Chính sách của Mỹ và những tác động tới châu Á - Thái Bình Dương

Cuộc hội thảo với chủ đề “Chính sách của chính quyền Trump: Những tác động đối với an ninh và sự phát triển tại châu Á - Thái Bình Dương" đã diễn ra cuối tuần qua tại trường Đại học Havard (Mỹ), với sự tham dự của các diễn giả đều là những chuyên gia kỳ cựu về các vấn đề an ninh, kinh tế của khu vực.

Đặc biệt, cuộc hội thảo còn có sự hiện diện của của Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Phạm Quang Vinh và Đại sứ Việt Nam tại LHQ Nguyễn Phương Nga.

Trong bài phát biểu khai mạc hội thảo, Đại sứ Phạm Quang Vinh bày tỏ hy vọng rằng đà tiến triển tốt đẹp của quan hệ Việt - Mỹ sẽ tiếp tục được duy trì và thúc đẩy, cho dù nước Mỹ dưới sự lãnh đạo của chính quyền Trump đang "cài đặt lại" các ưu tiên đối ngoại.

Tại hội thảo, các diễn giả đã bàn luận về vấn đề tự do mậu dịch, các diễn giả đều giảm nhẹ tác động của việc Mỹ rút khỏi TPP đối với nền kinh tế Việt Nam , đồng thời nhấn mạnh Việt Nam cần luôn ở tâm thế sẵn sàng đàm phán với Mỹ một hiệp định thương mại tự do song phương.

Cụ thể, Giáo sự chuyên về kinh tế phát triển Đông Á của Đại học Havard, David Dapice đưa ra bốn kiến nghị cho Việt Nam gồm:

Tập trung vào những hoạch định trong kế hoạch công nghiệp - đưa ngành công nghiệp trong nước có khả năng và sức cạnh tranh cao hơn; quan sát xem liệu Nhật Bản và Australia có muốn tiếp tục thúc đẩy TPP nếu không có sự tham gia của Mỹ;

Cần sẵn sàng đàm phán với Mỹ một hiệp định thương mại tự do song phương giống như Singapore và Hàn Quốc từng thực hiện; thăm dò động thái của Trung Quốc trong việc thúc đẩy một khối thương mại trên nền tảng Trung Quốc.

Trong khi đó, Tiến sỹ Vũ Quang Việt, nguyên Vụ trưởng Vụ tài khoản Quốc gia, Cục Thống kê của Liên hợp quốc (LHQ), đưa ra một loạt cảnh báo về nền kinh tế Mỹ.

Theo Tiến sỹ Vũ Quang Việt, thâm hụt mậu dịch của Mỹ là vấn đề nghiêm trọng suốt hơn 30 năm qua, người Mỹ tiêu dùng quá khả năng của mình nhờ đồng USD vẫn được gần như cả thế giới chấp nhận là đồng tiền thanh toán quốc tế. Do năng suất lao động tăng nhanh, kinh tế Mỹ đang tăng trưởng ở tốc độ cao hơn nhiều so với mức gia tăng việc làm.

Trong giai đoạn 2000-2016, thị trường việc làm Mỹ tăng trung bình 0,5%/năm song dân số ở độ tuổi đi làm (16-64) lại tăng 0,9%/năm. Tiến sỹ Vũ Quang Việt dự đoán từ năm 2016, do tiến trình tự động hóa, năng suất cao hơn, mức tăng việc làm tiếp tục không theo kịp mức tăng dân số ở độ tuổi đi làm.

Vì vậy, Tiến sỹ Vũ Quang Việt cho rằng các biện pháp bảo hộ thương mại khó có thể đem lại việc làm cho người Mỹ. Nước Mỹ vẫn chỉ còn rất ít hoạt động chế tạo, thâm hụt mậu dịch vẫn cao và sẽ tiếp tục in tiền để chi tiêu cho đến khi thế giới không chấp nhận đồng USD nữa.

Về vấn đề an ninh, điểm chung của các bài tham luận là các diễn giả đều nhấn mạnh đến tính chất chưa rõ ràng trong chính sách của chính quyền mới đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Điều này khiến các đối tác khu vực của Mỹ thêm quan ngại trong bối cảnh trật tự hiện nay của thế giới có nguy cơ bị đảo lộn do cuộc cạnh tranh giữa một bên là những cường quốc muốn thay đổi và những cường quốc muốn duy trì nguyên trạng.

Theo một số diễn giả, việc chính quyền mới ở Mỹ có xu hướng lơ là khu vực châu Á - Thái Bình Dương, để thay vào đó chú trọng trở lại khu vực Trung Đông, các điểm nóng tại khu vực có thể căng thẳng hơn trong thời gian tới.

Trước viễn cảnh đó, Giáo sư Ngô Vĩnh Long của trường Đại học Maine cùng một số chuyên gia khác khuyến nghị chính phủ các quốc gia nhỏ chuẩn bị những chiến lược lâu dài, thay vì duy trì cách tiếp cận lâu nay là đối phó kiểu "nước đến chân mới nhảy”.