Chính phủ đẩy mạnh cải cách thể chế, mở rộng dư địa tăng trưởng kinh tế

Đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ trình bày tham luận tại hội nghị. Ảnh: Phương Hoa - TTXVN

Tiếp tục chương trình Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, sáng 1/7, các đại biểu nghe Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, thay mặt Đảng ủy Chính phủ, trình bày tham luận "Đánh giá kết quả 1 năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp; tiếp tục đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của nền hành chính nhà nước".

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nêu rõ, sau 1 năm vận hành tổng thể mô hình, hệ thống chính trị 3 cấp đã khẳng định tính đúng đắn, sâu sắc, toàn diện, khoa học, biện chứng về chủ trương có tính bước ngoặt lịch sử của Đảng ta; qua đó đã mở ra một không gian phát triển mới, tầm nhìn chiến lược, tư duy kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời, tạo bước chuyển quan trọng về nhận thức, phương thức lãnh đạo, quản trị, cơ chế vận hành, năng lực tổ chức thực hiện; phát huy hiệu quả mối quan hệ chặt chẽ: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt, nhân dân làm chủ; góp phần củng cố niềm tin xã hội và nhân dân, khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước của cả hệ thống chính trị và toàn dân.

Phó Thủ tướng cho rằng, để hệ thống hành chính nhà nước tiếp tục tinh gọn, thực sự hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và nhiệm vụ Hội nghị đặt ra, Chính phủ và chính quyền địa phương còn rất nhiều việc quan trọng phải làm.

Trong đó, Chính phủ tập trung ưu tiên vào 3 nhiệm vụ trọng tâm cốt lõi. Đó là, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện - đây là vấn đề rất cơ bản và cốt lõi, Phó Thủ tướng nhấn mạnh. Một năm qua, công tác xây dựng thể chế gắn với cải cách thủ tục hành chính được coi là đột phá quan trọng đã đạt kết quả tích cực, tạo nền tảng và không gian phát triển cho hệ thống hành chính nhà nước cơ bản vận hành thông suốt, phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đến nay, Chính phủ đã hoàn thiện khoảng 1.300 văn bản quy phạm pháp luật; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gần 40%; tỷ lệ thủ tục hành chính do Chính phủ và bộ, ngành Trung ương giải quyết còn 27,4%, đạt và vượt chỉ tiêu Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2.

Ngay sau đây, Chính phủ tập trung xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế gắn với cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, để thể chế thực sự trở thành động lực, nguồn lực, lợi thế cạnh tranh quốc gia, kiến tạo phát triển theo đúng chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và tư tưởng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng sức sản xuất, tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, ổn định, tạo niềm tin cho mọi người dân, doanh nghiệp yên tâm phát triển.

Hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn, tháo gỡ kịp thời điểm vướng mắc từ thực tiễn, trong đó sẽ sửa đổi, bổ sung 49 luật được ủy quyền lập pháp xong trong năm 2027; giải quyết 21 vướng mắc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Nhấn mạnh nhiệm vụ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong tổ chức thực hiện, Phó Thủ tướng cho biết, hạn chế lớn nhất hiện nay không phải thiếu thể chế, chính sách mà là nhận thức và hiệu quả thực thi, nhất là tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu một số ngành, địa phương và năng lực của chính quyền cấp xã không ít nơi chưa đáp ứng yêu cầu; cần tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện.

Chính phủ sẽ tiếp tục tạo không gian phát triển bằng thể chế, chính sách, phân định mạch lạc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền; chuyển mạnh từ giao nhiệm vụ sang giao kết quả; chuyển từ phân công chung bộ, ngành, địa phương sang trách nhiệm cá nhân người đứng đầu; chuyển mạnh sang giám sát bằng dữ liệu, kết quả và hiệu quả thực hiện; lấy mức độ hài lòng của người dân, xã hội làm thước đo chất lượng hoạt động của bộ máy chính quyền từng địa phương.

Các đại biểu dự hội nghị trực tuyến tại điểm cầu Thông tấn xã Việt Nam. Ảnh: Thành Phương - TTXVN

Cùng với đó là tiếp tục đổi mới phương thức quản trị quốc gia trên cơ sở đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền gắn chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số.

Một năm qua, cơ bản khá rành mạch thẩm quyền và hành lang pháp lý để địa phương chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm với khối lượng phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền rất lớn. 

Nhiệm vụ cần tiếp tục hoàn thiện là cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực thi và kiểm soát quyền lực; tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền, phân định rõ hơn thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương.

Chính phủ tập trung quản lý vĩ mô, hoàn thiện thể chế, hoạch định chiến lược, điều phối nguồn lực lớn và kiểm soát rủi ro quốc gia. Địa phương chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Chính phủ không làm thay địa phương; Nhà nước không làm thay thị trường, không làm thay xã hội mà tạo khuôn khổ pháp lý, mở rộng không gian điều phối và huy động nguồn lực xã hội làm.

Đồng thời, lấy chuyển đổi số làm công cụ đổi mới căn bản phương thức quản trị; phát triển Chính phủ số, chính quyền số, xã hội số và công dân số; hoàn thiện hạ tầng công nghệ, dữ liệu dùng chung; điều hành quốc gia dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả theo thời gian thực.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc tiếp tục hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã. Theo đó, địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá tổng thể không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển, hình thành và phát triển đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt hoặc đặc khu kinh tế cấp xã, mang tính hạt nhân, cực tăng trưởng của tỉnh và kết nối liên vùng.

Tập trung xử lý các địa bàn chia cắt quá nhỏ về không gian đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, nhất là các khu vực có tính liên kết tự nhiên, kinh tế - xã hội cao; đồng thời, nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định. Hiện nay còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định. Trên cơ sở kết luận của Bộ Chính trị, Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể và hoàn thành dứt điểm trong năm 2026.

Chính phủ sẽ nghiên cứu, phối hợp Ban Tổ chức Trung ương và địa phương xây dựng khung tiêu chí, tiêu chuẩn phòng chuyên môn cấp xã để đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét bảo đảm hợp lý, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; tiếp tục sắp xếp các tổ chức hành chính thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã và sắp xếp đơn vị hành chính đơn vị sự nghiệp công lập, thúc đẩy tự chủ và xã hội hóa.

Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ngang tầm nhiệm vụ; cấp ủy chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng lựa chọn đội ngũ lãnh đạo, nhất là bí thư, chủ tịch cấp xã, đủ phẩm chất, năng lực; nâng cao chất lượng, đủ cơ cấu vị trí việc làm của đội ngũ gắn với đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng quản trị, nhất là đối với vị trí việc làm chuyên sâu.

"Suy cho cùng, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phụ thuộc trước hết vào chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị số dựa trên dữ liệu", theo Phó Thủ tướng.

Phó Thủ tướng Chính phủ tin rằng, sau sơ kết 1 năm vận hành, mô hình tổng thể hệ thống chính trị 3 cấp sẽ tiếp tục hoàn thiện, bổ sung, đổi mới phương thức hoạt động, phát huy kết quả, khơi thông mọi khó khăn, vướng mắc; hệ thống chính trị 3 cấp sẽ phát huy tốt hơn hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, tạo nền tảng, động lực đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong chặng đường đi tới.