Chu kỳ mới cho quan hệ Nga - Mỹ

Ngoại trưởng Saudi Arabia (Ảrập Xêút) Faisal bin Farhan Al Saud (thứ 4, trái), Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov (phải), Cố vấn của Tổng thống Nga về chính sách đối ngoại Yuri Ushakov (thứ 2, phải), Ngoại trưởng Mỹ Marco Antonio Rubio (thứ 2, trái), Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Mike Waltz (thứ 3, trái) và Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff (trái) tại cuộc đàm phán ở Riyadh, Saudi Arabia, ngày 18/2/2025. Ảnh: Reuters/TTXVN

Cuộc đàm phán giữa phái đoàn cấp cao Nga và Mỹ ở Saudi Arabia đánh dấu sự dịch chuyển mang tính bước ngoặt trong quan hệ song phương sau nhiều năm leo thang căng thẳng và đối đầu ngoại giao, đồng thời mở ra hy vọng về nỗ lực tái lập đối thoại và tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột kéo dài gần 3 năm qua ở Ukraine cũng như các vấn đề khác vốn có thể chi phối bàn cờ địa chính trị thế giới.

Đã có những tín hiệu tích cực sau cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa các quan chức cấp cao Mỹ và Nga kể từ khi xung đột bùng phát ở Ukraine vào tháng 2/2022 với việc hai bên đồng ý về 4 nguyên tắc, bao gồm khôi phục chức năng của các phái đoàn ngoại giao tại Washington và Moskva, chỉ định các nhóm cấp cao giúp đàm phán kết thúc xung đột ở Ukraine một cách bền vững và có thể chấp nhận được đối với tất cả các bên tham gia, khởi động thảo luận về hợp tác địa chính trị và kinh tế sau xung đột ở Ukraine và tiếp tục tham gia tích cực vào tiến trình đối thoại này để đảm bảo sự tiến triển hiệu quả. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga, bà Maria Zakharova, đã gọi đây là "khúc dạo đầu" cho nỗ lực đầy hứa hẹn nhằm cải thiện quan hệ song phương và đặt nền móng giải quyết các vấn đề toàn cầu. Người đứng đầu Hội đồng Chính sách đối ngoại và quốc phòng Nga Fyodor Lukyanov nhận định: "Mỹ đã sẵn sàng thay đổi cách tiếp cận vốn không hề thay đổi trong suốt thời hậu Chiến tranh Lạnh”.

Đánh giá về kết quả này, ông Bradley Bowman, Giám đốc cấp cao của Trung tâm Quân sự và Quyền lực chính trị tại Quỹ bảo vệ dân chủ (Mỹ) khẳng định đây là một tín hiệu rõ ràng cho thấy chính sách trước đây của Mỹ nhằm cô lập Nga đã kết thúc và “quan hệ Mỹ - Nga bước vào chu kỳ mới”. Cột mốc tiếp theo của chu kỳ này chính là cuộc gặp trực tiếp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin trước cuối tháng 2 này như những gì ông chủ thứ 47 của Nhà Trắng tuyên bố ngay sau đàm phán ở Saudi Arabia.

Ông Bowman nhận định thỏa thuận giữa hai bên về việc xem xét khả năng hợp tác kinh tế và địa chính trị hậu xung đột ở Ukraine là lời mời gọi hướng tới hòa bình bằng những lợi ích tiềm năng. Chi tiết về khả năng hợp tác này phần nào hé lộ khi thành viên của phái đoàn Nga - ông Kirill Dmitriev – đề cập với báo giới về sự cần thiết thành lập dự án chung về năng lượng ở Bắc Cực và các khu vực khác. Ông Nigel Gould-Davies, nghiên cứu viên cao cấp về Nga và Á-Âu tại Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế ở London (Anh), nhận định tiến trình đàm phán này ngay từ đầu dường như đang tạo lợi thế cho Nga. Nói cách khác, đây được xem là tín hiệu tích cực đối với Nga khi vai trò được nâng cao trên bàn đàm phán, qua đó phần nào phá vỡ thế bế tắc sau hàng loạt biện pháp trừng phạt của phương Tây trong đó có Mỹ.

Một điểm đáng chú ý nữa là việc việc lập các nhóm đàm phán cấp cao để tìm giải pháp kết thúc xung đột ở Ukraine, cho thấy sự điều chỉnh trong cách tiếp cận của chính quyền Trump so với người tiền nhiệm, tìm kiếm giải pháp thương lượng thay cho sức ép quân sự và kinh tế. Việc Cố vấn an ninh quốc gia Waltz nhấn mạnh đến chủ đề lãnh thổ và đảm bảo an ninh cho thấy các cuộc thảo luận sẽ không chỉ xoay quanh lệnh ngừng giao tranh mà còn đề cập đến tương lai địa chính trị của Ukraine.