chủ trì của ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cùng vời hơn 300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan quản lý, đại diện hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nhiều quốc gia, các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp xuất khẩu.

Tại hội nghị các chuyên gia cho rằng, bắt đầu từ quý II trở đi, xuất khẩu của nước ta sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn. Đặc biệt, trong bối cảnh chiến tranh thương mại leo thang, xu hướng bảo hộ thương mại xuất hiện nhiều hơn, nhiều nước dựng nên các rào cản thương mại…

Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày và túi xách Việt Nam chia sẻ, ngành da giầy đang đối mặt với nhiều thách thức lớn như bất ổn kinh tế toàn cầu, rủi ro thuế quan từ Mỹ và sự phụ thuộc về nguyên liệu thô. Chi phí lao động tăng ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh. Hàng rào phi thuế ngày càng siết chặt, đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất xanh, tuần hoàn, giảm phát thải CO₂ theo quy định từ EU. Ngoài ra, chuỗi cung ứng và hậu cần vẫn tiềm ẩn nhiều rủi…

Bà Phan Thị Thanh Xuân kiến nghị nhiều giải pháp thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại; trong đó, đẩy mạnh hỗ trợ nghiên cứu thị trường chuyên sâu, đặc biệt là xây dựng cơ sở dữ liệu xuất khẩu. Đây sẽ là nguồn thông tin thiết yếu phục vụ kết nối hiệu quả giữa doanh nghiệp trong nước với khách hàng tiềm năng tại các thị trường mục tiêu, từ đó gia tăng tần suất giao thương và nâng cao tính hiệu quả trong các hoạt động xúc tiến.

Bên cạnh đó, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng được nhấn mạnh, đặc biệt trong các lĩnh vực marketing và thiết kế sản phẩm. Việc mời các chuyên gia quốc tế giỏi trong lĩnh vực nghiên cứu xu hướng, thiết kế, phát triển mẫu mã theo thị hiếu tiêu dùng toàn cầu sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam bắt kịp chuẩn mực quốc tế, từ đó cải thiện năng lực cạnh tranh.

Các hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế cũng cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn ngay tại Việt Nam thông qua việc tổ chức hội nghị, hội chợ, triển lãm quốc tế và các đoàn giao thương, đầu tư. Điều này không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn tạo cơ hội cho doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường, đối tác và công nghệ tiên tiến.

Đặc biệt, xu thế chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng của ngành xúc tiến thương mại. Việc ứng dụng các công nghệ như hội chợ trực tuyến, nền tảng giao dịch thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) để phân tích thị trường, hành vi tiêu dùng hay blockchain trong truy xuất nguồn gốc… sẽ giúp các hoạt động xúc tiến ngày càng thông minh, chính xác và hiệu quả hơn.

Cần chú trọng thu hút đầu tư vào sản xuất, phân phối nguyên phụ liệu, đặc biệt là từ các đối tác nước ngoài để hình thành các trung tâm cung ứng nguyên liệu lớn (hub) phục vụ cho sản xuất trong nước. Đây là giải pháp quan trọng nhằm xây dựng chuỗi cung ứng nội địa, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ một cách bền vững.

Đại diện các doanh nghiệp kiến nghị cần có thêm các chương trình hỗ trợ chuyên sâu từ Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, như cung cấp thông tin thị trường, kết nối nhà nhập khẩu phù hợp và tư vấn chiến lược thâm nhập thị trường FTA.

Cũng dưới góc độ hiệp hội, ông Trương Văn Cẩm, Phó chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho biết, hiện Mỹ là thị trường xuất khẩu dệt may lớn nhất của Việt Nam, chiếm tỷ trọng hơn 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành này trong năm 2024. Trong khi đó, thị trường châu Âu chú trọng đến phát triển bền vững đã đưa ra nhiều quy định mới khó tính hơn; hiện doanh nghiệp phải cạnh tranh gay gắt với các đối thủ lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh, Indonesia… “Đó là còn chưa kể đến việc thu hút đầu tư vào nguồn cung thiếu hụt của dệt may Việt Nam là dệt vải và nhuộm để đáp ứng quy tắc xuất xứ các hiệp định thương mại cũng bị suy giảm”, ông Cẩm chia sẻ.

Trước tình hình khó khăn, theo ông Cẩm nhiều doanh nghiệp đã lên chiến lược chủ động đầu vào, thông qua kế hoạch liên doanh đầu tư trong lĩnh vực dệt vải để tự chủ một phần nguyên liệu. Bởi để “sống” được tại thị trường Mỹ cũng như một số thị trường cao cấp khác cần minh bạch hóa chuỗi cung ứng, minh bạch xuất xứ hàng hóa. Song song với đó, các doanh nghiệp nỗ lực nâng cao năng lực sản xuất, tái cơ cấu, tìm kiếm giải pháp công nghệ và thương mại điện tử để tối ưu chi phí. Các công ty cũng đang có chiến lược tìm kiếm thêm các thị trường mới để giảm dần phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Ông Cẩm kiến nghị Bộ Công Thương đàm phán để không tăng thuế hoặc mức thuế doanh nghiệp có thể chấp nhận, giữ được thị trường Mỹ; thúc đẩy nhanh đàm phán FTA ASEAN – Canada giảm công đoạn xuất xứ cho dệt may; hỗ trợ triển khai các  khu công nghiệp thu hút dệt, nhuộm theo Quyết định số 1643/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chiến lược phát triển ngành dệt may và da giầy Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2035 đặc biệt là việc triển khai các khu công nghiệp dệt may lớn thu hút đầu tư vào sản xuất vải, nguyên phụ liệu để tăng tỷ lệ nội địa hóa.

Ông Vũ Bá Phú khuyến nghị các doanh nghiệp và hiệp hội, ngành hàng cần phân tích chi tiết về nhu cầu tiêu thụ của thị trường quốc tế, đánh giá khả năng hấp thụ lượng hàng hóa để có chiến lược xuất khẩu hợp lý.

>>> Xuất khẩu dệt may, da giày hướng tới thị trường đích