Đề xuất cơ chế linh hoạt cho giảm trừ gia cảnh Luật Thuế thu nhập cá nhân

Theo chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, dự kiến chiều 19/11, Quốc hội sẽ thảo luận ở hội trường về dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi).

Nhiều đại biểu Quốc hội nhấn mạnh tầm quan trọng của đạo luật này đối với đời sống hàng chục triệu người dân, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách thuế, bao gồm cơ chế tự động điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh, nâng ngưỡng miễn thuế và điều chỉnh biểu thuế lũy tiến, nhằm bảo đảm công bằng, minh bạch và phù hợp với biến động kinh tế – xã hội.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) khẳng định rằng thời gian qua Chính phủ và ngành tài chính đã rất tích cực, chủ động trong việc tìm giải pháp chống thất thu thuế. Mục tiêu là vừa bảo đảm nguồn thu ngân sách, vừa nuôi dưỡng nguồn thu một cách bền vững. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng, bởi thuế không chỉ để tăng thu mà còn phải tạo dư địa cho các nguồn lực phát triển, qua đó tạo ra nguồn thu ổn định lâu dài. Vì vậy, Đại biểu Trần Hoàng Ngân bày tỏ đồng tình với các nội dung sửa đổi, bổ sung lần này đối với hệ thống pháp luật tài chính, trong đó có Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Chính phủ đã điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế và người phụ thuộc; việc điều chỉnh như vậy là phù hợp. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường biến động khó lường, Quốc hội trao quyền cho Chính phủ chủ động điều chỉnh theo tình hình thực tiễn là hợp lý. Nhưng đi liền với đó, Quốc hội sẽ tăng cường giám sát để bảo đảm khi giá cả biến động mạnh thì mức giảm trừ phải được điều chỉnh kịp thời; nếu chậm trễ thì Quốc hội sẽ “thổi còi”.

Ngoài ra, có ý kiến băn khoăn rằng mức giảm trừ gia cảnh trong dự thảo luật vẫn mang tính “cào bằng” giữa các vùng miền. Đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng đã nêu vấn đề này tại kỳ họp trước và cơ quan soạn thảo đã xem xét, nhưng hiện chưa đạt độ chín để triển khai ngay. Thực tế, tiền lương cơ sở, mức chi tiêu và chi phí sinh hoạt giữa các vùng miền  đặc biệt là tại các đô thị lớn có sự chênh lệch rất rõ. Vì vậy, mức giảm trừ gia cảnh cũng cần được thiết kế tương thích để tránh bất hợp lý. Chính phủ cần nghiên cứu sớm hơn vấn đề này.

Ngược lại, tại các đô thị, điều kiện kinh doanh, điều kiện kinh tế – xã hội thuận lợi hơn, nên khả năng tạo ra nguồn thu cũng cao hơn. Ở một góc độ nào đó, đây cũng là sự chia sẻ giữa các vùng miền.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn Thừa Thiên – Huế) cho rằng mức thuế suất lũy tiến 17%–20% đối với cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm đang cao hơn cả thuế suất áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ, cần được điều chỉnh để đảm bảo tương thích. Đại biểu đề xuất giảm mức thuế suất tối đa xuống 15% hoặc mở rộng chi phí được khấu trừ.

Về ngưỡng miễn thuế 200 triệu đồng/năm, đại biểu nhận định mức này đã lạc hậu so với mặt bằng sống hiện nay, cần nâng lên khoảng 300–400 triệu đồng/năm. Biểu thuế lũy tiến cũng cần điều chỉnh theo trượt giá và mức sống, với các bậc thu nhập được thiết kế lại sát thực tế hơn, chẳng hạn: bậc 1 đến 15 triệu đồng/tháng, bậc cao nhất áp dụng từ trên 150 triệu đồng/tháng.

Đối với giảm trừ gia cảnh, đại biểu đề nghị quy định trực tiếp trong luật mức cơ sở 15 triệu đồng/người nộp thuế và 6 triệu đồng/người phụ thuộc; đồng thời cho phép Chính phủ điều chỉnh trong biên độ ±20% nhằm bảo đảm tính ổn định, minh bạch.

Đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) nhấn mạnh rằng Luật Thuế thu nhập cá nhân là đạo luật quan trọng, liên quan trực tiếp đến đời sống của hàng chục triệu người dân và có tác động sâu rộng đến công bằng xã hội, phân bổ nguồn lực cũng như ổn định kinh tế vĩ mô. Theo đại biểu, lần sửa đổi này cần hướng tới mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu bền vững, bảo đảm công bằng, đồng bộ với hệ thống pháp luật và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Về chính sách giảm trừ gia cảnh, đại biểu cho rằng quy định hiện hành chưa có cơ chế điều chỉnh tự động, dẫn đến nguy cơ “trượt thuế” khi giá cả tăng cao. Để khắc phục, đại biểu đề xuất bổ sung quy định vào Điều 10 của dự thảo luật: “Mức giảm trừ đối với người nộp thuế và người phụ thuộc được tự động điều chỉnh hằng năm theo chỉ số CPI hoặc mức tăng thu nhập bình quân đầu người, do Bộ Tài chính công bố trước ngày 30/11 năm trước”.