Chuyển tư duy thu hút FDI theo số lượng sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược

Từ thu hút vốn đầu tư theo địa giới hành chính sang thu hút theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, mức độ tham gia chuỗi cung ứng và giá trị gia tăng làm tiêu chí chủ yếu, đồng thời tăng cường quản trị cả vòng đời dự án. Đây là những mục tiêu trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giai đoạn mới của thành phố Đồng Nai, với tiêu chí không thu hút vốn để lấp đầy các khu công nghiệp mà thu hút theo chiều sâu, tạo giá trị gia tăng cao, chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Từ “thủ phủ” công nghiệp hướng đến “thủ phủ” công nghệ

Đồng Nai là một trong những địa phương phát triển công nghiệp sớm, có nền tảng sản xuất, lao động kỹ thuật, cộng đồng doanh nghiệp FDI và chuỗi cung ứng lớn. Giai đoạn 2021-2030, thành phố Đồng Nai quy hoạch 89 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 43.386 ha; trong đó 44 khu công nghiệp đang hoạt động, diện tích khoảng 15.183 ha và 45 khu công nghiệp quy hoạch phát triển, diện tích khoảng 28.202 ha. Các khu công nghiệp đang hoạt động đã cho thuê 7.779 ha, tỷ lệ lấp đầy khoảng 54,37%.

Tính đến nay, các khu công nghiệp, khu kinh tế và khu công nghệ cao trên địa bàn thành phố Đồng Nai đã thu hút 2.813 dự án của nhà đầu tư đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong số đó có 1.966 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 38,5 tỷ USD, vốn thực hiện khoảng 28,9 tỷ USD; 847 dự án trong nước với tổng vốn đăng ký khoảng 174.754 tỷ đồng. Các dự án FDI lớn từ các quốc gia và vùng lãnh thổ như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Trung Quốc, Singapore…, tạo nên một cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đa dạng và là nền tảng quan trọng để mở rộng liên kết chuỗi cung ứng.

Tính chung cả dự án trong và ngoài khu công nghiệp, đến nay, số dự án FDI trên địa bàn thành phố Đồng Nai còn hiệu lực là 2.303 dự án với số vốn 46,7 tỷ USD.

Riêng 9 tháng năm 2026, thành phố Đồng Nai thu hút thêm 2,341 tỷ USD, đạt khoảng 78% so với kế hoạch năm 2026 (3 tỷ USD); trong đó, cấp mới 77 dự án với tông vốn đăng ký hơn 1 tỷ USD, điều chỉnh tăng vốn 98 dự án với tổng vốn đăng ký bổ sung 1,29 tỷ USD.

“Những kết quả trên khẳng định Đồng Nai vẫn có sức hấp dẫn lớn đối với dòng vốn đầu tư. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển theo chiều sâu, mục tiêu không còn là thu hút thật nhiều dự án để lấp đầy khu công nghiệp”, Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế Đồng Nai cho biết.

Theo ông Phạm Việt Phương, Phó trưởng Ban phụ trách Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế Đồng Nai hiện nay thành phố đang đổi mới quản trị FDI theo vòng đời dự án và kết quả đầu ra. Thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, thành phố chuyển quản lý sau cấp phép từ chủ yếu theo dõi thủ tục, tiến độ sang quản trị theo mục tiêu và kết quả phát triển.

Trong số đó, đối với dự án FDI chiến lược, cần theo dõi một bộ chỉ tiêu xuyên suốt gồm vốn thực hiện, hiệu quả sử dụng đất, trình độ công nghệ, mức tiêu hao năng lượng, phát thải, hoạt động nghiên cứu – phát triển (R&D), chuyển giao công nghệ, tỷ lệ mua hàng trong nước, số doanh nghiệp nội địa được kết nối, chất lượng việc làm và đóng góp ngân sách. Các chỉ tiêu này phải được số hóa và cập nhật định kỳ để phục vụ đối thoại, tháo gỡ khó khăn và đánh giá mức độ thực hiện cam kết của dự án.

Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế Đồng Nai, khẳng định cách tiếp cận này không nhằm đặt thêm điều kiện ngoài pháp luật, mà nhằm sử dụng hiệu quả dữ liệu quản lý, gắn các cơ chế hỗ trợ thuộc thẩm quyền với kết quả thực hiện thực tế và kịp thời phát hiện dự án chậm triển khai, sử dụng đất kém hiệu quả hoặc không đạt định hướng công nghệ. Đồng thời, các dự án hoạt động tốt, có R&D, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung cấp và mở rộng đầu tư cần được ưu tiên hỗ trợ thủ tục và xúc tiến đầu tư tại chỗ.

Chuyển từ thu hút theo số lượng sang tổ chức chuỗi giá trị

Tại diễn đàn kinh tế tư nhân diễn ra mới đây tại thành phố Đồng Nai, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Đặng Hồng Anh cho rằng, trọng tâm của Đồng Nai trong giai đoạn tới không chỉ là thu hút thêm bao nhiêu dự án, mà là mỗi dự án tạo ra thêm bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế địa phương; không chỉ là có thêm nhà máy, mà là doanh nghiệp Đồng Nai tham gia được đến đâu trong chuỗi cung ứng, tiếp nhận được công nghệ gì và trưởng thành như thế nào sau mỗi làn sóng đầu tư.

