Chủ động phòng ngừa sự cố thủy lợi trước mưa lớn diện rộng

Ngày 19/5, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có công điện số 04/CĐ-TL-ATĐ về việc bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, đề phòng ảnh hưởng của ngập lụt, úng, thiếu nước sinh hoạt do mưa lớn ở các tỉnh, thành phố khu vực Đông Bắc Bộ, phía Nam tỉnh Phú Thọ và các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An.

Cụ thể, Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi điện: Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố khu vực Đông Bắc Bộ, phía nam tỉnh Phú Thọ và các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An; Ban Quản lý dự án các tỉnh, thành phố khu vực Đông Bắc Bộ, phía nam tỉnh Phú Thọ và các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An đang quản lý các dự án xây dựng mới, sửa chữa, nâng cấp công trình thủy lợi; Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, Bắc Nam Hà; các đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi các tỉnh, thành phố khu vực Đông Bắc Bộ, phía nam tỉnh Phú Thọ và các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An; Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng thủy lợi 1; các đơn vị cấp nước sạch khu vực nông thôn.

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đề nghị các địa phương, đơn vị quản lý công trình thủy lợi triển khai đồng bộ các biện pháp ứng phó nhằm giảm thiểu thiệt hại. trước nguy cơ mưa lớn diện rộng gây mất an toàn công trình thủy lợi, ngập lụt, úng và ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt.

Theo đó, các đơn vị tiếp tục thực hiện nghiêm Chỉ thị số 3952/CT-BNNMT ngày 22/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về tăng cường bảo đảm an toàn công trình đê điều, thủy lợi trong mùa mưa lũ năm 2026; đồng thời triển khai các chỉ đạo của Ban Chỉ đạo phòng thủ dân sự Quốc gia về ứng phó với mưa lớn, lốc, sét, mưa đá, lũ quét, sạt lở đất và gió mạnh trên biển.

Cục yêu cầu tăng cường theo dõi sát diễn biến thời tiết, các bản tin dự báo khí tượng thủy văn; tổ chức kiểm tra, rà soát các công trình trọng điểm, khu vực có nguy cơ xảy ra sự cố để chủ động phương án bảo đảm an toàn. Đặc biệt lưu ý các hồ chứa thủy lợi đang thi công, công trình ngầm, công trình dẫn dòng; sẵn sàng di dời người, máy móc, thiết bị khỏi khu vực nguy hiểm khi cần thiết.

Đối với các hồ chứa xung yếu, không bảo đảm an toàn, cần xem xét hạn chế hoặc không tích nước. Các hồ chứa có cửa van xả lũ phải vận hành theo đúng quy trình đã được phê duyệt, chủ động đón lũ trên cơ sở dự báo mưa, bảo đảm tuyệt đối an toàn công trình và không xả lũ bất thường gây ảnh hưởng khu vực hạ du.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu thực hiện nghiêm việc cảnh báo sớm cho người dân vùng hạ du trước khi xả lũ hoặc khi có nguy cơ xảy ra sự cố công trình.

Song song với đó, các địa phương cần rà soát khu vực có nguy cơ ngập úng, cập nhật phương án ứng phó cụ thể; khi xảy ra mưa lớn phải khẩn trương vận hành công trình thủy lợi để tiêu thoát nước, phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh.

Để phòng nguy cơ thiếu nước sinh hoạt do thiên tai, các đơn vị cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân các giải pháp thu gom, tích trữ và xử lý nước đơn giản; sử dụng nước tiết kiệm, an toàn, đồng thời chủ động dự trữ nước sinh hoạt tại hộ gia đình.

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi yêu cầu tổ chức trực ban 24/24 giờ trong thời gian có mưa, lũ; bố trí lực lượng thường trực tại các công trình có nguy cơ xảy ra sự cố, sẵn sàng xử lý tình huống theo phương châm “bốn tại chỗ”.

Các địa phương, đơn vị quản lý công trình thủy lợi phải thường xuyên báo cáo tình hình an toàn công trình, vận hành hồ chứa và công tác phòng chống ngập lụt, úng, thiếu nước sinh hoạt về cơ quan thường trực của Cục để kịp thời chỉ đạo, xử lý.

Theo bản tin 15 giờ 30 ngày 19/5 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia khu vực Đông Bắc Bộ, Nam Phú Thọ, Thanh Hóa và Nghệ An có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to với lượng mưa phổ biến 50-150mm, cục bộ có nơi trên 300mm.

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi cho biết, hiện lượng nước trữ trong các hồ thủy lợi ở Bắc Bộ dao động từ 42 - 77% dung tích thiết kế. Quảng Ninh có tỷ lệ tích nước cao nhất với 77%, tiếp đến là Ninh Bình 73%; trong khi Điện Biên thấp nhất, chỉ đạt khoảng 42%. Các tỉnh còn lại đạt mức từ 53 - 64% dung tích thiết kế. Một số hồ đang vận hành xả tràn như: Tràng Vinh, Chúc Bài Sơn (Quảng Ninh).

Dung tích các hồ chứa tại khu vực Bắc Trung Bộ hiện đạt mức trung bình, dao động khoảng 57 - 72% dung tích thiết kế. Thành phố Huế có tỷ lệ tích nước cao nhất (72%), trong khi Hà Tĩnh thấp nhất (56%). Hiện hồ Cửa Đạt (Thanh Hóa) đang xả khoảng 169 m³/giây qua phát điện; hồ Tả Trạch (Huế) xả khoảng 17 m³/giây.

Hiện hồ Cửa Đạt đang đạt 62% dung tích thiết kế, hồ còn 792,83 triệu m3 để trữ lũ. Hồ Tả Trạch đạt 73% dung tích thiết kế và hồ còn 340,42 triệu m3 để trữ lũ. Hồ Ngàn Trươi đạt 45% dung tích thiết kế và hồ còn 428,21 triệu m3 để trữ lũ.