Chậm gỡ nút thắt, phà Cồn Khương tiếp tục "ngủ đông"

Bến phà Cồn Khương Bến nằm cuối đường Nguyễn Văn Cừ, gồm cầu tàu, nhà chờ và các hạng mục phụ trợ, với diện tích khoảng 1.844m2 do Nhà nước xây dựng với kinh phí gần 1,7 tỷ đồng. Đây từng là tuyến kết nối quan trọng giữa Cần Thơ và Vĩnh Long trước khi bị bỏ hoang. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Thực trạng "đắp chiếu" kéo dài gần 5 năm qua không chỉ gây lãng phí tài sản công, làm thất thu ngân sách hàng tỷ đồng mỗi năm mà còn đẩy hàng chục xã viên hợp tác xã vào cảnh nợ nần, đồng thời khiến hàng nghìn người dân phải đối mặt với nguy hiểm khi vượt sông bằng phương tiện tự phát. Việc sớm khơi thông "điểm nghẽn" pháp lý để đưa bến phà hoạt động trở lại đang là nhu cầu cấp thiết nhằm phục vụ dân sinh và phát triển kinh tế địa phương.

Hai chiếc phà của Hợp tác xã Thạnh Lợi neo đậu bên bờ Vĩnh Long từ khi bến phà dừng khai thác năm 2020. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Ghi nhận thực tế cho thấy, sự vắng bóng của những chuyến phà quy chuẩn đã dẫn đến sự xuất hiện của các loại đò ngang, ghe nhỏ tự phát để đưa khách sang sông. Tại khu vực này, hành khách phải di chuyển trong điều kiện tạm bợ, không bến bãi quy chuẩn và thường xuyên không có áo phao bảo hộ, tiềm ẩn nguy cơ cao về tai nạn giao thông đường thủy.

Bà Lê Thị Hây, một người dân tại xã Tân Quới (tỉnh Vĩnh Long) hằng ngày phải thuê ghe vượt sông sang Cần Thơ mua bán, không giấu được sự lo lắng khi cho biết những lúc mưa gió rất sợ, đồng thời chi phí bao ghe cao khiến những người lao động nghèo gặp khó khăn về kinh tế.

Tương tự, bà Hồ Kim Thúy (xã Tân Quới) chia sẻ, ngoài việc phát sinh tiền thuê ghe, bà còn phải tốn thêm chi phí gửi xe đẩy bên phía Cần Thơ để duy trì việc buôn bán hằng ngày. Còn đối với những người hành nghề xe ôm như ông Ngô Văn Chính (xã Tân Quới), việc bến phà ngưng hoạt động buộc ông phải mất thêm thời gian đưa đón con gái đang học đại học ở Cần Thơ, làm ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập ít ỏi hàng ngày của gia đình. Nguyện vọng chung của người dân là các cơ quan chức năng sớm xem xét để bến phà hoạt động trở lại, giúp việc đi lại và giao thương được thuận lợi, an toàn.

Không chỉ gây khó khăn cho người dân, việc bến phà "treo" suốt nhiều năm còn đẩy Hợp tác xã Giao thông vận tải Thành Lợi (đơn vị đối lưu phía tỉnh Vĩnh Long) vào bờ vực phá sản. Ông Thái Công Danh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Thành Lợi cho biết, kể từ khi bến Cồn Khương đột ngột dừng hoạt động và sau đó là đợt dịch COVID-19 năm 2021, cuộc sống của 28 xã viên gần như rơi vào bế tắc. Dù phà không chạy, đơn vị vẫn phải duy trì chi phí thuê bến bãi neo đậu, thuê người trông coi khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng cùng các chi phí bảo dưỡng phương tiện để tránh xuống cấp.

Từ khi bến phà Cồn Khương ngưng chạy, các xã viên của Hợp tác xã Thành Lợi phải bán bớt 1 chiếc phà để lấy tiền bảo trì hai chiếc còn lại. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Khó khăn kéo dài buộc hợp tác xã phải bán bớt một trong ba chiếc phà để có kinh phí duy trì và tu sửa những chiếc còn lại. Nhiều xã viên rơi vào cảnh nợ nần chồng chất do trước đó đã vay mượn ngân hàng để đầu tư phương tiện với hy vọng có thu nhập ổn định. Bà Nguyễn Thị Phương Phi, một thành viên của hợp tác xã xót xa kể lại việc bà đã vay ngân hàng hơn 500 triệu đồng để góp vốn vào bến phà. Suốt 5 năm qua, khi nguồn thu nhập bị cắt đứt, bà vẫn phải gồng gánh trả lãi suất ngân hàng hằng tháng và đến nay đã không còn khả năng chi trả.

Từ khi phà Cồn Khương dừng hoạt động, những chiếc ghe là phương tiện để người dân qua sông Hậu. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Về mặt kinh tế, bến phà Cồn Khương từng là nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước. Giai đoạn 2018 - 2020, bến này đã đóng góp hơn 7 tỷ đồng vào ngân sách, riêng năm 2019 đạt trên 4,36 tỷ đồng. Theo kết quả đấu giá năm 2018 với thời hạn 3 năm, đơn vị trúng thầu phải nộp vào ngân sách tổng cộng gần 18 tỷ đồng, tương đương khoảng 494 triệu đồng mỗi tháng. Việc để bến phà ngưng hoạt động suốt gần 5 năm qua đồng nghĩa với việc ngân sách thành phố bị thất thu một khoản tiền rất lớn, trong khi hạ tầng cầu tàu, nhà chờ có diện tích hơn 1.844m2 với tổng giá trị đầu tư hơn 1,69 tỷ đồng đang ngày càng xuống cấp, lãng phí.

Hai chiếc phà của Hợp tác xã Thành Lợi luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động nhưng không biết bao giờ bến phà mới được đấu giá lại. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Qua rà soát, Ban Đô thị HĐND thành phố Cần Thơ xác định bến phà Cồn Khương hiện là tài sản thuộc thẩm quyền quản lý của UBND phường Cái Khế. Do đó, việc Sở Xây dựng trực tiếp lập đề án khai thác trước đây được đánh giá là chưa phù hợp với quy định hiện hành. Thay vào đó, UBND phường Cái Khế phải là đơn vị chịu trách nhiệm lập hồ sơ và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Từ khi phà Cồn Khương dừng hoạt động, những chiếc ghe là phương tiện để người dân qua sông Hậu. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Thực tế cho thấy, dù bến phà Cồn Khương đã nằm trong quy hoạch hệ thống bến thủy nội địa giai đoạn 2021 - 2030 và được xác định là bến loại I với vai trò kết nối quan trọng, nhưng sự lúng túng trong việc xử lý các thay đổi về quy định pháp luật đã khiến dự án rơi vào tình trạng "treo" quá lâu. Việc chậm trễ trong việc xác định giá khởi điểm và hoàn thiện các bước phân cấp không chỉ là vấn đề hành chính mà đã trở thành một bài toán về hiệu quả quản lý tài sản công tại địa phương.