“Đó là sự chuyển dịch từ thu hút đầu tư sang tổ chức chuỗi giá trị. Một tập đoàn lớn đến đầu tư có thể tạo ra hàng nghìn việc làm. Nhưng nếu xung quanh tập đoàn đó hình thành thêm hàng trăm doanh nghiệp cung ứng của Việt Nam, các cơ sở đào tạo, trung tâm nghiên cứu, dịch vụ logistics, tài chính và công nghệ, giá trị để lại cho địa phương sẽ lớn hơn rất nhiều”, ông Đặng Hồng Anh chia sẻ.

Ông Đặng Hồng Anh cho rằng, Đồng Nai đã có nền tảng công nghiệp tương đối vững chắc. Bước tiếp theo cần hướng tới là nâng cao tỷ lệ doanh nghiệp địa phương trở thành nhà cung cấp trực tiếp, nhà cung cấp cấp hai, cấp ba cho các doanh nghiệp đầu chuỗi và doanh nghiệp FDI.

Muốn vậy, cần thiết lập những cơ chế kết nối thực chất hơn, như công khai nhu cầu mua hàng và tiêu chuẩn của các tập đoàn lớn; đánh giá năng lực doanh nghiệp địa phương; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp quản trị, công nghệ và chất lượng sản phẩm; tổ chức kết nối theo từng ngành, từng chuỗi, thay vì chỉ gặp gỡ giao thương chung chung.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Văn Út, hiện nay Đồng Nai đang tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác và thu hút vốn đầu tư FDI theo hướng có chọn lọc; ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, công nghiệp hỗ trợ, trung tâm R&D và các ngành có giá trị gia tăng cao. Tăng cường liên kết giữa khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ, chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Chủ động đón nhà đầu tư chiến lược và ngành mũi nhọn

Đảng ủy UBND thành phố Đồng Nai, cho biết thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, thành phố đã chủ động xây dựng và hoàn chỉnh dự thảo kế hoạch hành động của Ban Thường vụ Thành ủy trên cơ sở rà soát tiềm năng, lợi thế và khả năng phát triển FDI trên địa bàn; đồng thời tiếp thu chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy, UBND thành phố đê bổ sung, hoàn thiện dự thảo theo hướng tăng tính định lượng các mục tiêu, xác định rõ nhiệm vụ đột phá, vùng động lực, hạ tầng chiến lược, định hướng thu hút FDI thế hệ mới và cơ chế tổ chức thực hiện.

Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế Đồng Nai, cho rằng trong giai đoạn mới, thành phố ưu tiên tập trung mọi nguồn lực để thu hút các nhà đầu tư chiến lược, các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, hàng không - vũ trụ, công nghệ lượng tử, công nghiệp sinh học, vật liệu mới, trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và công nghiệp công nghệ số.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo ông Phạm Việt Phương, thành phố đang xây dựng hệ thống các chính sách hỗ trợ đồng bộ; trong đó có các cơ chế hỗ trợ tài chính thực chất nhằm thúc đẩy phát triển các ngành bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu và công nghiệp công nghệ số.

Thành phố sẽ sàng lọc chặt chẽ các dự án thâm dụng lao động phổ thông, tiêu hao nhiều năng lượng, hiệu quả sử dụng đất thấp, nguy cơ ô nhiễm cao hoặc chỉ thực hiện gia công có giá trị gia tăng thấp. Mục tiêu là nâng cao giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị đất, giảm phát thải khí nhà kính và bảo đảm khu công nghiệp phát triển hài hòa với không gian đô thị sân bay xanh, thông minh và đáng sống.

Theo ông Phạm Việt Phương, thành phố Đồng Nai hiện không chỉ phát triển thêm khu công nghiệp mà chuyển sang mô hình đô thị công nghiệp - dịch vụ - logistics - đổi mới sáng tạo. Không gian khu công nghiệp được tổ chức trong tổng thể liên kết với Sân bay Long Thành, cảng biển, trung tâm logistics, hạ tầng số, khu đô thị, nhà ở, dịch vụ và hệ thống đào tạo nhân lực.

Đồng Nai đang triển khai hàng loạt dự án chiến lược như: Trung tâm R&D, sản xuất chip, AI; hạ tầng 5G/6G và IoT toàn diện; trung tâm dữ liệu quy mô lớn (Data Center, AI Cloud); hệ sinh thái logistics - cảng biển - sân bay Long Thành…

Hiện nay Đồng Nai đang tập trung phát triển 3 khu chức năng trọng điểm, trong đó Khu Công nghệ số Long Thành (119 ha), đây là trung tâm sản xuất chip, AI, R&D; Khu đổi mới sáng tạo Bình An (300 ha), đây là không gian startup, nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ; Khu Khoa học công nghệ Đồng Xoài (200 ha), đây là phát triển về liên kết đào tạo - nghiên cứu - sản xuất.

“Bên cạnh đó, các khu công nghiệp hiện hữu sẽ được tái cấu trúc theo hướng xanh, thông minh, tuần hoàn và phát thải thấp; các khu công nghiệp mới ưu tiên mô hình chuyên ngành, công nghệ cao và sinh thái. Mục tiêu là xây dựng Đồng Nai thành cực tăng trưởng đa chức năng, cửa ngõ chiến lược của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và một đô thị sân bay có năng lực kết nối toàn cầu”, ông Phạm Việt Phương cho biết.