Chủ động thích ứng để gia tăng xuất khẩu sang các thị trường

Thống kê cũng chỉ rõ, trong thời gian Tết Nguyên đán Giáp Thìn năm 2024 (từ ngày 8/2 - 14/2), trên phạm vi toàn quốc có hơn 1.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia xuất nhập khẩu hàng hóa. Cùng đó là gần 10 nghìn tờ khai xuất nhập khẩu hàng hóa đã được đăng ký tại 116 Chi cục Hải quan với tổng trị giá hàng hóa xuất nhập khẩu của cả nước đạt 1,41 tỷ USD. Tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa đạt 0,73 tỷ USD và tổng trị giá nhập khẩu hàng hóa đạt 0,68 tỷ USD.

Đáng lưu ý, mặt hàng xuất khẩu chủ yếu gồm nhóm mặt hàng điện thoại các loại và linh kiện là nhóm mặt hàng có trị giá xuất khẩu lớn nhất với 282,8 triệu USD, chiếm 38,7% tổng trị giá xuất khẩu trong dịp Tết; mặt hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt trị giá 263,6 triệu USD, chiếm 36,1%; tiếp theo là nhóm mặt hàng máy móc, thiết bị đạt 54,4 triệu USD, chiếm 7,5%…

Cũng trong thời gian nghỉ Tết Nguyên đán, doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu hàng hóa có xuất xứ từ 59 nước, vùng lãnh thổ; trong đó, hàng hóa nhập khẩu nhiều nhất có xuất xứ từ Hàn Quốc với trị giá gần 239 triệu USD, chiếm 35,2% tổng trị giá nhập khẩu trong dịp Tết; tiếp theo hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc với 196,7 triệu USD (chiếm 29%), Campuchia từ 41,3 triệu USD (chiếm 6%).

Tuy nhiên, theo nhận định từ các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chưa khởi sắc, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 6% trong năm 2024 thực sự là sức ép rất lớn. Do đó, doanh nghiệp, ngành hàng phải tận dụng mọi cơ hội dù là nhỏ nhất để có được đơn hàng, tăng tốc sản xuất, xuất khẩu, bên cạnh sự chủ động xúc tiến thương mại của cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp.

Ngoài ra, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng cần chặt chẽ hơn; kịp thời nắm bắt các vấn đề mới và những thay đổi nhanh chóng từ bên ngoài; phân tích thông tin thị trường. Việc ứng phó với các cú sốc bên ngoài cũng đòi hỏi phải linh hoạt, chủ động hơn nữa.

Chia sẻ với doanh nghiệp, ông Trần Ngọc Quân, tham tán Thương mại Việt Nam tại Bỉ và EU lưu ý, năm 2024, EU thực hiện nhiều quy định liên quan đến kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững như Cơ chế Điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) với mặt hàng sắt thép, phân bón; chống phá rừng và có thể ban hành quy định sinh thái trong ngành dệt may…Đồng thời, EU tiếp tục đẩy mạnh kiểm tra an toàn thực phẩm với nhóm hàng thực phẩm, bao gồm cả hàng nhập khẩu và hàng sản xuất nội khối. Tương tự, Hoa Kỳ cũng có nhiều thay đổi về chính sách thương mại trong năm 2024.

Tương tự, theo ông Đỗ Ngọc Hưng- Tham tán Thương mại, Trưởng cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, sau vài năm bị ảnh hưởng bởi COVID-19, nền kinh tế Hoa Kỳ đang dần ổn định trở lại. Năm 2024, Hoa Kỳ tiến hành bầu cử Tổng thống nên để thu hút cử tri, chính quyền hiện tại có thể sẽ đưa ra nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ ngành sản xuất trong nước, tạo ra rào cản về thương mại đối với các nước xuất khẩu.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, ngành hàng và địa phương cần nắm bắt thông tin, biến động về chính trị, chính sách của Hoa Kỳ có ảnh hưởng tới thương mại với Việt Nam, từ đó đưa ra cảnh báo và phản ứng kịp thời. Riêng với doanh nghiệp, cần tiếp tục đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu và có hướng tiếp cận bài bản, phù hợp để hàng Việt có thể phát huy được lợi thế cạnh tranh, gia tăng hiện diện tại thị trường xuất khẩu.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho hay, hoạt động xuất, nhập khẩu tiếp tục đối diện nhiều rủi ro khó đoán định, khi sức cầu tại nhiều thị trường lớn vẫn yếu. Hơn nữa, việc phải cạnh tranh về giá, chất lượng sản phẩm và thời gian giao hàng, các nhà cung ứng Việt Nam phải đáp ứng tiêu chuẩn xanh hóa và phát triển bền vững khi đưa hàng vào Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản.

Theo ông Vũ Bá Phú, chuyển đổi xanh là xu thế tất yếu, vì thế Bộ Công Thương đã nhận thức rõ ba việc cần phải làm để hỗ trợ doanh nghiệp, ngành hàng, các địa phương thực hiện. Cụ thể, Cục sẽ tăng cường các hoạt động tuyên truyền của sự cần thiết chuyển đổi xanh tới cộng đồng doanh nghiệp.

Mặt khác, Cục sẽ đề xuất kiến nghị các chương trình hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp ngành hàng, địa phương để đáp ứng các yêu cầu, đòi hỏi của chuyển đổi xanh; hoàn thiện chính sách về chuyển đổi xanh trong thương mại, công nghiệp. Qua đó nhằm khuyến khích các ngành hàng chuyển đổi sản xuất, đáp ứng các yêu cầu; nâng cao hiệu quả thực thi cơ chế chính sách về chuyển đổi xanh của doanh nghiệp, ngành hàng, địa phương mà Chính phủ, các bộ, ngành đề ra.

Đặc biệt, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để cung cấp tốt nhất những quy định mới, hướng dẫn mới liên quan đến thỏa thuận xanh, kinh tế tuần hoàn… cho các ngành sản xuất, đáp ứng nhu cầu, tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu.

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp gia tăng xuất khẩu, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, Bộ Công Thương đề nghị các địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp chủ động sáng tạo trong việc phát triển thị trường cho sản phẩm. Mặt khác, phối hợp sát sao với đơn vị thuộc Bộ Công Thương, cơ quan Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc xây dựng và triển khai xúc tiến thương mại thiết thực, hiệu quả, hỗ trợ doanh nghiệp khai thác đa dạng thị trường xuất khẩu cũng như nhập khẩu phục vụ phát triển sản xuất…

Cùng đó, Bộ cũng hỗ trợ tận dụng tốt các cơ hội mở cửa thị trường, thực hiện đồng bộ giải pháp xúc tiến thương mại, mở cửa thị trường để đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường truyền thống, thị trường lân cận còn tiềm năng cũng như thị trường đối tác ký kết Hiệp định Thương mại tự do (FTA), đặc biệt là các FTA thế hệ mới.