Châu Á đối mặt với nguy cơ lạm phát và rủi ro tài khóa mới khi giá dầu vượt 100 USD/thùng

Các nền kinh tế châu Á sẽ phải đối mặt với một phép thử mới về khả năng chống chịu sau khi giá dầu một lần nữa vượt mốc 100 USD/thùng, trong bối cảnh lạm phát đang ở mức cao và các chính sách tài khóa, tiền tệ vốn đã bị thắt chặt.

Giá dầu Brent đã tăng vọt lên trên 107 USD/thùng vào ngày 11/9, do gia tăng các vụ tấn công tại eo biển Hormuz, cùng với những động thái cho thấy nguy cơ xung đột kéo dài. Các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ phụ thuộc nhiều vào dầu thô nhập khẩu cho sản xuất công nghiệp, trong khi giá dầu tăng cao làm gia tăng chi phí trợ giá nhiên liệu tại các nước như Indonesia (In-đô-nê-xi-a) và Thái Lan.

Mặc dù châu Á đạt mức tăng trưởng vượt kỳ vọng trong nửa đầu năm nhờ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, xung đột tại Trung Đông vẫn tiếp tục gây ra những trở ngại đối với một khu vực phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn cung năng lượng từ khu vực này. Áp lực giá cả vẫn chưa hạ nhiệt kể từ cú sốc năng lượng ban đầu khi xung đột bùng phát vào tháng 2/2026, tiếp tục lan rộng từ lĩnh vực vận tải sang thực phẩm, các dịch vụ tiện ích và nhà ở.

Giá hợp đồng hoán đổi (mức giá cố định được hai bên thỏa thuận trong một hợp đồng phái sinh hàng hóa) đối với dầu diesel, loại nhiên liệu chủ lực trong vận tải, xây dựng và công nghiệp, đã tăng với biên độ gấp đôi so với dầu thô Brent. Mức tăng của giá hợp đồng hoán đổi xăng cũng vượt mức tăng của giá dầu thô chuẩn toàn cầu.

Giá khí tự nhiên hóa lỏng cũng tăng vọt lên mức cao nhất kể từ cuối năm 2022, có thể đẩy hóa đơn tiền điện tăng cao tại các nước nhập khẩu như Thái Lan hay Philippines (Phi-líp-pin). Giá dự kiến sẽ tiếp tục leo thang khi mùa Đông đến gần, do châu Âu và châu Á phải cạnh tranh nguồn cung trong bối cảnh gián đoạn liên tục tại eo biển Hormuz.

Trong khi đó, nhiều trở ngại kinh tế khác cũng đang gia tăng nhanh chóng. Theo ông Brian Lee, chuyên gia kinh tế của công ty môi giới Maybank Securities Pte. tại Singapore (Xin-ga-po), giá thực phẩm đang chịu áp lực do cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine (U-crai-na) và những tác động thời tiết khắc nghiệt từ hiện tượng El Niño.

Các nhà hoạch định chính sách trong khu vực sẽ phải tiếp tục hỗ trợ các hộ gia đình và doanh nghiệp khi lạm phát dai dẳng. Tuy nhiên, với thâm hụt ngân sách gia tăng và lãi suất đang neo ở mức cao, những lựa chọn chính sách hiện nay sẽ bị hạn chế hơn nhiều so với trước đây.

Ngân hàng trung ương Nhật Bản được dự báo rộng rãi sẽ tăng lãi suất vào tuần tới, trong khi Ngân hàng Dự trữ Australia (Ô-xtrây-li-a) cũng đã phát tín hiệu sẵn sàng thắt chặt chính sách tiền tệ trước thềm cuộc họp vào cuối tháng này. Ngân hàng trung ương Philippines (BSP) tuần này cho biết sẽ theo dõi sát sao tình hình xung đột tại Trung Đông sau khi lạm phát duy trì ở mức cao 6,1% trong tháng 8/2026, thời điểm trước cả khi giá dầu và khí đốt leo thang. BSP khẳng định sẵn sàng tiếp tục tăng lãi suất để đưa lạm phát về mức mục tiêu 3%.

Các nguồn lực tài chính dự phòng cũng đang cạn dần. Thái Lan và Hàn Quốc đã phải chi thêm ngân sách cho các biện pháp kích thích kinh tế, trong khi Indonesia buộc phải cắt giảm ngân sách dành cho các chương trình khác để chi trả cho các khoản trợ giá. Malaysia (Ma-lai-xi-a) nay cũng có thể phải chi thêm ngân sách. Bà Mari Elka Pangestu, Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh tế Quốc gia Indonesia, cho biết, mức giá dầu giả định trong ngân sách là 70 USD/thùng, nhưng hiện nước này phải tính toán dựa trên mức giá 90 USD. Còn theo bà Puree Sirasoontorn, Phó Giáo sư tại Đại học Thammasat, quỹ bình ổn giá dầu của Thái Lan có thể rơi vào tình trạng thâm hụt nặng nề hơn, với dự kiến tăng lên khoảng 100 tỷ baht (3 tỷ USD) từ mức 83 tỷ baht.

Vị thế của châu Á hiện có thể đã vững vàng hơn nhờ các biện pháp khẩn cấp được triển khai ngay khi cuộc xung đột tại Trung Đông bùng phát như việc sử dụng kho dự trữ dầu và tìm kiếm nguồn cung năng lượng từ Mỹ Latinh cũng như Trung Á. Tuy nhiên, do chưa có giải pháp rõ ràng để chấm dứt xung đột tại Trung Đông, HSBC Holdings Plc cảnh báo "trạng thái bình thường mới" của nền kinh tế toàn cầu có thể là tình cảnh "eo biển Hormuz không hoàn toàn đóng cửa cũng không hoàn toàn mở cửa, mà bị gián đoạn hoạt động liên tục".