Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long tiến nhanh

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu đối với mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Khu vực doanh nghiệp tư nhân, lực lượng năng động và chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế được xác định là một trong những chủ thể quan trọng của quá trình chuyển đổi số quốc gia. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, nơi doanh nghiệp tư nhân giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế vùng, chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là cơ hội để nâng cao năng suất, gia tăng giá trị và phát triển bền vững.

*Những chuyển biến tích cực bước đầu

Theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Sang, Trường Chính trị Cần Thơ, chuyển đổi số không đơn thuần là việc áp dụng công nghệ thông tin hay số hóa tài liệu mà là quá trình thay đổi toàn diện mô hình hoạt động, phương thức quản trị và văn hóa doanh nghiệp trên nền tảng công nghệ số. Đối với doanh nghiệp tư nhân, chuyển đổi số bao gồm từ số hóa quy trình nội bộ, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, phát triển thương mại điện tử đến tái cấu trúc quản trị dựa trên dữ liệu và đổi mới mô hình kinh doanh.

Những năm gần đây, cùng với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước và hỗ trợ doanh nghiệp. Điều này tạo ra những chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân trong vùng.

Một chuyển biến rõ nét nhất là sự thay đổi về nhận thức của chủ doanh nghiệp. Từ chỗ coi chuyển đổi số là vấn đề kỹ thuật hoặc nhiệm vụ của bộ phận công nghệ thông tin, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu xem đây là chiến lược sống còn, gắn với sự tồn tại và phát triển lâu dài. Dữ liệu ngày càng được coi là tài sản quan trọng, cơ sở để ra quyết định quản trị và kinh doanh.

Ở giai đoạn đầu, phần lớn doanh nghiệp tư nhân trong vùng tập trung ứng dụng các giải pháp quản trị cơ bản như, phần mềm kế toán điện tử, quản lý bán hàng, quản lý kho và hóa đơn điện tử. Mô hình phần mềm thuê bao (SaaS) giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công cụ quản trị hiện đại với chi phí phù hợp. Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp từng bước minh bạch hóa dòng tiền, giảm sai sót thủ công và hình thành cơ sở dữ liệu ban đầu cho hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Tại Cần Thơ, 100% doanh nghiệp triển khai hóa đơn điện tử và chữ ký số trong kê khai, nộp thuế. Hàng trăm doanh nghiệp đăng ký bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, từng bước mở rộng kênh phân phối và tiếp cận khách hàng ngoài khu vực truyền thống.

Ông Trương Thành Phố, Giám đốc Công ty Cổ phần truyền thông Nextview, chuyên cung cấp các dịch vụ truyền thông đa kênh, phát triển thương hiệu trên kênh kỹ thuật số dẫn đầu ở thành phố Cần Thơ mạnh dạn đề xuất nhóm giải pháp then chốt cho doanh nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân Cần Thơ. Một số giải pháp cụ thể đáng chú ý như, địa phương cần đào tạo tư duy số cho chủ doanh nghiệp, giám đốc qua các chương trình ngắn hạn, thực tế, lãnh đạo thay đổi thì doanh nghiệp mới thay đổi.

Địa phương xác định thế mạnh của mình tạo ra câu chuyện độc quyền, biểu tượng văn hóa, mỗi xã, phường phải có kinh phí đào tạo để tạo ra thông tin kết nối dữ liệu toàn cầu thông qua các thuật toán. Doanh nghiệp vừa và nhỏ thiếu nguồn lực đầu tư ban đầu cho chuyển đổi số nên giải pháp trong năm 2026 là có gói hỗ trợ ưu đãi từ chính quyền địa phương.

Chính quyền địa phương cũng cần có chính sách ưu đãi rõ ràng, đơn giản hóa thủ tục hành chính, xây dựng đội ngũ tư vấn chuyển đổi số miễn phí và tạo phong trào thi đua chuyển đổi số trong từng ngành, cụm doanh nghiệp.

*Sớm vượt qua những rào cản

Chuyển đổi số ở các doanh nghiệp tư nhân ở Đồng bằng sông Cửu Long mặc dù đã đạt được những kết quả bước đầu nhưng hiện vẫn còn nhiều thách thức, trong đó hạn chế về nguồn lực tài chính là một trong những rào cản lớn. Đồng bằng sông Cửu Long là vùng có tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ cao, khả năng tích lũy thấp, trong khi đầu tư cho các giải pháp công nghệ chiều sâu đòi hỏi chi phí cao. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp còn e ngại, thiếu quyết tâm thực hiện chuyển đổi số toàn diện.

Chất lượng nguồn nhân lực số còn hạn chế, nhiều doanh nghiệp không có bộ phận chuyên trách về công nghệ thông tin, chủ doanh nghiệp thiếu kiến thức về quản trị số. Người lao động chưa được đào tạo bài bản, thực tế cho thấy không ít trường hợp doanh nghiệp đầu tư phần mềm nhưng không khai thác hiệu quả dẫn đến lãng phí nguồn lực.

Về hạ tầng số, một số khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa còn yếu, tốc độ internet chưa ổn định, gây khó khăn cho việc triển khai các nền tảng số và hệ thống giám sát từ xa.

