Cơn sốt xe điện của Trung Quốc - cơ hội cho các nhà sản xuất máy công cụ Nhật Bản

Các nhà sản xuất máy công cụ của Nhật Bản đang được hưởng lợi từ sự gia tăng đơn đặt hàng các thiết bị liên quan đến ô tô, khi sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các nhà sản xuất xe điện và xe hybrid cắm điện tại Trung Quốc thúc đẩy "gã khổng lồ" xe điện BYD chuyển hoạt động sản xuất khuôn mẫu về nội bộ để cắt giảm chi phí.

Theo Hiệp hội Chế tạo Máy công cụ Nhật Bản, tổng đơn đặt hàng máy công cụ ô tô từ Trung Quốc đến các công ty Nhật Bản trong giai đoạn từ tháng 1-7/2025 đạt 78,1 tỷ yen (527 triệu USD). Nếu tính cả năm, con số này dự kiến tương đương với mức năm 2022, là mức cao nhất trong vòng một thập kỷ qua với 128,1 tỷ yen.

Sự bùng nổ của xe điện đã thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ đối với máy công cụ ô tô vào năm 2022, nhưng các đơn đặt hàng đã chậm lại khi trọng tâm chuyển sang xe chạy bằng xăng. Năm 2024, tổng đơn đặt hàng từ cả trong nước và quốc tế giảm 3% so với cùng kỳ, xuống còn 324,5 tỷ yen.

Theo khu vực, đơn hàng trong nước giảm 10% xuống còn 91 tỷ yen, đơn hàng từ châu Âu giảm 27% xuống còn 25,2 tỷ yen và đơn hàng từ Bắc Mỹ giảm 23% xuống còn 41,4 tỷ yen. Ngược lại, đơn hàng từ Trung Quốc vượt trội hơn so với Nhật Bản, tăng 16% lên 106,8 tỷ yen.

Xe điện và xe năng lượng mới (NEV) của Trung Quốc chiếm thị phần ngày càng tăng trong doanh số bán xe mới, khiến cả các nhà sản xuất ô tô và phụ tùng đều tăng cường đầu tư vào các cơ sở liên quan. Các nhà sản xuất máy công cụ Nhật Bản phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp Trung Quốc nội địa, nhưng họ đang giành được khách hàng nhờ chất lượng sản phẩm cao, đặc biệt là ở khâu hoàn thiện.

Đại diện của Makino Milling Machine cho biết: “Điểm mạnh của chúng tôi là độ chính xác gia công ở cấp độ micron. Các nhà sản xuất NEV Trung Quốc chú trọng chất lượng đã chọn chúng tôi.”

Công ty vẫn duy trì khối lượng đơn hàng ổn định kể từ khi đạt được giao dịch mua lớn vào năm 2021.

Sản phẩm chủ lực của Makino là các máy gia công cơ khí đa năng, có thể xoay dụng cụ cắt để gia công vật liệu. Công ty đang mở rộng sản xuất chủ yếu các sản phẩm này tại các nhà máy ở Côn Sơn và Vũ Hán, Trung Quốc, với mục tiêu đạt công suất 2.050 máy mỗi năm vào năm 2029, tăng 21% so với năm 2023. Mặc dù các máy sản xuất tại Trung Quốc có độ chính xác thấp hơn so với máy sản xuất ở Nhật Bản, Makino vẫn hướng tới việc mở rộng khách hàng bằng cách cung cấp chi phí thấp hơn và thời gian giao hàng ngắn hơn.

Tsugami, một nhà sản xuất máy công cụ khác của Nhật Bản, kiếm được hơn 70% doanh thu ở Trung Quốc. Đại diện công ty cho biết: “Ngoài chất lượng gia công, chúng tôi còn tuyển dụng hơn 1.000 nhân viên bảo trì và kiểm tra lành nghề. Khách hàng lựa chọn chúng tôi vì dịch vụ hậu mãi”.

Năm 2024, Tsugami mở rộng cơ sở tại tỉnh Chiết Giang. Việc nâng cấp, chủ yếu tập trung vào sản xuất máy tiện, đã tăng công suất lên 20%. Công ty cho biết, hiện có thể sản xuất 20.000 máy nhỏ hơn mỗi năm.

Theo đại diện Makino, khoản đầu tư của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc dường như đã ổn định, nhưng “các dự án khuôn mẫu vẫn còn hoạt động”.

Khuôn mẫu rất cần thiết để tạo ra các bộ phận như cửa, nắp capo và vỏ pin. BYD sở hữu nhiều nhà sản xuất khuôn mẫu ở những nơi như Bắc Kinh, Thâm Quyến và Nhật Bản. Một nhà sản xuất khuôn mẫu độc lập lớn đánh giá: “Quy mô doanh nghiệp của họ lớn gấp 100 lần, thậm chí 1.000 lần so với Nhật Bản”.

BYD đang chuyển sang sản xuất khuôn mẫu nội bộ thông qua các công ty thành viên để tăng khả năng cạnh tranh về giá. Trong khi đó, các nhà sản xuất khuôn mẫu độc lập đang tăng cường đầu tư để đáp ứng nhu cầu giao hàng nhanh hơn và giảm chi phí của các nhà sản xuất ô tô. Nhờ đó, các nhà sản xuất máy công cụ Nhật Bản đang chứng kiến sự gia tăng đơn đặt hàng cho các máy gia công đa năng và các thiết bị khác.

Tuy nhiên, vẫn có lo ngại rằng đơn hàng có thể chậm lại. Doanh số hàng tháng của BYD đã giảm, chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ như Geely.

Đại diện Tsugami cho biết: “Hiện tại, lượng đơn đặt hàng rất tốt, nhưng số lượng đơn hàng bị hủy đang tăng lên một chút. Triển vọng vẫn chưa chắc chắn”.

Công ty cho biết có những dấu hiệu cho thấy khách hàng đang xem xét lại kế hoạch đặt hàng thiết bị khi cuộc đua phát triển và bán xe điện chạy bằng năng lượng mới (NEV) của Trung Quốc đang trở nên nóng hơn.