Canada hỗ trợ Đồng bằng sông Cửu Long phát triển lúa gạo xanh

Sáng 28/10, tại thành phố Cần Thơ, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với các cơ quan, đối tác tổ chức Lễ khởi động Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (GoRice). Dự án do Chính phủ Canada tài trợ thông qua Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada (GAC), được triển khai giai đoạn 2025 - 2030 tại thành phố Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Vĩnh Long.

Phát biểu tại sự kiện, bà Francesca Bellone, Tham tán và Trưởng ban Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Canada tại Việt Nam nhấn mạnh, Dự án GoRice là minh chứng thiết thực cho cam kết song phương giữa Việt Nam và Canada về thúc đẩy sản xuất lúa gạo thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu, phát thải thấp, cải thiện sinh kế nông dân và hỗ trợ quá trình chuyển đổi nông nghiệp bền vững, bao trùm tại Việt Nam.

Bà Francesca Bellone khẳng định Canada sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam thông qua những chuyên môn và kinh nghiệm quý báu trong lĩnh vực nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu, các giải pháp dựa vào thiên nhiên, kiểm kê carbon, hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) cùng công tác quản lý tài nguyên bền vững. Những năng lực này sẽ giúp củng cố tính minh bạch và sự bền vững lâu dài của ngành lúa gạo phát thải thấp.

Trong giai đoạn 5 năm tới, dự án kỳ vọng sẽ chuyển hóa những tầm nhìn chiến lược thành kết quả thực tiễn, thúc đẩy canh tác bền vững, kết nối nông dân với doanh nghiệp và các đối tác tài chính nhằm mở ra những cơ hội thị trường mới, tiếp cận tài chính carbon và mang lại lợi ích lâu dài cho người dân ngay cả sau khi dự án kết thúc.

Đồng bằng sông Cửu Long là vựa lúa lớn nhất cả nước, cung cấp khoảng một nửa sản lượng lúa và hơn 90% lượng gạo xuất khẩu, đồng thời chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu và là nguồn phát thải lớn trong nông nghiệp. Trong bối cảnh đó, dự án GoRice được kỳ vọng sẽ đóng góp thiết thực cho Đề án “Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” (Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao).

Dự án tập trung vào ba trụ cột chính bao gồm: áp dụng kỹ thuật canh tác thông minh, thúc đẩy hợp tác đa bên về tài chính xanh cùng hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) và mở rộng cơ hội kinh tế xanh cho người dân – đặc biệt là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số. Qua đó, người nông dân tiết kiệm được chi phí đầu vào, doanh nghiệp sở hữu vùng nguyên liệu minh bạch có truy xuất nguồn gốc, còn các cơ quan quản lý thu thập thêm dữ liệu thực tiễn để hoàn thiện chính sách.

Bên cạnh các gói hỗ trợ kỹ thuật giúp nông dân áp dụng quy trình canh tác phát thải thấp, các cơ quan chuyên môn như Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Viện Môi trường Nông nghiệp (IAE) sẽ đồng hành hỗ trợ liên kết chuỗi giá trị, xây dựng hệ thống MRV minh bạch và phát triển thị trường gạo phát thải thấp. Theo kế hoạch, đến năm 2030, dự án phấn đấu đạt mục tiêu hỗ trợ 48.200 người hưởng lợi trực tiếp (50% là phụ nữ), giảm khoảng 748.000 tấn carbon, đưa 180.000 ha vào quy trình canh tác chất lượng cao, phát thải thấp và mang lại lợi ích cho khoảng 100.000 người tiêu dùng.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng Dự án GoRice góp phần bổ sung nguồn lực, chia sẻ tri thức và thử nghiệm các giải pháp thực tiễn, qua đó hỗ trợ triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, đặc biệt trong nâng cao năng lực sản xuất, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, phát triển thị trường và tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị. Đồng thời, xuyên suốt quá trình thực hiện dự án là thúc đẩy bình đẳng giới và hòa nhập xã hội nhằm tăng quyền năng cho phụ nữ và hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương cần chủ động lồng ghép hoạt động của GoRice với kế hoạch triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, lựa chọn mô hình phù hợp và tạo điều kiện để nông dân tham gia thực chất; đồng thời cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng tích cực tham gia xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất - tiêu thụ.

Thành phố Cần Thơ là một trong 3 địa phương tham gia Dự án GoRice từ tháng 9/2026 đến tháng 12/2029 tại 7 xã: Hồ Đắc Kiện, Thuận Hòa, Đại Ngãi, Tân Thạnh, Gia Hòa, Nhu Gia và Thạnh Phú với tổng kinh phí viện trợ không hoàn lại là 15 tỷ đồng từ Chính phủ Canada.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng kỳ vọng dự án sẽ tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, hỗ trợ nhân rộng các mô hình hiệu quả, nâng cao chất lượng và tính minh bạch của gạo phát thải thấp, góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển bền vững của toàn vùng.