Cơ hội Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất giá trị cao hàng đầu châu Á

Ngày 3/6, tại TP. Hồ Chí Minh, Hiệp hội Doanh nghiệp Bắc Âu tại Việt Nam (NordCham Việt Nam) cùng một số đơn vị tổ chức Hội thảo “Kinh doanh Bắc Âu: Việt Nam 2030 – Nâng cấp công nghiệp thông qua thực tiễn và quan hệ đối tác Bắc Âu”, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia trong ngành và nhà hoạch định chính sách đã chia sẻ giải pháp thúc đẩy ngành công nghiệp Việt Nam phát triển theo hướng giá trị cao hơn, bền vững hơn và cạnh tranh toàn cầu vào năm 2030.

Theo ông Sivert Skarn, Phó Chủ tịch NordCham Việt Nam, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ vượt bậc trong ba thập kỷ gần đây, trở thành một trong những nền kinh tế sản xuất và xuất khẩu năng động nhất châu Á. Đồng thời, Việt Nam thu hút đa dạng dòng vốn đầu tư toàn cầu và xây dựng được nền tảng công nghiệp vững chắc.

Hiện tại, Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa trở thành một trung tâm sản xuất hàng đầu thế giới và cho cả thị trường toàn cầu lẫn khu vực ASEAN, cũng như định vị là một trong những trung tâm sản xuất giá trị cao hàng đầu châu Á. Tuy nhiên, Việt Nam cũng đối mặt với thách thức cạnh tranh từ những quốc gia như Malaysia, Indonesia và Ấn Độ.

Ông Sivert Skarn phân tích thêm, khi hướng tới những mục tiêu chiến lược của năm 2030, Việt Nam còn đối mặt với bài toán làm thế nào có thể tiếp tục tiến lên trong chuỗi giá trị toàn cầu. Cùng với đó, Việt Nam phải đảm bảo yêu cầu củng cố vị thế là một trung tâm sản xuất tiên tiến, kỹ thuật xuất sắc, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng công nghiệp bền vững.

Bối cảnh này đòi hỏi năng lực cạnh tranh trong tương lai của Việt Nam sẽ không chỉ duy trì những thế mạnh truyền thống, mà còn phải liên tục nâng cấp cơ sở hạ tầng, hệ thống năng lượng, khung pháp lý và năng lực công nghiệp. Đặc biệt, lĩnh vực năng lượng sẽ trở thành một trong những yếu tố then chốt quyết định cho giai đoạn phát triển công nghiệp tiếp theo của Việt Nam, vì khi nền kinh tế tăng trưởng thì nhu cầu tiếp cận năng lượng cũng sẽ tăng cao.

Từ góc nhìn của Bắc Âu, một số chuyên gia chỉ ra rằng, phát triển công nghiệp không chỉ là câu chuyện về công nghệ, tự động hóa hay vốn đầu tư, mà đó là đầu tư vào con người, phát triển năng lực nội địa, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo ra những ngành công nghiệp có thể duy trì năng lực cạnh tranh toàn cầu trong dài hạn. Vì vậy, Việt Nam nên khai thác hiệu quả tiềm năng có thể mạnh để tạo ra những hệ sinh thái mới về sản xuất giá trị cao, kỹ thuật, dịch vụ hàng hải, logistics và phát triển công nghệ.

Ở giai đoạn tiếp theo, Việt Nam nên chuyển hướng từ năng lực cạnh tranh bằng lợi thế chi phí bằng tăng cường khả năng cung cấp một cơ sở hạ tầng đáng tin cậy, nguồn cung năng lượng ổn định, năng lực nội địa mạnh mẽ hơn và nhất là việc thực thi pháp lý có tính nhất quán. Từ đó, Việt Nam có thể xây dựng đầy đủ nền tảng để trở thành trung tâm sản xuất công nghiệp và sản xuất xanh hàng đầu châu Á.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Michael Zinck Jensen, Phó Chủ tịch Nhà máy Pandora Việt Nam đánh giá, thị trường đang chuyển dịch từ đầu tư dựa trên chi phí sang đầu tư dựa trên năng lực, chất lượng, ESG (môi trường, xã hội, quản trị) và sự tinh giản. Nhiều công ty châu Âu từng nghĩ rằng chỉ cần dán nhãn "Made in Europe" là đủ để vào thị trường Việt Nam, nhưng giờ đây mọi chuyện không còn dễ dàng như vậy. Bởi Việt Nam không chỉ là nơi sản xuất cho thế giới mà còn là cửa ngõ để tiến vào thị trường ASEAN.

Còn ông Lasse Pedersen Hjortshøj, Tham tán Thương mại, kiêm Trưởng Bộ phận Thương mại và Ngoại giao kinh tế của Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam chia sẻ, doanh nghiệp Đan Mạch không còn xem Việt Nam chỉ là một điểm thu mua (sourcing) truyền thống, hay một căn cứ sản xuất cơ bản nữa. Hiện nay nhiều khoản đầu tư đã gắn liền với sản xuất tiên tiến, tự động hóa, sản xuất tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa kỹ thuật số, chuỗi cung ứng bền vững và những mối quan hệ đối tác nội địa hóa mang tính chiến lược. Việt Nam đang ngày càng được nhìn nhận là một thị trường chiến lược độc lập và là một trung tâm khu vực quan trọng cho chuỗi cung ứng rộng lớn hơn tại châu Á.

Ông Lasse Pedersen Hjortshøj cho biết, một trong những minh chứng rõ ràng nhất cho sự chuyển dịch này chính là câu chuyện về phát triển bền vững, khi ngày càng nhiều công ty Đan Mạch, Bắc Âu và nhà cung ứng Việt Nam đang cùng nỗ lực tuân thủ trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR). Ngoài giá cả và năng lực sản xuất, doanh nghiệp thúc đẩy tuân thủ quy định truy xuất nguồn gốc, quản lý môi trường, hiệu quả năng lượng, quản trị doanh nghiệp và thực hành lao động có trách nhiệm.

Điển hình, Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi phát triển nguồn năng lượng tái tạo và doanh nghiệp Bắc Âu nhìn thấy nhiều cơ hội hợp tác với tư duy kết nối chặt chẽ với tầm nhìn dài hạn của Chính phủ Việt Nam. Bên cạnh đó, doanh nghiệp Bắc Âu phổ biến tiếp cận doanh nghiệp Việt Nam với tư cách là những đối tác lâu dài, đầu tư tập trung vào chất lượng, sự tuân thủ, công nghệ, tính bền vững và xây dựng năng lực nội địa.