Việt Nam – Trung Quốc mở rộng hợp tác chuỗi cung ứng

Tăng cường liên kết sản xuất, logistics và công nghệ trở thành yêu cầu quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào mạng lưới cung ứng khu vực và toàn cầu.

Đây là nội dung được các đại biểu nhấn mạnh tại “Hội thảo Việt Nam – Trung Quốc kết nối sản xuất, logistics và chuỗi giá trị toàn cầu” do Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP. Hồ Chí Minh (HCMC C4IR) phối hợp Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP. Hồ Chí Minh và Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam – Chi hội TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 29/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh nêu vấn đề, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào khả năng kết nối đồng bộ giữa sản xuất, cảng biển, hạ tầng vận tải, tài chính và thị trường. Trong bối cảnh đó, quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Trung Quốc là nền tảng để hai nước mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại. Với kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 256,4 tỷ USD năm 2025 và thế mạnh bổ trợ giữa hai nền kinh tế, doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc có nhiều cơ hội tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực và toàn cầu.

Theo ông Nguyễn Lộc Hà, TP. Hồ Chí Minh mong muốn đẩy mạnh hợp tác trong phát triển công nghiệp, nâng cao năng lực nhà cung ứng, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường, giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn. Thành phố cũng ưu tiên nghiên cứu hợp tác phát triển hạ tầng giao thông, cảng biển và logistics, nhất là tại cụm cảng Cái Mép – Thị Vải; ứng dụng công nghệ vận hành, logistics thông minh và logistics xanh nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian vận chuyển.

“Hiệu quả hợp tác cần được thể hiện bằng những cơ hội giao thương cụ thể, các mối quan hệ đối tác được thiết lập và những sáng kiến có khả năng triển khai thực tế. Chính quyền Thành phố sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước tăng cường kết nối và mở rộng hợp tác theo quy định pháp luật Việt Nam”, ông Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh.

Ông Từ Châu, Quyền Tổng Lãnh sự Trung Quốc tại TP. Hồ Chí Minh, nhận định Việt Nam và Trung Quốc có tính bổ trợ cao về cơ cấu công nghiệp và chuỗi cung ứng; trong đó TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò đầu mối quan trọng trong hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước. Khi chuỗi công nghiệp toàn cầu tái cơ cấu nhanh chóng, hợp tác cần mở rộng từ thương mại hàng hóa truyền thống sang liên kết chuỗi cung ứng, trao đổi công nghệ và chia sẻ tri thức.

Theo ông Từ Châu, doanh nghiệp Trung Quốc có kinh nghiệm trong sản xuất thông minh, logistics hiện đại, phát triển hạ tầng, dịch vụ tài chính và vận hành các nền tảng đổi mới sáng tạo, sẵn sàng tăng cường hợp tác với đối tác Việt Nam. Hai bên có thể liên kết các khâu trong chuỗi sản xuất, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản lý quy trình, kiểm soát chất lượng và đào tạo nhân lực, qua đó phát huy thế mạnh của mỗi bên. Trong lĩnh vực logistics và cảng biển, hai nước có thể mở rộng hợp tác về vận tải đa phương thức, cửa khẩu thông minh và kho bảo quản chuỗi lạnh nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong vận tải xuyên biên giới, giảm chi phí thương mại. Việc nghiên cứu các mô hình liên doanh trong đường sắt đô thị, nền tảng thương mại và tài chính xuyên biên giới cũng mở ra cơ hội tăng cường kết nối với chuỗi giá trị toàn cầu.

Về dư địa phát triển, ông Lê Trường Duy, Giám đốc HCMC C4IR cho biết, TP. Hồ Chí Minh hiện có diện tích hơn 6.772 km², dân số trên 14 triệu người, hội tụ các động lực tăng trưởng từ tài chính, đổi mới sáng tạo đến công nghiệp và cảng nước sâu. Tuy nhiên, chuỗi giá trị hiện đại đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa nhà cung ứng, cơ sở sản xuất, hạ tầng logistics, cảng biển, công nghệ quản trị và thị trường tiêu thụ. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào hiệu quả sản xuất mà còn gắn với khả năng tiếp cận nguồn cung công nghệ ổn định, hệ thống phân phối thông minh và mạng lưới giao thông đa phương thức. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có đủ năng lực tiếp nhận, nguồn nhân lực chất lượng cao và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Trên cơ sở đó, HCMC C4IR đề xuất ba định hướng hợp tác: kết nối nhu cầu thị trường với năng lực sản xuất và cung ứng công nghệ cao; tăng cường liên kết hạ tầng, công nghệ số và logistics thông minh trong toàn bộ chuỗi giá trị; thúc đẩy chuyển giao công nghệ gắn với khả năng tiếp nhận, làm chủ của doanh nghiệp trong nước. Các định hướng này đòi hỏi doanh nghiệp xác định rõ nhu cầu về sản phẩm, công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật để lựa chọn đối tác phù hợp; đồng thời đẩy mạnh liên thông dữ liệu giữa sản xuất, vận tải, kho bãi và cảng biển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và giải pháp logistics xanh. Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và trường đại học, chú trọng đào tạo nhân lực và hoàn thiện các điều kiện triển khai thực tế.

