Chậm cấp phép xuất khẩu làm suy yếu lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Mỹ

Theo Inside Trade, Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Trung (USCBC) cảnh báo tình trạng chậm trễ trong cấp phép xuất khẩu của Bộ Thương mại Mỹ đang gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ, tạo cơ hội cho các đối thủ Trung Quốc và nước ngoài thay thế sản phẩm của Mỹ trên thị trường.

Theo khảo sát của USCBC, 95% doanh nghiệp cho biết thời gian xét duyệt giấy phép kéo dài gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu; 71% gặp chậm trễ khi xin phép xuất hàng sang Trung Quốc. Thời gian xử lý giấy phép trung bình tăng từ 38 ngày năm 2023 lên 62 ngày năm 2025, trong khi số hồ sơ được xử lý giảm 20%. Đáng chú ý, 66% doanh nghiệp có hồ sơ chờ ít nhất 3 tháng, vượt thời hạn xử lý 90 ngày theo luật định; 31% có hồ sơ tồn đọng từ 1 đến 2 năm.

USCBC cho rằng việc chậm cấp phép không chỉ gây thiệt hại doanh thu mà còn làm suy yếu hiệu quả của chính sách kiểm soát xuất khẩu. Khoảng 82% hàng hóa đang chờ cấp phép có thể được mua từ nhà cung cấp ngoài Mỹ. Có 36% doanh nghiệp cho biết thiệt hại ít nhất hàng chục triệu USD, một số mất hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD. 73% trường hợp chậm cấp phép dẫn đến mất doanh số vào tay đối thủ Trung Quốc, trong khi 55% mất vào tay doanh nghiệp các nước khác. Doanh nghiệp cũng lo ngại về số phận của quy tắc công ty liên kết, vốn có thể mở rộng hạn chế trong danh sách thực thể tới hàng nghìn công ty Trung Quốc. Có tới 85% doanh nghiệp dự báo việc khôi phục quy định này sẽ gây tác động từ trung bình đến nghiêm trọng đối với hoạt động kinh doanh.

USCBC đồng thời chỉ trích việc giảm đối thoại giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, trong đó các cuộc họp của Ủy ban Tư vấn kỹ thuật (TAC) bị cắt giảm và hội nghị thường niên của Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) không được tổ chức năm nay. Theo USCBC, Mỹ cần xây dựng chính sách kiểm soát xuất khẩu rõ ràng, quy trình cấp phép phù hợp với thực tế thị trường, vừa bảo vệ an ninh quốc gia vừa tránh vô tình nhường thị phần và lợi thế cạnh tranh cho Trung Quốc và các đối thủ nước ngoài.

Tháng trước, phát biểu sau cuộc gặp với Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Manila, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Hội đồng Thương mại Mỹ - Trung có thể được thành lập và đi vào hoạt động trước cuộc gặp tiếp theo giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, dự kiến diễn ra vào tháng 9 tới.

Theo ông Rubio, hai bên đang tích cực thúc đẩy việc triển khai cơ chế mới và đây có thể trở thành một trong những kết quả cụ thể trước cuộc gặp cấp cao sắp tới. Ý tưởng thành lập Hội đồng Thương mại được hai nhà lãnh đạo thống nhất trong cuộc gặp tại Bắc Kinh hồi tháng 5, với mục tiêu thúc đẩy giảm thuế đối với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa không nhạy cảm của mỗi bên. Tổng thống Trump cũng đã mời Chủ tịch Tập Cận Bình thăm Nhà Trắng vào ngày 24/9.

Về phía Mỹ, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã hoàn tất quá trình lấy ý kiến công khai về các mặt hàng có thể được đưa vào danh mục giảm thuế và đang tiếp tục tiếp nhận các ý kiến phản hồi trước khi hoàn thiện phương án. Phía Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) cho biết các nhóm công tác của hai nước vẫn đang trao đổi chặt chẽ về khuôn khổ, chức năng và cơ chế vận hành của Hội đồng Thương mại, đồng thời nghiên cứu lộ trình giảm thuế tương ứng trị giá 30 tỷ USD cho mỗi bên. Bắc Kinh cũng đang lấy ý kiến từ doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp Mỹ hoạt động tại Trung Quốc để xây dựng phương án thực hiện.

Theo MOFCOM, Hội đồng Thương mại sẽ trở thành cơ chế đối thoại thường xuyên nhằm xử lý các vấn đề về thương mại và đầu tư, thúc đẩy trao đổi chính sách, mở rộng hợp tác và quản lý bất đồng, qua đó chuyển quan hệ thương mại song phương từ mô hình ứng phó theo từng cuộc khủng hoảng sang cơ chế quản lý ổn định, lâu dài. Nếu được triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là bước tiến quan trọng trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng thương mại và củng cố quan hệ kinh tế giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.