Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Không để cán bộ làm việc theo thói quen cũ trong nhiệm kỳ có yêu cầu mới

Chiều 18/5, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Văn phòng Quốc hội về các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và định hướng hoạt động nhiệm kỳ 2026 - 2031 của Văn phòng.

Cùng dự cuộc làm việc có Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; các đồng chí Phó Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Thị Thanh, Nguyễn Doãn Anh, Nguyễn Thị Hồng.

*Không để bộ máy trở thành điểm nghẽn

Thay mặt lãnh đạo Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực, trách nhiệm của tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Văn phòng Quốc hội. Trong điều kiện khối lượng công việc lớn, mới, khó, có việc chưa có tiền lệ, Văn phòng Quốc hội đã cơ bản bảo đảm tốt công tác tham mưu, tổng hợp, phục vụ hoạt động của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lãnh đạo Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội.

Nêu rõ nhiệm kỳ mới đặt ra yêu cầu mới, tiêu chuẩn mới, áp lực mới, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Văn phòng Quốc hội không thể vận hành theo tư duy cũ, cách làm cũ, quy trình cũ. Tinh thần chung là không để bộ máy trở thành điểm nghẽn; không để quy trình trở thành rào cản; không để trách nhiệm bị phân tán, chồng chéo hoặc đùn đẩy; không để chuyển đổi số chỉ dừng ở khẩu hiệu, hình thức; không để cán bộ làm việc theo thói quen cũ trong một nhiệm kỳ có yêu cầu mới.

Gợi mở một số định hướng hoạt động trong thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị xác định lại và nhận thức đúng về vị trí, vai trò của Văn phòng Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, quan điểm Văn phòng Quốc hội là cơ quan tham mưu, giúp việc, phục vụ Quốc hội là đúng nhưng chưa đủ. Trong giai đoạn mới, Văn phòng Quốc hội phải là thiết chế bảo đảm vận hành thông suốt hoạt động của Quốc hội; là trung tâm tham mưu tổng hợp, điều phối, kết nối thông tin, tổ chức thực hiện và bảo đảm điều kiện hoạt động tổng thể.

Cụ thể, Văn phòng Quốc hội điều phối, kết nối thông tin, bảo đảm vận hành thông suốt kỳ họp Quốc hội, phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các hoạt động trọng tâm của Quốc hội trên nền tảng số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo, bảo đảm nhanh, chính xác, kịp thời. Cùng với đó, tham mưu, phục vụ trực tiếp, kịp thời, hiệu quả hoạt động của Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội và lãnh đạo Quốc hội theo hướng chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn. Đồng thời, bảo đảm đồng bộ, hiện đại các điều kiện phục vụ chung: hành chính, lễ tân, thông tin, truyền thông, chuyển đổi số, tài chính và vận hành hệ thống.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Văn phòng Quốc hội tập trung xử lý dứt điểm một số vấn đề/điểm nghẽn. Theo đó, Văn phòng Quốc hội phải đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, việc thuộc thẩm quyền phải làm ngay. Phân cấp đi đôi với kiểm soát, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm. Giao quyền phải rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm. Chuyển từ cơ chế nặng tiền kiểm, xin ý kiến nhiều tầng sang kiểm soát bằng tiêu chuẩn, quy trình, dữ liệu, công khai, minh bạch, kết quả đầu ra và hậu kiểm.

Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ kiện toàn bộ máy: tinh gọn nhưng phải mạnh. Theo Chủ tịch Quốc hội, sắp xếp Văn phòng Quốc hội bản chất là thiết kế lại chuỗi vận hành: việc đi từ đâu, qua khâu nào, ai chủ trì, ai phối hợp, thời hạn bao lâu, sản phẩm là gì, ai chịu trách nhiệm nếu chậm hoặc không đạt yêu cầu. Nguyên tắc là rõ chức năng, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm; mỗi việc có một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng; lĩnh vực liên thông cao phải có đầu mối đủ mạnh để điều phối thống nhất. Không để bộ máy đã sắp xếp nhưng cách làm vẫn cũ; giảm đầu mối nhưng tăng khâu trung gian; phân công nhiệm vụ nhưng không rõ trách nhiệm.

Đổi mới phương thức vận hành: quản trị bằng kết quả, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Văn phòng Quốc hội phải chuyển từ "vận hành hành chính truyền thống" sang "quản trị hiện đại", theo kết quả đầu ra. Tất cả quy trình phải được rà soát theo hướng rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm, rõ tiêu chí đánh giá. “Quản trị hiện đại là phải đo được, giám sát được, truy trách nhiệm được. Không để tình trạng “không ai sai rõ ràng nhưng công việc vẫn chậm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Kiện toàn cơ chế giúp việc cho Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần có cơ chế giúp việc tinh gọn nhưng mạnh, đủ thông tin, đủ năng lực, đủ thẩm quyền tham mưu phục vụ kỳ họp Quốc hội, phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội; giao Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẩn trương nghiên cứu phương án kiện toàn cơ chế này.

*Thông tin về Quốc hội phải chính xác, kịp thời, chủ động

Chủ tịch Quốc hội lưu ý đẩy nhanh Quốc hội số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu dùng chung. Chuyển đổi số không phải là mua phần mềm hay số hóa hình thức mà là thay đổi quy trình, thay đổi cách làm, thay đổi cách quản trị dữ liệu và ra quyết định.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Văn phòng Quốc hội tập trung 5 việc, đó là hoàn thiện kho dữ liệu dùng chung của Quốc hội; rà soát các phần mềm đang triển khai; xây dựng bộ chỉ số đánh giá chuyển đổi số; phát triển công cụ hỗ trợ đại biểu Quốc hội, cơ quan của Quốc hội và lãnh đạo Quốc hội; nghiên cứu Chiến lược ứng dụng AI phục vụ nghiệp vụ lõi của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, AI không thay con người quyết định, nhưng phải giúp xử lý nhanh hơn, chính xác hơn, có căn cứ hơn. Đầu mối về đổi mới sáng tạo và AI, nếu thành lập, phải rõ chức năng, nhân sự, sản phẩm đầu ra, tránh hình thức.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị tổ chức lại công tác thông tin, truyền thông theo tư duy nghị trường. Thông tin về Quốc hội phải chính xác, kịp thời, chủ động, thống nhất thông điệp và có sức lan tỏa.

Về công tác cán bộ, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đổi mới mạnh mẽ theo hướng: đánh giá bằng sản phẩm, bố trí theo năng lực, đào tạo theo vị trí việc làm, sử dụng hiệu quả thực chất, kỷ luật theo trách nhiệm; xây dựng đội ngũ cán bộ Văn phòng Quốc hội có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy tổng hợp, kiến thức pháp luật, kỹ năng tham mưu, tác phong chuyên nghiệp, đạo đức công vụ và khả năng làm việc trong môi trường số. Đặc biệt, phải chú trọng các lĩnh vực mới, khó, chuyên sâu: lập pháp, phân tích chính sách, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, truyền thông chính sách, quản trị tài sản công, tài chính công và đối ngoại nghị viện.

Về chuẩn hóa cơ chế phối hợp, Văn phòng Quốc hội phải phát huy vai trò trung tâm điều phối, quy trình thống nhất, bắt buộc, có thời hạn, có đầu mối, có trách nhiệm. Đồng thời, khẩn trương rà soát, sửa đổi quy chế phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, phối hợp với Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ nghiên cứu sửa đổi Quy chế phối hợp số 01 cho phù hợp yêu cầu mới.