Công nhận nghề làm mão, mặt nạ Khmer là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 1/11, tại lễ kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) gắn với Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chào mừng Lễ hội Ok Om Bok năm 2025 diễn ra tại phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh công bố quyết định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc đưa nghề thủ công mỹ nghệ “Nghề làm mão (mũ), mặt nạ của đồng bào Khmer” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện yêu cầu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, các cấp, ngành liên quan tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của di sản trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; xây dựng đề án bảo tồn và phát huy giá trị nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer, gắn kết chương trình phát triển du lịch với các cơ sở chế tác để lan tỏa các giá trị di sản. Đồng thời, các đơn vị tổ chức thường xuyên, đa dạng các hoạt động thực hành, truyền dạy nghề; nghiên cứu lựa chọn, đề nghị xét tặng danh hiệu vinh dự cho các nghệ nhân.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh nghiên cứu, kết hợp hài hòa hai nghề thủ công truyền thống đã được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là Nghề làm chiếu Cà Hom và Nghề làm mão, mặt nạ để xây dựng sản phẩm văn hóa - du lịch độc đáo của tỉnh Vĩnh Long. Bên cạnh đó, Sở phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu, từng bước đưa nội dung giáo dục di sản văn hóa vào chương trình giảng dạy trong các cấp học, tạo cơ hội cho học sinh trong tỉnh tìm hiểu các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc, đặc biệt là tiếp cận với các di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào Khmer, để quảng bá, thực hành, trao truyền di sản.

Mão và mặt nạ là hai sản phẩm thủ công truyền thống gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, nghệ thuật của đồng bào Khmer Nam bộ, hình thành hơn 2 thế kỷ, phục vụ các loại hình sinh hoạt văn hóa - nghệ thuật dân gian mà phổ biến là múa dân gian, múa truyền thống, múa tín ngưỡng, ca kịch. Các sản phẩm không chỉ mang đậm giá trị văn hóa dân gian mà còn thể hiện yếu tố linh thiêng trong đời sống tinh thần của cộng đồng. Quá trình chế tác hoàn toàn bằng phương thức thủ công, đòi hỏi nghệ nhân phải có kiến thức, am tường về nghệ thuật, có sự sáng tạo, tỉ mỉ, khéo léo. Ngành nghề này đã được duy trì, tiếp nối liên tục qua nhiều thế hệ để phục vụ cho các loại hình nghệ thuật dân gian.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long Thạch Bồi, tỉnh có kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể rất phong phú với 45 di tích quốc gia, 167 di tích cấp tỉnh, cùng với 19 di sản văn hóa phi vật thể và 3 bảo vật quốc gia. Thời gian qua, Bảo tàng Vĩnh Long đã nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ khoảng 48.300 hiện vật, tài liệu liên quan đến quá trình hình thành, phát triển của tỉnh qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Dịp này, Bảo tàng Vĩnh Long tiếp nhận nhiều hiện vật do các nhà sưu tập hiến tặng; đồng thời trưng bày hơn 250 hiện vật là bảo vật quốc gia, hiện vật liên quan đến văn hóa các dân tộc, các triều đại phong kiến, cùng trang phục các dân tộc… tại Bảo tàng Văn hóa Khmer, phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu văn hóa các dân tộc của du khách và đồng bào Khmer dịp Lễ hội Ok Om Bok.