Cụm khí - điện - đạm Cà Mau tạo đổi thay toàn diện cho Tây Nam Bộ

Từ vùng sình lầy “nước đen” xưa kia với “đặc sản” là muỗi rừng, đất đai quanh năm nước phèn nhuộm đỏ, cơ sở hạ tầng “điện, đường, trường, trạm” kém phát triển, Cà Mau-một trong những tỉnh nghèo nhất cả nước vào năm 2006 đã thay “áo mới” kể từ khi Cụm khí - điện - đạm Cà Mau được xây dựng và đi vào hoạt động.

* “Cuộc đổi đời” sâu sắc

Là người đã gắn bó với mảnh đất này từ hơn 50 năm về trước, ông Lâm Anh Lữ, nguyên thị đội phó thị xã Cà Mau đã rất xúc động khi nhớ lại, trước kia đây là vùng sình lầy hoang vu, dân cư thưa thớt, giao thông đi lại rất khó khăn, chủ yếu là đi xuồng. Lúc đó, muốn vào U Minh, phải lập kế hoạch tính toán cụ thể, chi tiết rất lâu mới có thể thực hiện được. Không chỉ giao thông khó khăn mà ngay đến điện lưới ở ngay thị xã cũng bấp bênh, còn ở vùng nông thôn thì càng tệ hơn, ông Lữ chia sẻ.

Kể từ khi Tổng công ty Dầu khí Việt Nam (nay là Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam-Petrovietnam) quyết định đầu tư cụm công nghiệp khí-điện-đạm tại cực Nam Tổ quốc, người dân đã được đền bù tái định cư, xây dựng nhà cửa, hình thành nên khu dân cư mới với nhiều ngành nghề dịch vụ mới. Giao thông đường bộ ngày càng thuận tiện, nhất là điện, đường, trường, trạm đã vào tận rừng U Minh.  “Một cuộc đổi đời sâu sắc” không thể kể hết, ông Lữ nhấn mạnh.

Ông Phạm Văn Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Khánh An cũng cho biết với vai trò là tổ hợp công nghiệp trọng điểm của tỉnh Cà Mau, cụm công nghiệp khí- điện-đạm Cà Mau đã tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho người dân xã Khánh An trong các lĩnh vực vận tải, dịch vụ, cung ứng vật tư, kỹ thuật và lao động phổ thông; giúp gia tăng giá trị sản xuất và cải thiện đời sống dân cư xung quanh. Đặc biệt, cụm công nghiệp này đi vào hoạt động đã giúp cơ sở hạ tầng của địa phương được nâng cấp, môi trường được cải thiện. Doanh nghiệp đã tham gia xây các tuyến đường thắp sáng đường quê, góp phần bảo đảm an ninh trật tự và xây dựng nông thôn mới. Hàng năm, cụm công nghiệp này dành trên trên 4 tỷ đồng hỗ trợ địa phương xây nhà tình nghĩa, nhà vì người nghèo, cơ sở vật chất trường học, trang thiết bị dạy và học; trao học bổng, tặng dụng cụ học tập cho học sinh nghèo vượt khó…

Đây là minh chứng cho sự đồng hành sâu sắc của Petrovietnam với địa phương; tạo sự lan tỏa tích cực, củng cố niềm tin của nhân dân. “Những đóng góp này không chỉ mang giá trị kinh tế thuần tuý mà còn có tác động lâu dài đến sự phát triển xã hội của Khánh An”, ông Phạm Văn Hiếu nhấn mạnh.

*Cụm công nghiệp hiệu quả cao nhất của Petrovietnam

Từ năm 2007 đến nay, Cụm công nghiệp khí – điện – đạm Cà Mau đã đóng vai trò trung tâm trong chuỗi giá trị năng lượng và là một trong những cụm công nghiệp có hiệu quả cao nhất của Petrovietnam.

Về năng lượng, hai nhà máy điện Cà Mau 1 và 2 đã sản xuất tổng cộng hơn 100 tỷ kWh điện, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng công suất điện khí của cả nước. Không chỉ cung cấp điện ổn định cho khu vực Tây Nam Bộ, cụm điện còn là nguồn điều tiết quan trọng trong vận hành hệ thống điện quốc gia, nhất là trong các giai đoạn thiếu hụt thủy điện.

Về phân bón, Nhà máy đạm Cà Mau luôn duy trì sản lượng ổn định, thậm chí vượt công suất thiết kế trong nhiều năm. Tính đến năm 2024, nhà máy đã cung ứng hơn 10 triệu tấn phân đạm ure ra thị trường, góp phần bình ổn thị trường nội địa trong những thời điểm “khan hàng sốt giá” trên thế giới, đảm bảo an ninh lương thực, an ninh nông nghiệp của đất nước.

