Chuyển từ thu hút FDI đơn lẻ sang phát triển hệ sinh thái

Sáng 8/10, tại trụ sở của Báo Tài chính Đầu tư - cơ quan ngôn luận của ngành tài chính, diễn ra tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu”. Đặt

Sáng 8/10, tại trụ sở Báo Tài chính Đầu tư đã diễn ra tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu”. Đặt trong bối cảnh nền kinh tế đang bứt tốc những tháng cuối năm 2026, sự kiện không chỉ nhìn lại bức tranh tăng trưởng mà còn tập trung thảo luận giải pháp chiến lược: Làm thế nào để nguồn lực quốc tế thẩm thấu sâu hơn, trở thành động lực nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế Việt Nam.

Nhìn vào bức tranh kinh tế 9 tháng năm 2026, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục là điểm sáng. Báo cáo tại sự kiện cho thấy, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt ngưỡng 50,36 tỷ USD, tăng hơn 76% so với cùng kỳ; vốn thực hiện cũng lập mốc cao nhất trong 5 năm qua với hơn 21 tỷ USD.

Sau 40 năm đổi mới, tổng vốn FDI thu hút vào Việt Nam đã đạt gần 571 tỷ USD. Tuy nhiên, tỷ lệ nội địa hóa trong chuỗi sản xuất của khối doanh nghiệp FDI hiện chỉ ở mức 20 - 25%. Phần lớn doanh nghiệp nội địa vẫn chủ yếu tham gia ở các công đoạn gia công đơn giản, dư địa gia tăng giá trị cũng như mức độ nhận chuyển giao công nghệ thực chất vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện.

Phân tích về thực trạng này, bà Bùi Thu Thuỷ, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài cho biết, việc quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn FDI đang đặt ra những yêu cầu mới. Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đã định hình rõ tư duy thu hút đầu tư: Việt Nam mời gọi dòng vốn FDI nhằm làm đòn bẩy nâng cao năng suất, trình độ công nghệ và sức cạnh tranh cho khối doanh nghiệp trong nước.

Sự thay đổi trong chiến lược thu hút FDI đang từng bước được cụ thể hóa bằng các tiêu chí chính sách rõ ràng hơn. Đại diện Bộ Tài chính chia sẻ, cơ quan quản lý đang chuyển dịch từ tư duy "thu hút dự án đơn lẻ" sang "phát triển hệ sinh thái đầu tư".

 

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư chuẩn bị trình Quốc hội sẽ hoàn thiện các tiêu chí cấp ưu đãi. Theo đó, chính sách hỗ trợ sẽ tập trung hướng đến các dự án ứng dụng công nghệ hiện đại, có cam kết chuyển giao tri thức, bảo vệ môi trường và tăng cường liên kết với doanh nghiệp nội địa.

"Mức độ ưu đãi sẽ gắn liền với kết quả thực hiện các cam kết. Cơ quan quản lý sẽ tăng cường giám sát thực tế để bảo đảm hiệu quả ưu đãi đúng mục tiêu", bà Thủy cho biết. Định hướng này cho thấy giai đoạn thu hút đầu tư dựa trên số lượng diện tích lấp đầy hay ưu đãi thuế đại trà đang dần nhường chỗ cho tiêu chuẩn chất lượng và chiều sâu.

Không chỉ cơ quan quản lý điều chỉnh định hướng, các nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế cũng đang định vị lại thị trường Việt Nam theo tiêu chuẩn mới.

Dưới góc nhìn của đơn vị tư vấn và thu xếp vốn, ông Kamijo Hiroki, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối FDI-TB của VPBank cho biết, xu hướng của các tập đoàn đa quốc gia đã có sự thay đổi rõ rệt. Việt Nam hiện nay không chỉ được xem là điểm đến có chi phí nhân công hợp lý, mà các nhà đầu tư ngày càng chú trọng đến nền tảng phát triển dài hạn. Họ quan tâm đến mức độ chống chịu của chuỗi cung ứng nội địa, tính minh bạch của hệ thống tài chính xuyên biên giới và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) tại chỗ.

Để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu này, sự hợp tác giữa các định chế tài chính — điển hình như mô hình kết nối giữa VPBank và SMBC — đang đóng vai trò cầu nối tích cực. Qua việc kết hợp năng lực Am hiểu thị trường nội địa với mạng lưới tài chính toàn cầu, các ngân hàng không chỉ cung ứng nguồn vốn mà còn hỗ trợ kết nối, giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế.

Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu” khẳng định thông điệp: Giai đoạn phát triển tiếp theo của kinh tế Việt Nam hướng tới chất lượng và tính tự chủ cao hơn. Dòng vốn FDI thế hệ mới đòi hỏi một hệ sinh thái đồng bộ — nơi thể chế đóng vai trò kiến tạo, nguồn nhân lực đáp ứng được công nghệ hiện đại và doanh nghiệp nội địa chủ động nâng cao năng lực để hợp tác bình đẳng. Sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời từ các bộ, ngành và địa phương sẽ là chìa khóa quan trọng để chuyển hóa nguồn lực ngoại khối thành sức mạnh phát triển bền vững cho đất nước.