ChatGPT, trí tuệ nhân tạo - lợi ích và thách thức đối với giáo dục

Tọa đàm có sự tham gia của các nhà lãnh đạo, quản lý, chuyên gia giáo dục và chuyên gia công nghệ. Tọa đàm nhằm thảo luận, chia sẻ quan điểm về ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo (AI) đến tương lai của giáo dục; đồng thời cũng là cơ hội để bàn giải pháp cho những vấn đề về giáo dục và xây dựng kế hoạch tương lai trong ứng dụng AI.

Tại tọa đàm, các chuyên gia, nhà quản lý đã thảo luận về hai chủ đề chính: “Trí tuệ nhân tạo và tương lai giáo dục”, “Trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh đổi mới giáo dục”. 

Theo đó, trí tuệ nhân tạo không chỉ là xu hướng mà đang ảnh hưởng sâu rộng đến các khía cạnh xã hội. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo góp phần nâng cao năng suất, hiệu quả công việc, học tập, đáp ứng sự phát triển xã hội, phục vụ cuộc sống con người tốt hơn. Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo định hình tương lai giáo dục của tất cả các quốc gia trên thế giới.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chia sẻ: Công nghệ thông tin trong nhiều thập kỷ qua đã mang lại rất nhiều lợi ích. Sự ra đời của những công nghệ mới, công cụ mới đều giúp cho công việc của con người trở nên thuận tiện, dễ dàng hơn.

Đặc biệt, với ngành ngành Giáo dục, công nghệ thông tin giúp nâng cao chất lượng, hiệu quả của giáo dục. Trong thời kỳ dịch COVID-19, ngành Giáo dục đã có sự thay đổi rất lớn trong việc chuyển từ học tập trực tiếp sang học tập trực tuyến, với nhiều công cụ hỗ trợ rất hữu hiệu.

Những ngày qua, sự ra đời của công cụ ChatGPT đã được nhiều người tiếp nhận, khai thác, sử dụng, truyền bá như một phát kiến lớn. Nhiều người lo lắng vai trò của người thầy sẽ mất đi, giáo dục sẽ có những thách thức rất lớn. 

Tuy nhiên, Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng: Trước kia, ngành Giáo dục, các nhà giáo có một đặc quyền là truyền bá tri thức, có câu nói “một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy”. Hiện nay, với ứng dụng khoa học công nghệ, vai trò người thầy chắc chắn sẽ không mất đi nhưng ngày một thay đổi.

Theo Thứ trưởng, những công nghệ này sẽ tác động một cách căn bản, toàn diện tới mọi mặt của ngành Giáo dục, từ chương trình giáo dục, cho tới vai trò người thầy, cách tổ chức dạy - học, cách tiếp cận học liệu, tiếp cận với tri thức của người học. Đặc biệt quan trọng là vai trò cá nhân hóa, cá thể hóa quá trình học tập của người học, hướng tới người học nhiều hơn là người dạy.

Vấn đề đặt ra đó là, vai trò người thầy sẽ thay đổi thế nào để không chỉ thích ứng mà còn đón đầu, phát huy những lợi thế của công nghệ; người học sẽ phải thay đổi như thế nào và chính sách của Nhà nước sẽ điều chỉnh ra sao để tận dụng được những lợi thế, giảm thiểu những tác động tiêu cực, những mặt trái của công nghệ mang lại.

Bộ Giáo dục và Đào tạo rất mong muốn các chuyên gia giáo dục, các thầy cô giáo và xã hội cùng thảo luận cởi mở; trên cơ sở đó, Bộ sẽ có những nghiên cứu thấu đáo để từng bước rà soát và có những điều chỉnh về chính sách thời gian tới.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Hải Tùng, Hiệu trưởng Trường Công nghệ thông tin và truyền thông – Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, giới công nghệ và người làm khoa học đón nhận sản phẩm ChatGPT rất bình tĩnh. Khoa học công nghệ nói chung có quá trình phát triển dài và có những công nghệ mới, đến một thời điểm nào đó đủ "chín" sẽ cho ra đời các sản phẩm. Có lẽ chúng ta coi nó như một thành tựu lần đầu tiên đại chúng được trải nghiệm và thấy được năng lực của trí tuệ nhân tạo không quá xa xôi...

Đây đơn giản là một mô hình thuật toán, chỉ được coi là một công cụ chứ chưa có suy luận, sáng tạo như một con người. Vấn đề đặt ra là cần phải trang bị cho người dùng, đặc biệt là học sinh, sinh viên cách thức sử dụng công cụ AI có trách nhiệm.

Là một chuyên gia giáo dục, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam, Chủ nhiệm Khoa Các khoa học giáo dục, Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định: Sự xuất hiện của ChatGPT là cơ hội giải phóng cho giáo viên khỏi một số công việc; tập trung thay đổi dạy học từ nội dung sang năng lực; cơ hội để học sinh thúc đẩy việc học theo hướng cá nhân hoá.

Việc khuyến khích sử dụng ChatGPT một cách khôn ngoan cũng như hình thành năng lực số, tận dụng công cụ số là một cách để giáo viên, học sinh, sinh viên phát triển bản thân, phục vụ việc học và phát triển nghề nghiệp./.