Đà Nẵng phát triển kinh tế biển trụ cột trong chiến lược tăng trưởng bền vững

Xác định đây là một trong những trụ cột chiến lược, Đà Nẵng đang tập trung phát triển mạnh kinh tế biển gắn với các ngành logistics, hàng hải, công nghiệp, hướng đến hình thành một siêu đô thị biển mang tầm quốc tế, là hạt nhân tăng trưởng của khu vực miền Trung - Tây Nguyên và đóng vai trò cửa ngõ giao thương của Việt Nam với khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Đầu tư hạ tầng cảng biển hiện đại

Liên Chiểu - Chu Lai được ví như đôi cánh để đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm logistics, thương mại và dịch vụ hàng hải tầm cỡ của khu vực để thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Việc đầu tư hạ tầng cảng biển hiện đại sẽ tạo bàn đạp để kinh tế biển bứt phá.

Dự án xây dựng tổng thể bến cảng container Liên Chiểu có tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 45 nghìn tỷ đồng (hơn 1,75 tỷ USD) nhằm hướng đến mục tiêu hình thành cảng container hiện đại, tiêu chuẩn cảng xanh, cảng trung chuyển quốc tế, phù hợp với Quy hoạch phát triển cảng biển Việt Nam đến 2030, tầm nhìn 2050. Với quy mô khoảng 172 ha (gồm 146 ha vùng đất và gần 26 ha vùng nước trước bến), dự án được triển khai với công suất thiết kế tổng thể khoảng 5,7 triệu TEU/năm (tương đương khoảng 74 triệu tấn/năm), định hướng đến năm 2030, công suất dự kiến đạt 14,25-36,3 triệu tấn/năm. Theo quy hoạch, dự án triển khai xây dựng 8 bến container với tổng chiều dài cầu cảng là 2.750m, tiếp nhận tàu container đến 18.000 teus. Định hướng quy hoạch các bến container có công nghệ bốc xếp hiện đại, tự động hoá cao để đảm bảo năng lực giải phóng tàu nhanh, năng suất bốc xếp hàng hoá cao, phát huy hiệu quả sử dụng quỹ đất và cơ sở hạ tầng cảng.

Đây là công trình hạ tầng tạo cửa ngõ trung chuyển hàng hóa đường biển hết sức quan trọng, góp phần tạo thêm động lực tăng trưởng mới cho thành phố Đà Nẵng trong những thập niên tới. Hiện tại, dự án đã hoàn thành xây dựng phần cơ sở hạ tầng dùng chung và đường ven biển nối cảng Liên Chiểu. Bên cạnh đó, thành phố Đà Nẵng cũng đã hoàn tất việc lựa chọn nhà thầu và triển khai xây dựng tổng thể 08 bến cảng container, đánh dấu bước chuyển quan trọng sang giai đoạn xây dựng khai thác các bến, thực hiện hóa tầm nhìn chiến lược của thành phố.

Theo ông Nguyễn Đức Nam, Phó Giám đốc Ban quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên thành phố Đà Nẵng cho biết, phần cơ sở hạ tầng dùng chung được đầu tư gần 3.500 tỷ đồng, khởi công tháng 12/2022, sau 1.200 ngày thi công đến nay đã hoàn thành kè chắn sóng, đê chắn sóng, luồng tàu; đường giao thông... Cùng với đó, dự án Đường ven biển nối cảng Liên Chiểu khởi công tháng 9/2023 đến nay cũng đã hoàn thành. Mục tiêu đặt ra cho bến container Liên Chiểu về công suất khai thác đạt lượng hàng thông qua ở mức 4,0 triệu TEU/năm sau 3 năm kể từ khi đưa vào vận hành khai thác giai đoạn 1.