Ông Yang Wen Bin, Quyền Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam – Chi hội TP. Hồ Chí Minh, cho biết quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam – Trung Quốc tiếp tục phát triển, với liên kết giữa các chuỗi sản xuất và cung ứng ngày càng được củng cố. Hai bên còn nhiều tiềm năng hợp tác trong sản xuất tiên tiến, điện tử, công nghệ thông tin, năng lượng xanh và công nghiệp hỗ trợ; đồng thời tăng cường trao đổi công nghệ, đào tạo nhân lực và kết nối nguồn lực đầu tư.

Theo ông Yang Wen Bin, Việt Nam - Trung Quốc cần nhanh chóng nâng cao năng lực vận tải xuyên biên giới thông qua kết nối hạ tầng đường bộ, đường thủy, đường sắt và cảng biển; phát triển cửa khẩu thông minh, số hóa chuỗi cung ứng, trao đổi thông tin và hài hòa hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp. Cải cách thủ tục, nâng cao hiệu quả thông quan và giảm chi phí logistics sẽ góp phần tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu. Về dài hạn, hợp tác song phương cần chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng. Doanh nghiệp hai nước cũng cần chú trọng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển sản xuất phát thải carbon thấp và chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Ở lĩnh vực logistics, bà Đặng Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP. Hồ Chí Minh, cho rằng trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động và chuỗi cung ứng có xu hướng đa dạng hóa, hợp tác logistics Việt Nam – Trung Quốc ngày càng có vai trò quan trọng ở khu vực. Quy mô giao thương lớn đặt ra yêu cầu nâng cấp các hành lang logistics xuyên biên giới, cải thiện tốc độ vận chuyển, hiệu quả vận hành và khả năng kết nối giữa hai thị trường.

Khu vực TP. Hồ Chí Minh và vùng phụ cận có lợi thế với vai trò trung tâm sản xuất, hàng hóa và logistics của cả nước. Hệ thống cảng tại khu vực đảm nhận khoảng 65–70% sản lượng container cả nước, tương đương 18 triệu TEU mỗi năm. Cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải có khả năng tiếp nhận tàu container sức chở đến 21.000 TEU, kết nối trực tiếp với các thị trường Hoa Kỳ và châu Âu. Đây là cơ sở để Thành phố phát triển trung tâm logistics gắn với sản xuất công nghiệp, xuất nhập khẩu và mạng lưới thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, theo bà Đặng Minh Phương, để phát huy hiệu quả hạ tầng, cần tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp, đồng bộ quy trình và dữ liệu, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí và nâng cao độ tin cậy của chuỗi cung ứng. Hiệp hội đề xuất ba định hướng hợp tác trọng tâm gồm chuẩn hóa hành lang vận tải, tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa doanh nghiệp hai nước; liên doanh đầu tư kho bãi chuyên dụng, trung tâm logistics và kho thông minh phục vụ xuất nhập khẩu, thương mại điện tử xuyên biên giới; chuyển giao công nghệ cảng thông minh, AI, tự động hóa và giải pháp năng lượng xanh. Việc kết hợp năng lực công nghệ, kinh nghiệm vận hành và lợi thế hạ tầng của hai bên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả logistics, phát triển hệ thống cảng xanh, cảng thông minh và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng Việt Nam – Trung Quốc.

Các đại biểu cho rằng, mở rộng hợp tác Việt Nam – Trung Quốc không chỉ dừng ở gia tăng kim ngạch thương mại hay thu hút đầu tư, mà cần hướng tới nâng cao mức độ liên kết giữa sản xuất, công nghệ, vận tải và phân phối. Để hiện thực hóa tiềm năng, doanh nghiệp hai nước cần xác định rõ nhu cầu thị trường, lựa chọn đối tác phù hợp, nâng cao năng lực tiếp nhận công nghệ và phối hợp tháo gỡ các điểm nghẽn logistics.