Chính quyền số: Cuộc cách mạng cần dữ liệu chạy trước

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), chuyển đổi số trong khối chính quyền là một quá trình khổng lồ và thách thức lớn nhất không phải là thiếu công nghệ mà là vấn đề dữ liệu và con người. Việc liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương là chìa khóa để tinh gọn thủ tục. Nếu dữ liệu không 'chạy' được, thì dù mô hình chính quyền có thay đổi thế nào, người dân và doanh nghiệp vẫn phải 'chạy giấy tờ', gây lãng phí.

Bà Trần Thị Mai, một chủ hộ kinh doanh ẩm thực ở Hà Nội, phản ánh về những khó khăn khi thực hiện thủ tục trực tuyến: "Tôi có nghe nói về dịch vụ công trực tuyến nhưng khi vào làm thử thì thấy nhiều bước quá, mà giao diện lại khó dùng. Có lần đi đăng ký kinh doanh, dù đã nộp hồ sơ online nhưng vẫn phải ra tận nơi để bổ sung giấy tờ, chụp ảnh. Chúng tôi chỉ mong làm sao thực sự tiện lợi như đi mua hàng online!"

Để vận hành thông suốt mô hình chính quyền tinh gọn và thực sự mang lại hiệu quả từ chuyển đổi số, cần có các phương án xử lý phù hợp và linh hoạt, với sự phối hợp chặt chẽ từ nhiều bên. Chuyên gia  an toàn, an ninh mạng Ngô Việt Khôi cho hay, vấn đề an toàn, an ninh mạng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, khi mọi hoạt động đều được số hóa cũng phát sinh nguy cơ bị tấn công mạng, lộ lọt dữ liệu - vốn là mối quan ngại hàng đầu.

Việc đầu tư cho an ninh mạng chưa thực sự tương xứng với tốc độ và quy mô chuyển đổi số đã khiến nhiều người dân, doanh nghiệp lo lắng về tính bảo mật của thông tin cá nhân khi giao dịch trực tuyến. Thêm vào đó, hiện nay, các quy định về giá trị pháp lý của văn bản điện tử, chữ ký số, giao dịch điện tử và quyền khai thác dữ liệu còn chưa đầy đủ, tạo ra những vướng mắc trong thực tiễn.

Theo ông Ngô Việt Khôi, cần có một nền tảng công nghệ cốt lõi, tập trung để cung cấp dịch vụ công trực tuyến, quản lý văn bản điện tử và các ứng dụng dùng chung. Nền tảng này phải đảm bảo tính ổn định, bảo mật và khả năng mở rộng. Thêm vào đó, là đầu tư thích đáng cho an toàn, an ninh mạng và phải xem đây là trụ cột không thể thiếu trong mọi hoạt động số hóa; tăng cường năng lực phòng chống tấn công mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân của người dân và doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết để tạo dựng niềm tin.

Bà Nguyễn Thị Hoa, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ, Thương mại Xây dựng An Phát bày tỏ, chính quyền tinh gọn đòi hỏi dữ liệu phải chạy thông suốt giữa các cấp, các ngành. Để làm được điều đó, cần một quyết tâm chính trị rất cao trong việc phá bỏ các rào cản về dữ liệu, nâng cao kỹ năng cho đội ngũ cán bộ và quan trọng nhất là phải có chính sách khuyến khích các đơn vị phải liên thông, chia sẻ dữ liệu vì lợi ích chung của người dân và doanh nghiệp.

Việc huy động nguồn lực, kinh nghiệm và công nghệ từ các doanh nghiệp công nghệ tư nhân vào quá trình chuyển đổi số để chung tay với Chính phủ cũng rất quan trọng. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực, tận dụng thế mạnh công nghệ và ứng dụng các giải pháp tiên tiến, thực tiễn, nhanh chóng đưa công nghệ vào cuộc sống.

Việc thiết kế các dịch vụ công trực tuyến cũng cần hướng tới sự đơn giản, dễ sử dụng, thân thiện với mọi đối tượng, kể cả những người lớn tuổi hoặc không thạo công nghệ. Các cơ quan công quyền nên thường xuyên lắng nghe phản hồi từ người dân và doanh nghiệp để liên tục cải tiến dịch vụ, tăng cường các kênh hỗ trợ trực tuyến và trực tiếp để giải đáp thắc mắc, hướng dẫn sử dụng.

Ông Trần Ngọc Anh, Chủ tịch sáng lập CLB Giám đốc Sale&Marketing Việt Nam  (CSMO Vietnam) cho rằng, Việt Nam có đủ năng lực công nghệ để xây dựng một chính quyền số hiện đại. Quan trọng là cần có sân chơi mở, khuyến khích doanh nghiệp công nghệ trong nước tham gia sâu hơn vào quá trình này.

Khi các nền tảng được chuẩn hóa và dữ liệu được mở, các doanh nghiệp có thể phát triển thêm nhiều ứng dụng giá trị, giúp người dân và doanh nghiệp tương tác với chính quyền một cách liền mạch, nhanh chóng và an toàn hơn rất nhiều. Sức mạnh tổng hợp từ cả nhà nước và doanh nghiệp sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số.

"Vận hành thông suốt mô hình chính quyền tinh gọn và đẩy mạnh chuyển đổi số là một nhiệm vụ cấp bách, mang tính chiến lược, quyết định đến năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng cuộc sống của người dân. Dù còn đó những thách thức về hạ tầng, kỹ năng, thể chế hay tâm lý, nhưng với quyết tâm chính trị mạnh mẽ, sự chủ động của các cơ quan quản lý, sự đồng hành của doanh nghiệp công nghệ, và quan trọng nhất là sự ủng hộ của người dân", ông Trần Ngọc Anh nhấn mạnh.

Một nền hành chính số, tinh gọn sẽ không chỉ giúp giảm gánh nặng thủ tục, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, mà còn góp phần xây dựng một môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh, hiệu quả, đưa Việt Nam vững bước trên con đường phát triển thịnh vượng. Đây là một cuộc cách mạng không ngừng nghỉ, đòi hỏi sự kiên trì, linh hoạt và đồng lòng từ tất cả các bên để hiện thực hóa tầm nhìn về một Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.