Ông Trần Văn Kỳ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn Hateco khẳng định, với sự tham gia của APM Terminals B.V. (Hà Lan), tập đoàn hàng đầu thế giới về logistics và khai thác cảng, đơn vị thi công sẽ đảm bảo tiến độ để xây dựng cảng Liên Chiểu trở thành cảng biển container thông minh – cảng xanh, có khả năng kết nối sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đóng vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái logistics của khu vực. Hạ tầng dùng chung và 8 bến cảng container là 2 công trình trọng điểm góp phần hoàn thiện tuyến đường vận tải hàng hóa chuyên dụng, nâng cao năng lực khai thác các bến cảng Liên Chiểu, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, kết nối nhanh và an toàn với mạng lưới giao thông quốc gia.

Nhìn ở góc độ chuyên gia, PGS.TS Bùi Quang Bình, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng nhìn nhận, cảng Liên Chiểu là điểm kết nối cuối cùng của tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây được kỳ vọng khai thác tối đa lợi thế tự nhiên và vị trí địa lý chiến lược của Đà Nẵng, trở thành cảng trung chuyển quốc tế quy mô lớn tại miền Trung. Trong tương lai, gắn với cảng Liên Chiểu sẽ là Khu thương mại tự do, tạo điều kiện thuận lợi để Đà Nẵng trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực và quốc tế, góp phần thu hút mạnh mẽ các dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước vào các khu công nghiệp, khu công nghệ cao và vùng động lực kinh tế trọng điểm miền Trung, đưa Đà Nẵng thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ hàng hải thế giới.

Hướng Đà Nẵng thành trung tâm logistics của khu vực

Việc hợp nhất Quảng Nam và Đà Nẵng đã mở ra hướng phát triển mới. Với tổng chiều dài bờ biển lên đến hơn 215 km, không gian biển được mở rộng tạo điều kiện thuận lợi để hình thành chuỗi liên kết vùng toàn diện từ Liên Chiểu đến Chu Lai, kết nối mạnh mẽ các ngành du lịch – đô thị – công nghiệp – cảng biển. Theo quy hoạch, thành phố Đà Nẵng tiếp tục kế thừa định hướng lấy kinh tế biển làm trụ cột, ưu tiên phát triển hệ thống cảng biển, logistics và dịch vụ hàng hải với mạng lưới cảng gồm: Liên Chiểu, Tiên Sa, Tam Hiệp – Tam Hòa, Kỳ Hà – Tam Giang. Với việc sở hữu 2 cảng biển quan trọng là Liên Chiểu ở phía Bắc và Chu Lai ở phía Nam, Đà Nẵng cùng khu vực lân cận sẽ hình thành mạng lưới cảng biển hiện đại, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, đáp ứng nhu cầu trung chuyển hàng hóa quốc tế. Sự kết hợp này không chỉ tạo nên lợi thế cạnh tranh vượt trội về logistics, mà còn mở ra cơ hội đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm thương mại, dịch vụ và đầu mối giao thương hàng hải tầm khu vực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững cho miền Trung và cả nước.

Ở khu vực phía Nam thành phố Đà Nẵng, cảng Chu Lai được quy hoạch theo hướng đầu tư mở rộng để trở thành cảng biển loại 1 với tuyến luống mới Cửa Lở có thể tiếp nhận tàu trọng tải lên đến 50.000 DWT, trở thành trung tâm vận chuyển container và đầu mối logictics hàng hải lớn của miền Trung. Cảng quốc tế Chu Lai có diện tích diện tích 140 ha với mô hình bến cảng tổng hợp là cửa ngõ giao thương hàng hóa tại miền Trung, trung tâm trong mô hình vận tải đa phương thức; thuận tiện kết nối với nhà ga, sân bay, các tuyến đường huyết mạch và là đầu mối quan trọng trên trục hành lang Đông – Tây; cửa ngõ ra biển Đông của vùng Tây Nguyên, Nam Lào, Bắc Campuchia và Đông Bắc Thái Lan. Cảng quốc tế Chu Lai đang vận hành bến cảng nước sâu với tổng chiều dài gần 1000m tiếp nhận tàu có tải trọng 50.000 tấn...

