Cuộc chiến không khoan nhượng giữa EU và các tập đoàn công nghệ

Biểu tượng của Google. Ảnh: Reuters

Các cơ quan quản lý châu Âu đang tăng cường chiến dịch trấn áp các công ty công nghệ lớn, triển khai các bộ luật kỹ thuật số mới nhằm kiềm chế quyền lực của Big Tech và bảo vệ người tiêu dùng.

Với những đạo luật mang tính cột mốc nhằm bảo vệ quyền người dùng và tạo sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp, bao gồm Đạo luật AI, Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) và Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), EU đã khẳng định vị thế là bên dẫn dắt toàn cầu trong việc quản lý công nghệ. Dưới đây là tổng hợp về các hành động quyết liệt của EU đối với Big Tech trong năm 2025.

1. Điều tra chống độc quyền đối với Google

Ngày 9/12, Ủy ban châu Âu (EC) đã mở cuộc điều tra chống độc quyền chính thức về việc Google sử dụng nội dung trực tuyến để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) và tạo ra các phần tóm tắt nội dung trên trang kết quả tìm kiếm.

EC bày tỏ lo ngại rằng Google đang "quét" (scraping) nội dung từ các nhà xuất bản web mà không có sự đền bù thỏa đáng và không cho họ quyền từ chối. Điều này đe dọa trực tiếp đến doanh thu quảng cáo của các trang web vốn phụ thuộc vào lượt truy cập từ công cụ tìm kiếm.

Cuộc điều tra cũng xem xét liệu Google có sử dụng nội dung video từ YouTube để huấn luyện các mô hình AI tạo sinh mà không trả phí cho các nhà sáng tạo nội dung hay không. Nếu được chứng minh, những hành động này có thể vi phạm các quy tắc cạnh tranh của EU ngăn chặn “lạm dụng vị thế thống trị”.

Phản ứng với quyết định của EU, người phát ngôn của Google cho biết đơn kiện này "có nguy cơ kìm hãm sự đổi mới trong một thị trường cạnh tranh hơn bao giờ hết". "Người dân châu Âu xứng đáng được hưởng lợi từ những công nghệ mới nhất và chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với ngành báo chí và sáng tạo khi họ chuyển đổi sang kỷ nguyên AI", người phát ngôn của Google nói thêm.

2. Google bị phạt 2,95 tỷ euro

Cuộc điều tra chống độc quyền mới của EC đối với Google diễn ra chỉ vài tháng sau khi EC phạt công ty này một khoản tiền khổng lồ vào tháng 9 vì vi phạm các quy tắc chống độc quyền. EC cho rằng Google đã ưu tiên bất hợp pháp các dịch vụ quảng cáo kỹ thuật số của riêng mình. Khoản phạt 2,95 tỷ euro (3,47 tỷ USD) là hình phạt thứ tư mà các cơ quan quản lý cạnh tranh của EU áp dụng đối với Google trong thập kỷ qua.

"Google giờ đây phải đưa ra một biện pháp khắc phục nghiêm túc để giải quyết các xung đột lợi ích của mình, và nếu họ không làm được, chúng tôi sẽ không ngần ngại áp dụng các biện pháp khắc phục mạnh mẽ", Ủy viên Cạnh tranh EU Teresa Ribera cho biết trong một tuyên bố. "Thị trường kỹ thuật số tồn tại để phục vụ con người và phải dựa trên sự tin tưởng và công bằng", bà nói thêm.

Quyết định mà Google gọi là "không chính đáng", cũng bị Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích. Ông cho rằng nó "phân biệt đối xử" và "không công bằng". Trước đó, Tổng thống Mỹ đã cảnh báo áp thuế trả đũa đối với các chính phủ có quy định kỹ thuật số quá khắt khe.

3. Meta đồng ý cho người dùng EU lựa chọn về quảng cáo cá nhân hóa

Ngày 8/12, EC cho biết "gã khổng lồ" công nghệ Mỹ Meta đã đồng ý cho người dùng EU tùy chọn xem quảng cáo ít cá nhân hóa hơn trên Facebook và Instagram. “Đây là lần đầu tiên lựa chọn như vậy được cung cấp trên các mạng xã hội của Meta”, EC cho biết trong một tuyên bố.

