Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong thi đua khen thưởng, tín ngưỡng tôn giáo và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, chiều 8/4, Quốc hội nghe Tờ trình, báo cáo thẩm tra về: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.

Bảo đảm khen thưởng "kịp thời, đúng người, đúng việc”

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng cho biết, việc xây dựng dự án Luật là cần thiết nhằm thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong tình hình mới.

Dự thảo Luật tập trung giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Dự thảo bổ sung nguyên tắc chú trọng khen thưởng các cá nhân, tập thể đi đầu và mang lại hiệu quả thiết thực trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ. Cùng với đó, dự thảo Luật hướng tới đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi từ quản lý bằng hồ sơ giấy sang nền tảng dữ liệu số, bảo đảm việc khen thưởng được "kịp thời, đúng người, đúng việc".

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung dự án Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về sắp xếp bộ máy, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khắc phục một số vướng mắc về tiêu chuẩn thi đua, khen thưởng. Cơ quan thẩm tra nhất trí với việc bổ sung nguyên tắc khen thưởng đối với các lĩnh vực mới này và đồng tình điều chỉnh thẩm quyền khen thưởng theo mô hình chính quyền 2 cấp.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị Chính phủ bổ sung đánh giá tác động tài chính, ngân sách liên quan đến việc mở rộng đối tượng khen thưởng, đồng thời cần cân nhắc kỹ việc phân cấp cho các cơ quan, tổ chức không có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật; cần giao Chính phủ quy định tiêu chí cụ thể hơn về các cơ quan, đơn vị được giao thẩm quyền tặng giấy khen, tránh tràn lan; đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống thi đua, khen thưởng.

Ngoài ra, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị giữ nguyên tiêu chuẩn về thời gian đối với cá nhân, tập thể khi tặng hoặc truy tặng Huân chương Lao động và Huân chương Bảo vệ Tổ quốc như quy định hiện hành; về trách nhiệm của cá nhân, tổ chức Việt Nam khi nhận hình thức khen thưởng của cá nhân, tổ chức nước ngoài.

Bảo đảm tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang cho biết, việc sửa đổi Luật nhằm tiếp tục cụ thể hóa chủ trương của Đảng, phát huy quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người và khắc phục những hạn chế, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện Luật thời gian qua.

Dự thảo Luật sửa đổi gồm 9 chương với 61 điều (giảm 7 điều so với Luật năm 2016).

Trọng tâm của dự thảo là tăng cường phân quyền, phân cấp cho cơ quan quản lý nhà nước các cấp (Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã) phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Đặc biệt, dự thảo đã bổ sung các quy định mới nhằm tạo cơ sở pháp lý tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, cũng như bổ sung hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng để bảo đảm tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng.

Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi Luật, đánh giá nội dung dự thảo cơ bản bảo đảm tính hợp pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế. Cơ quan thẩm tra đồng tình với việc bổ sung quy định về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng nhưng lưu ý không nên nhắc lại các khái niệm đã được quy định tại Luật An ninh mạng để tránh trùng lặp.

Về chủ trương phân quyền, phân cấp, Ủy ban cơ bản thống nhất nhưng đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm phù hợp với điều kiện, khả năng thực hiện của chính quyền địa phương, đặc biệt là ở cấp xã. Bên cạnh đó, đối với hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở, Ủy ban cho rằng việc quản lý là cần thiết nhưng cần quy định theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động gắn với đời sống nhân dân, phù hợp truyền thống văn hóa dân tộc; chỉ yêu cầu đăng ký đối với các hoạt động phức tạp, quy mô lớn.

Mở rộng phạm vi chức năng, nhiệm vụ của Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài

Trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, việc xây dựng dự thảo Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về đối ngoại, đặc biệt là chủ trương hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng và giải phóng mọi sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển đất nước. Dự án Luật bám sát mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao tính chuyên nghiệp, hiện đại của hệ thống Cơ quan đại diện.

Dự thảo Luật gồm 2 Điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 16 khoản của Luật hiện hành với các nội dung trọng tâm: Mở rộng phạm vi chức năng, nhiệm vụ của Cơ quan đại diện trong các lĩnh vực mới, thúc đẩy ngoại giao kinh tế, bảo hộ công dân với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau” và bảo tồn, lan tỏa tiếng Việt; bổ sung chức năng về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, bảo đảm an ninh thông tin; hoàn thiện quy định về kinh phí, khắc phục vướng mắc trong đầu tư xây dựng cơ bản và cải thiện chế độ, chính sách đối với thành viên Cơ quan đại diện cùng thân nhân, đặc biệt là chế độ cho con chưa thành niên.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật đề xuất sửa đổi tiêu chuẩn bổ nhiệm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền theo hướng mở rộng đối tượng, có thể xem xét các "chuyên gia" trong lĩnh vực đối ngoại. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền quản lý cho Bộ trưởng Bộ Ngoại giao trong tổ chức bộ máy, biên chế, quyết định kéo dài nhiệm kỳ Đại sứ và xác lập, điều chỉnh khu vực lãnh sự.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới nhấn mạnh, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật; đánh giá dự thảo Luật cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, thống nhất với hệ thống pháp luật, phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét.

Để hoàn thiện dự thảo Luật, cơ quan thẩm tra đóng góp một số ý kiến cụ thể. Về chức năng phục vụ phát triển đất nước, Ủy ban đề nghị làm rõ nội hàm cụm từ “theo yêu cầu hội nhập quốc tế” để tránh định tính, bảo đảm áp dụng thống nhất trong thực tiễn; đồng thời đề nghị bổ sung cụm từ “doanh nghiệp” vào lĩnh vực phụ trách của Cơ quan đại diện. Về tiêu chuẩn Đại sứ, cần đánh giá kỹ tác động của việc mở rộng đối tượng bổ nhiệm đối với các “chuyên gia” để đảm bảo phù hợp với thực tiễn hoạt động đối ngoại.

Đối với việc giao thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Ngoại giao quyết định kéo dài nhiệm kỳ Đại sứ, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí nhưng đề nghị bổ sung quy định về thời gian kéo dài tối đa nhằm tránh áp dụng tùy nghi. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị chỉnh lý theo hướng Bộ trưởng Bộ Ngoại giao quyết định nội dung này trong điều kiện khẩn cấp và phải báo cáo Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ. Đối với thẩm quyền xác lập, điều chỉnh khu vực lãnh sự, cần bổ sung quy định về điều kiện thực hiện ngay trong Luật và làm rõ cơ chế phối hợp tham vấn với các cơ quan liên quan, đặc biệt là cơ quan quốc phòng, an ninh.