Theo thống kê của Hải quan Kỳ Hà, hàng hóa xuất khẩu qua cảng Chu Lai chủ yếu từ các khu công nghiệp trọng điểm miền Trung như: Bắc Chu Lai, Tam Thăng (thành phố Đà Nẵng), Dung Quất và VISIP (Quảng Ngãi). Đặc biệt, cảng đã khẳng định vị thế cửa ngõ logistics quan trọng khi thu hút được lượng hàng lớn từ khu vực Tây Nguyên, Nam Lào và Bắc Campuchia, tạo thành hành lang kinh tế Đông – Tây vững chắc.

Hàng xuất khẩu chiếm tỷ trọng 44,3% tổng sản lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng tạo động lực tăng trưởng chính, thúc đẩy hoạt động khai thác cảng phát triển mạnh mẽ. Ngoài ra, cảng còn phát huy vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng thông qua việc xử lý hàng quá cảnh xuất khẩu từ khu vực Lào và Campuchia. Hiện nay, hoạt động xuất khẩu hàng hóa qua cảng Chu Lai đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi mang tính đột phá.

Theo ông Tống Viết Minh, Đội trưởng Hải quan Cửa khẩu cảng Kỳ Hà cho biết, với mô hình kho bãi tập trung và hệ thống giám sát hàng hóa thông minh tại cảng Chu Lai, doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp từ việc triển khai các phương thức giám sát hiện đại trong khu vực bãi cảng, hệ thống kho ngoại quan, kho CFS... Việc ứng dụng công nghệ giám sát thông minh như Seal điện tử và hệ thống camera trực tuyến giúp đơn giản hóa, tối ưu hóa quy trình vận chuyển hàng hóa từ nhà máy đến cảng. Các doanh nghiệp kinh doanh và cơ quan hải quan có hệ thống kết nối trực tiếp nhằm phối hợp trao đổi dữ liệu, quản lý hàng ra vào cảng không chỉ bảo đảm tính an toàn, minh bạch trong công tác quản lý nhà nước mà còn giảm thiểu đáng kể các thủ tục kiểm soát trực tiếp, tạo sự thông thoáng tối đa cho luồng lưu thông logistics.

Theo thông tin của Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng, kết quả đánh giá sơ bộ về phát triển bền vững các ngành kinh tế biển cấp tỉnh cho thấy, chỉ số của Đà Nẵng đạt 96,6%. Đà Nẵng là địa phương đã có bộ tiêu chí đánh giá các ngành kinh tế biển. Đây là lợi thế rất lớn để định hình và đánh giá sự phát triển qua từng năm, từ đó tận dụng những lợi thế, giải quyết những điểm nghẽn, khai phá và phát triển bền vững.

Cũng theo PGS.TS Bùi Quang Bình, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng, về mặt chính sách, thành phố Đà Nẵng có nhiều chính sách ưu đãi như Nghị Quyết 43, Nghị quyết 136 và 136 sửa đổi. Cụ thể Nghị quyết 136/2024/QH15 nêu rõ trung tâm logistics là loại hình kết cấu hạ tầng đồng bộ, nơi thực hiện các hoạt động liên quan đến vận tải, dịch vụ logistics và phân phối hàng hóa, bao gồm các dịch vụ nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng và các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa. Không gian và tiềm năng kinh tế biển từng bước được khai thác và phát huy hiệu quả. Như vậy, Đà Nẵng có điều kiện để hình thành trung tâm logistics của khu vực, từ đó đưa kinh tế biển đóng góp vào trục tăng trưởng hai con số của thành phố.

Hướng Đà Nẵng thành trung tâm logistics của khu vực sẽ thúc đẩy phát triển các mô hình kinh tế biển mới như: khu bảo tồn biển gắn với du lịch cộng đồng, trang trại thủy sản công nghệ cao, khu công nghiệp xanh và dịch vụ hậu cần biển hiện đại. Đây là nền tảng để hình thành một hành lang kinh tế biển chiến lược, góp phần đưa Đà Nẵng và khu vực miền Trung trở thành cực tăng trưởng năng động và bền vững.