Đà Nẵng thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, thành phố Đà Nẵng đang tập trung xây dựng, triển khai Đề án thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Đây được xác định là hướng đi chiến lược nhằm khai thác nguồn tài nguyên không gian mới, tạo lập hệ sinh thái công nghệ - dịch vụ hiện đại và hình thành động lực tăng trưởng bền vững cho địa phương trong giai đoạn tới.

Mở rộng không gian kinh tế từ tài nguyên bầu trời

Kinh tế không gian tầm thấp (ở độ cao dưới 3.000m) đang trở thành xu hướng phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu nhờ sự bứt phá của các phương tiện bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), viễn thông 5G và công nghệ vi mạch bán dẫn. Không đơn thuần là việc sử dụng các thiết bị bay, ngành kinh tế này bao hàm toàn bộ hệ sinh thái từ hạ tầng, phần mềm, quản lý không gian bay cho đến các dịch vụ giá trị gia tăng trong logistics, du lịch, nông nghiệp, y tế, cứu hộ cứu nạn và quản lý đô thị.

Tại Việt Nam, phát triển kinh tế không gian tầm thấp đã nhận được định hướng chiến lược từ cấp cao nhất. Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV đã nêu rõ yêu cầu phát triển lĩnh vực này trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, có năng lực cạnh tranh cao. Đặc biệt, Kết luận số 99-KL/TW ngày 28/9/2026 của Bộ Chính trị khẳng định không gian tầm thấp là tài nguyên quốc gia, không gian phát triển mới gắn với bảo đảm an ninh, quốc phòng; đồng thời đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm bay cấp quốc gia và tối thiểu 1 trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia về UAV.

Nằm ở vị trí trung tâm miền Trung, Đà Nẵng sở hữu những lợi thế đặc thù để chủ động đi tiên phong. Thành phố có cấu trúc địa hình đa dạng kết hợp đô thị, sông, biển, đảo, đồi núi; hạ tầng kỹ thuật phát triển với 2 sân bay, 2 cảng biển, 7 phân khu thuộc Khu thương mại tự do, cùng hệ thống các khu công nghệ cao và khu công nghệ số. Bên cạnh đó, Đà Nẵng đã và đang xây dựng nền tảng vững chắc trong các lĩnh vực trụ cột như vi mạch bán dẫn, AI, chuyển đổi số, dữ liệu mở và đô thị thông minh.

Ông Trần Ngọc Thạch, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng cho biết, theo chỉ đạo của Thành ủy, UBND thành phố, Sở đã chủ trì xây dựng Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”. Chủ trương này đã được Trung ương ghi nhận tại Thông báo số 4392/VPCP-QHĐP ngày 14/5/2026 của Văn phòng Chính phủ. Hiện nay, Đề án đang được rà soát, cập nhật để bảo đảm tính đồng bộ với Chương trình hành động của Chính phủ, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho công tác triển khai.

Xây dựng hệ sinh thái và lộ trình 3 giai đoạn đột phá

Đà Nẵng xác định phát triển kinh tế không gian tầm thấp theo hướng hình thành hệ sinh thái đồng bộ về công nghệ, dữ liệu và dịch vụ, thay vì chỉ tập trung mua sắm, vận hành từng thiết bị bay riêng lẻ. Trong đó, thiết bị bay không người lái (UAV) là phương tiện để phát triển các mô hình kinh doanh và tạo ra giá trị kinh tế mới. Thành phố định hướng trở thành trung tâm thử nghiệm, tích hợp, quản trị và cung cấp dịch vụ kinh tế không gian tầm thấp của khu vực miền Trung, thay vì đầu tư dàn trải vào sản xuất phần cứng.

Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, Đề án xác định lộ trình phát triển qua 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 (cuối năm 2026 - 2027), thành phố tập trung hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), thiết lập các hành lang bay tiêu chuẩn ở độ cao dưới 150 m, từ 150 - 500 m và mở rộng lên 1.000 m khi được cấp phép. Mục tiêu là triển khai thí điểm ít nhất 3 ứng dụng dịch vụ; thu hút 5 doanh nghiệp tham gia bay thử nghiệm, 10 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và 5 trường đại học mở chuyên ngành đào tạo. Giai đoạn này cũng hướng tới giảm 40% thời gian và 30% chi phí cho các chuyến bay thử nghiệm, đồng thời chuẩn bị đầu tư Khu nghiên cứu, sản xuất, huấn luyện UAV khu vực trong năm 2027.

Giai đoạn 2 (2028 - 2029), thành phố chính thức mở rộng số lượng doanh nghiệp, tuyến bay, khu vực hoạt động và các loại hình dịch vụ; kết nối hạ tầng bay tầm thấp với hệ thống logistics, giao thông thông minh, quản lý đô thị và từng bước phát triển thị trường dữ liệu.

Giai đoạn 3 (đến năm 2030): Hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh, đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm kết nối chuỗi giá trị kinh tế không gian tầm thấp của khu vực miền Trung - Tây Nguyên và cả nước.

Các lĩnh vực được ưu tiên thử nghiệm gồm logistics và giao hàng chặng cuối; du lịch, quảng bá văn hóa, trình diễn nghệ thuật ánh sáng bằng thiết bị bay (Drone Light Show); y tế, cấp cứu khẩn cấp, cứu nạn, cứu hộ; nông nghiệp công nghệ cao, quản lý và bảo vệ rừng; quản lý hạ tầng đô thị, giám sát tài nguyên và môi trường.

Ông Trần Ngọc Thạch cho biết, để đảm bảo triển khai hiệu quả, thành phố xác định 7 giải pháp đột phá gồm: đột phá về thể chế (cơ chế Sandbox); đột phá về dữ liệu (kho dữ liệu không gian 3D, Digital Twin); đột phá về hạ tầng (trạm sạc, bãi cất/hạ cánh, mạng 5G, hệ thống quản lý bay UTM); đột phá về thị trường (Nhà nước đóng vai trò khách hàng đầu tiên thông qua đặt hàng dịch vụ công); đột phá về doanh nghiệp; đột phá về nhân lực liên ngành và đột phá về liên kết vùng.

Đến nay, Đà Nẵng đã chủ động ban hành quy định thiết lập 4 vùng trời phục vụ bay thử nghiệm tại các khu vực Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Tam Kỳ, Tiên Phước theo Quyết định số 4167/QĐ-UBND ngày 17/9/2026; đồng thời chủ động kết nối với các tập đoàn công nghệ hàng đầu trong và ngoài nước để thu hút đầu tư.

Việc chủ động mở rộng không gian phát triển lên bầu trời không chỉ giúp Đà Nẵng tối ưu hóa các nguồn lực quản trị đô thị mà còn tạo ra dư địa tăng trưởng mới, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển kinh tế nhanh và bền vững của thành phố trong thời kỳ mới.