Đất lành gọi sếu: Khát vọng hồi sinh Đồng Tháp Mười xưa

Tỉnh Đồng Tháp đang tích cực triển khai Đề án bảo tồn và phát triển Sếu đầu đỏ tại Vườn Quốc gia Tràm Chim giai đoạn 2022-2032, với nhiều kết quả khả quan trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đàn sếu đợt 1 và chuẩn bị tiếp nhận đàn sếu đợt 2 trong năm 2026.

Theo ông Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Vườn Quốc gia Tràm Chim, tháng 4/2025, đơn vị đã tiếp nhận 6 cá thể sếu đầu đỏ non (6 tháng tuổi) từ Thái Lan để chăm sóc, nuôi dưỡng theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt. Qua hơn một năm theo dõi, hiện còn 5 cá thể phát triển khỏe mạnh, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại Đồng Tháp Mười. Các cá thể đạt trọng lượng từ 5,4 - 7,2 kg/con (thời điểm tháng 11/2025) và đã được ghép đôi sinh sản từ đầu năm 2026.

Để phục vụ công tác bảo tồn, Vườn Quốc gia Tràm Chim đã đầu tư đồng bộ hệ thống chuồng nuôi, khu cách ly, khu nghiên cứu sinh sản, hệ thống xử lý nước thải và camera giám sát. Đơn vị cũng thành lập tổ quản lý và chăm sóc sếu gồm 9 thành viên, trong đó có 2 bác sĩ thú y trực 24/24 giờ, phối hợp cùng các chuyên gia quốc tế trong quá trình chăm sóc đàn sếu.

Ngoài thức ăn công nghiệp, đàn sếu được bổ sung nhiều nguồn thức ăn tự nhiên như cá nhỏ, dế, sâu gạo, ếch con và củ năng kim thu hoạch tại hệ sinh thái Tràm Chim, nhằm phục hồi tập tính hoang dã tự nhiên của sếu. Công tác thú y, phòng dịch được thực hiện chặt chẽ với việc tiêm vaccine cúm gia cầm, kiểm soát dịch tễ định kỳ và khử khuẩn nghiêm ngặt khu vực nuôi dưỡng.

Tiếp nối kết quả bước đầu, năm 2026, Vườn Quốc gia Tràm Chim dự kiến tiếp nhận thêm 6 cá thể Sếu đầu đỏ non, gồm 2 cá thể trống và 4 cá thể mái, trọng lượng dao động từ 5,3 đến 6,7 kg/con. Hiện các thủ tục Cites xuất và nhập cảnh, kiểm dịch và phương án vận chuyển cơ bản đã hoàn tất; đơn vị đang phối hợp với phía Thái Lan để đưa đàn sếu về Việt Nam trong thời gian tới.

Về lộ trình quản lý sinh sản dài hạn, đàn sếu đợt 1 và đợt 2 sau khi đạt từ 1 năm tuổi sẽ được đưa vào chuồng ghép đôi để chúng tự lựa chọn bạn đời. Theo dự kiến đến giai đoạn 2027- 2028, các cặp sếu này sẽ đạt tuổi thành thục sinh dục và bắt đầu đẻ lứa trứng đầu tiên tại Tràm Chim, mở ra một quần thể sếu bền vững có hồ sơ phả hệ rõ ràng, tránh giao phối cận huyết. (Theo các chuyên gia sếu sau khi bắt cặp phải từ 01 đến 02 năm mới sinh sản).

Theo Ban Quản lý Ban Quản lý Vườn Quốc gia Tràm Chim, việc đưa sếu đầu đỏ - biểu tượng tâm linh và sinh thái của Đồng Tháp Mười trở lại và sinh sản ổn định là một hành trình dài hạn, nhiều thử thách nhưng đầy triển vọng. Đến thời điểm này, đơn vị tự tin khẳng định đã làm chủ được quy trình kỹ thuật chăm sóc, quản lý an toàn sinh học và sẵn sàng hạ tầng tối ưu cho các đợt tiếp nhận tiếp theo.

Để thực hiện Đề án "Bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ tại Vườn Quốc gia Tràm Chim giai đoạn 2022-2032.", hơn 3 năm qua, Vườn Quốc gia Tràm Chim tích cực cải tạo, phục hồi hệ sinh thái và sinh cảnh sống của sếu đầu đỏ, hướng đến phục hồi và bảo tồn các giá trị về đa dạng sinh học điển hình của vùng đất ngập nước Đồng Tháp Mười xưa.

Trước đây, khu vực Gò Lao Vôi thuộc phân khu A1 (Vườn Quốc gia Tràm Chim) có có bãi năng kim tự nhiên, từng là nơi tìm thức ăn quen thuộc của đàn sếu đầu đỏ.Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân, diện tích bãi năng kim dần bị thu hẹp. Với sự nỗ lực, kiên trì khôi phục hệ sinh thái của Vườn Quốc gia Tràm Chim, để sếu đầu đỏ có nguồn thức ăn tự nhiên và có thể quay trở lại trú ngụ quanh năm, hiện nay, cánh đồng năng kim dần phục hồi, đang xanh mướt, phát triển tốt.

Trước đây, Vườn Quốc gia Tràm Chim là nơi cư trú của quần thể lớn sếu đầu đỏ với số lượng ghi nhận có năm hơn 1.000 cá thể. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, số lượng sếu về Tràm Chim suy giảm nghiêm trọng theo thời gian. Đặc biệt, trong năm 2024, Vườn Quốc gia Tràm Chim chào đón sự xuất hiện trở lại của một số cá thể sếu đầu đỏ tại phân khu A5, tín hiệu đáng mừng cho Đề án bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ.

Vườn Quốc gia Tràm Chim có tổng diện tích hơn 7.300 ha, là một trong những vùng đất ngập nước còn sót lại mang đặc trưng tiêu biểu của hệ sinh thái Đồng Tháp Mười xưa. Đây là khu vực có tầm quan trọng đặc biệt về đa dạng sinh học, nơi bảo tồn hàng trăm loài thực vật, chim nước và thủy sinh vật quý hiếm.