Chuỗi cung ứng nông nghiệp phân tán, liên kết lỏng lẻo giữa doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân cũng làm giảm hiệu quả của chuyển đổi số, đặc biệt trong truy xuất nguồn gốc và quản lý dữ liệu vùng nguyên liệu.

Tiến trình chuyển đổi số ở Đồng bằng sông Cửu Long cũng còn thiếu tính liên kết, phối hợp giữa các địa phương. Hiện nay, các địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long còn có cách tiếp cận và triển khai chuyển đổi số riêng, dẫn đến tình trạng manh mún, thiếu hiệu quả trong kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các tỉnh, thành phố trong vùng với nhau, giữa các cơ quan, đơn vị trong cùng một tỉnh, thành phố.

Một bộ phận người dân, doanh nghiệp chưa có thói quen giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số. Điều kiện tiếp cận công nghệ số, kỹ năng số của người dân vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa còn hạn chế, nhất là việc tiếp cận sử dụng các dịch vụ công trực tuyến...

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Nguyễn Đoan Khôi, chuyên gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Đại học Cần Thơ), Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm về nông nghiệp nhưng doanh nghiệp ở đây đang đối diện “thách thức kép” về biến đổi khí hậu và tụt hậu về khoa học công nghệ. Hiện Đồng bằng sông Cửu Long số lượng doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chiếm trên 95%, thực trạng chung là thiếu vốn và tài sản đảm bảo nên việc đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai, vùng trồng, hoàn thiện cơ chế, minh bạch hóa tài sản giúp doanh nghiệp dễ dàng vay vốn đầu tư vào công nghệ trong thời gian tới.

*Hướng đi đồng bộ, giải pháp dài hạn cho giai đoạn tới

Theo các chuyên gia, để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển của doanh nghiệp tư nhân ở Đồng bằng sông Cửu Long, cần có giải pháp đồng bộ và dài hạn. Trước hết, Nhà nước và chính quyền địa phương cần tiếp tục đầu tư hoàn thiện hạ tầng số, coi đây là nền tảng thiết yếu cho phát triển kinh tế số. Chính sách hỗ trợ tài chính, tín dụng ưu đãi, miễn giảm thuế cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ cần được triển khai linh hoạt, đúng trọng tâm.

Các chuyên gia cũng cho rằng, việc xây dựng và chuẩn hóa tiêu chuẩn dữ liệu dùng chung, đặc biệt trong nông nghiệp và thủy sản là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Song song với đó, cần phát triển các trung tâm hỗ trợ chuyển đổi số vùng, đóng vai trò tư vấn, đào tạo và hỗ trợ triển khai thực tế cho doanh nghiệp.

Về phía doanh nghiệp, yếu tố then chốt vẫn là thay đổi tư duy. Chuyển đổi số phải được nhìn nhận là quá trình chiến lược, gắn với đổi mới mô hình kinh doanh và nâng cao năng lực quản trị. Doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình phù hợp quy mô và ngành nghề, bắt đầu từ những khâu dễ triển khai, mang lại hiệu quả rõ rệt, đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa làm việc dựa trên dữ liệu.

Bên cạnh đó, sự tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị, hình thành hệ sinh thái chuyển đổi số với sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu và các hiệp hội ngành nghề tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân Đồng bằng sông Cửu Long phát triển bền vững trong môi trường kinh tế số.

Theo các chuyên gia ở Đồng bằng sông Cửu Long, hiện nay, chuyển đổi số đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp tư nhân trong việc nâng cao năng suất, gia tăng giá trị và mở rộng thị trường. Dù còn nhiều khó khăn và thách thức, những chuyển biến tích cực bước đầu cho thấy nếu có chiến lược phù hợp và sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội, chuyển đổi số hoàn toàn có thể trở thành “đòn bẩy” quan trọng, góp phần đưa doanh nghiệp tư nhân ở Đồng bằng sông Cửu Long vươn lên mạnh mẽ, đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội của vùng và cả nước.

Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp, chuyên gia kinh tế nghiên cứu nhiều năm về Đồng bằng sông Cửu Long cho rằng, Đồng bằng sông Cửu Long giữ vai trò chiến lược về nông nghiệp, thủy sản, du lịch, đặc biệt gần đây là về công nghiệp năng lượng, nhất là năng lượng tái tạo. Vì vậy, kinh tế tư nhân có vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên, khu vực dù có những tiềm năng nhưng hiện đứng trước thách thức rất to lớn như, quy mô doanh nghiệp nhỏ, thiếu liên kết, môi trường kinh doanh phân mảnh, chịu sự tác động nặng nề của biến đổi khí hậu (nước biển dâng, sụt lún), đặc biệt là biến động thị trường. Những khía cạnh đó đang được đánh giá là các mặt “góp phần” làm chậm chuyển đổi số.

“Chuyển đổi số là con đường sống còn giúp các doanh nghiệp tư nhân Đồng bằng sông Cửu Long nâng cao năng lực cạnh tranh, tận dụng lợi thế đặc thù, phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế số, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp”, Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp nhấn mạnh.