Meta đã chịu áp lực phải thay đổi cài đặt quảng cáo của mình để tuân thủ DMA, sau khi EC đưa ra quyết định không tuân thủ đối với công ty này liên quan đến quyền lựa chọn của người dùng vào tháng Tư. Meta cho biết bắt đầu từ tháng 1/2026, họ sẽ cho người dùng EU lựa chọn giữa việc chia sẻ tất cả dữ liệu của họ để xem quảng cáo được cá nhân hóa hoàn toàn hoặc chia sẻ ít dữ liệu hơn để xem quảng cáo được cá nhân hóa hạn chế hơn.

4. Mạng xã hội X bị phạt 120 triệu euro vì thiếu minh bạch

Trong một cuộc đối đầu gay gắt nhất năm, EC đã phạt nền tảng mạng xã hội X thuộc sở hữu của tỷ phú Elon Musk 120 triệu euro vì vi phạm các quy tắc kỹ thuật số về tính minh bạch của khối. Điều này đã làm bùng lên sự giận dữ của ông Musk. Quyết định ngày 5/12 là khoản phạt đầu tiên được đưa ra theo Đạo luật DSA, sau cuộc điều tra kéo dài hai năm.

EC đã viện dẫn các vi phạm bao gồm việc công ty sử dụng gian dối dấu tích xanh “đã xác minh”, thiếu minh bạch về quảng cáo và không cung cấp quyền truy cập vào dữ liệu công khai cho mục đích nghiên cứu. Đáp lại, ông Musk đã kêu gọi “xóa bỏ” EU trong một bài đăng trên tài khoản X của mình. X cũng đã chặn Ủy ban chạy quảng cáo trên nền tảng của mình.

Hai cuộc điều tra khác của EU đối với X vẫn đang tiếp diễn – một cuộc điều tra liên quan đến cách mạng xã hội X xử lý nội dung bất hợp pháp và một cuộc điều tra khác tập trung vào các khuyến nghị thuật toán của công ty, đặc biệt là liên quan đến chủ nghĩa cực đoan.

5. Apple và Meta bị phạt hàng trăm triệu euro vì vi phạm Đạo luật DMA

Vào tháng 4, Apple bị phạt 500 triệu euro và Meta bị phạt 200 triệu euro vì không tuân thủ Đạo luật DMA. EC kết luận rằng Apple đã ngăn cản các nhà phát triển ứng dụng giao tiếp tự do với người tiêu dùng, còn mô hình quảng cáo "trả tiền hoặc đồng ý" của Meta đã buộc người dùng phải từ bỏ dữ liệu cá nhân trừ khi họ trả tiền thuê bao.

Cả hai tập đoàn này đều chỉ trích quyết định trên, cho rằng EU đang ép buộc họ thay đổi mô hình kinh doanh một cách bất hợp lý. "Đây không chỉ là vấn đề tiền phạt; việc EC buộc chúng tôi phải thay đổi mô hình kinh doanh thực chất là áp đặt một khoản thuế quan trị giá hàng tỷ USD lên Meta, đồng thời yêu cầu chúng tôi cung cấp dịch vụ kém chất lượng hơn", Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu của Meta, Joel Kaplan, cho biết.

Bất chấp những lời chỉ trích từ Mỹ, Ủy viên Cạnh tranh EU Teresa Ribera vẫn kiên định với quyết tâm buộc các công ty công nghệ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Bà Ribera tuyên bố: "Nhiệm vụ của chúng tôi là nhắc nhở những người khác rằng chúng tôi xứng đáng được tôn trọng. Tôi không can thiệp vào cách họ quản lý các tiêu chuẩn y tế tại thị trường Mỹ, nhưng tôi có trách nhiệm bảo vệ sự vận hành tốt của những thị trường kỹ thuật số tại châu Âu.".