Về tài chính, các đơn vị thành viên của Petrovietnam hoạt động trong cụm công nghiệp này như PV GAS Cà Mau, PV Power Cà Mau, PVCFC đã đóng góp lớn vào ngân sách địa phương và trung ương, trong đó năm 2023, cụm công nghiệp này đóng góp hơn 15 nghìn tỉ đồng, tương đương gần 10% tổng thu ngân sách của tỉnh Cà Mau. Đây chính là minh chứng rõ nhất về đóng góp hiệu quả của cụm công nghiệp này nếu so sánh với GDP Cà Mau năm 2006 chỉ là 200 tỉ đồng.

“Quan trọng hơn, Petrovietnam đã góp phần đưa Cà Mau và vùng Đồng bằng sông Cửu Long bước vào giai đoạn phát triển công nghiệp-năng lượng hiện đại, biến vùng đất vốn là vựa lúa, vựa tôm, vựa cá truyền thống trở thành một cực tăng trưởng mới của miền Tây Nam Bộ. Sự kết hợp giữa khai thác, chế biến khí, sản xuất điện và phân bón đã tạo ra chuỗi giá trị khép kín, nâng cao năng suất nông nghiệp và giá trị gia tăng cho toàn vùng”, Đại biểu Quốc hội, Tiến sĩ Nguyễn Duy Thanh đánh giá.

*Hướng tới trung tâm công nghiệp-năng lượng-sinh thái

Khi đến thăm cụm công nghiệp khí-điện-đạm Cà Mau vào cuối năm 2023, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng sự phát triển của cụm công nghiệp này có ý nghĩa quan trọng với tỉnh Cà Mau bởi có nhiều tiềm năng khác biệt, tạo cơ hội nổi trội và lợi thế cạnh tranh. Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng yêu cầu tỉnh tập trung phát triển năng lượng tái tạo, hỗ trợ chủ đầu tư mở rộng cụm công nghiệp, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Hiện Petrovietnam cùng Cà Mau đang phối hợp để đưa cụm khí-điện-đạm Cà Mau phát triển thành trung tâm công nghiệp, năng lượng sinh thái của vùng cực Nam. Trên nền tảng khí-điện-đạm hiện hữu, cụm công nghiệp này sẽ được mở rộng theo hướng sinh thái và xanh hóa sản xuất. Petrovietnam đã giao các đơn vị thành viên nghiên cứu phát triển hạ tầng cảng, kho, khu công nghiệp năng lượng tổng hợp, đồng thời chuẩn bị điều kiện cho dự án điện khí khí hóa lỏng (LNG), hóa phẩm xanh và phân bón thân thiện môi trường. Cùng đó, Petrovietnam và địa phương thống nhất quy hoạch không gian năng lượng vùng Cà Mau, kết nối với các tuyến giao thông, cảng biển, khu công nghiệp Khánh An, cảng Hòn Khoai và trung tâm logistics vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Việc đầu tư này không chỉ giúp vận chuyển nguyên liệu, sản phẩm thuận lợi mà còn hình thành “hệ sinh thái năng lượng-cảng-công nghiệp” quy mô lớn, tạo nền tảng cho Cà Mau bứt phá.

Điểm nhấn của định hướng mới chính là mô hình công nghiệp sinh thái, tuần hoàn: tận dụng nhiệt, khí và phụ phẩm từ các nhà máy điện-đạm để sản xuất năng lượng tái sinh hoặc nguyên liệu cho công nghiệp khác; giảm phát thải CO₂, tiến tới trung hòa carbon.

Hiện các nhà máy điện tiếp tục triển khai hàng loạt giải pháp tối ưu vận hành turbine, giảm tiêu hao khí, tận dụng khí dư để phát điện phụ tải, từng bước tiếp cận công nghệ điện khí LNG khi nguồn khí PM3 có dấu hiệu suy giảm.

Đặc biệt, Nhà máy phân bón Cà Mau đã nghiên cứu, đưa ra sản phẩm ure bổ sung vi sinh, giảm phát thải khí nhà kính; xây dựng hệ thống xử lý nước thải và khí thải tiên tiến, đạt chuẩn châu Âu; triển khai dự án trồng rừng và phục hồi sinh cảnh U Minh Hạ, hướng đến phát triển bền vững.

Chia tay Cà Mau, kỳ vọng chiến lược “trung tâm công nghiệp-năng lượng sinh thái” sớm được hiện thực hóa để Đất mũi Cà Mau sẽ là một điểm nhấn quan trọng trên bản đồ phát triển mới “xanh hơn, bền vững hơn” trong tương lai gần!