Cần đột phá trong thu hút vốn công nghệ cao

Trong quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất, Việt Nam cần thu hút dòng vốn đầu tư công nghệ cao gắn với khả năng tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Điều này đòi hỏi không chỉ quỹ đất mà còn hạ tầng đồng bộ, cơ chế thử nghiệm linh hoạt và hệ sinh thái công nghệ đủ sức hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

Không thể thu hút dự án công nghệ chỉ bằng quỹ đất

Tại chương trình CEO 500, với chủ đề “Sự hội tụ của FDI, Công nghệ và Dòng chảy Tài chính toàn cầu”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 tổ chức chiều 26/10, ông Bill Giannikos, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Toàn cầu kiêm Giám đốc Trung tâm Dữ liệu tại Aurecon Việt Nam cho rằng, Việt Nam có cơ hội lớn trong quá trình chuyển đổi số toàn cầu, khi trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và các dịch vụ số ngày càng định hình hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, hạ tầng cần được quy hoạch theo hướng đồng bộ thay vì phát triển từng dự án riêng lẻ.

Theo ông Bill Giannikos, việc phát triển trung tâm dữ liệu cần gắn với quy hoạch đất đai, nguồn điện, hạ tầng viễn thông và các dịch vụ hỗ trợ. Nhà đầu tư cần có thông tin rõ ràng về quỹ đất, công suất điện, tiến độ cung ứng và điều kiện kết nối trước khi quyết định triển khai dự án quy mô lớn. Nếu các yếu tố này chưa được chuẩn bị đồng bộ, tiến độ đầu tư và khả năng vận hành có thể bị ảnh hưởng.

Dẫn kinh nghiệm của bang Victoria, Australia, trong việc phối hợp quy hoạch đất đai, năng lượng và hạ tầng kết nối để phát triển hệ sinh thái số, đại diện Aurecon Việt Nam đề xuất Việt Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh, nghiên cứu hình thành các khu vực chuyên biệt dành cho hạ tầng số, với những điều kiện thiết yếu được tính toán ngay từ giai đoạn quy hoạch.

Bên cạnh hạ tầng, đại diện Aurecon nhấn mạnh việc kết nối năng lực tính toán với các trường đại học, doanh nghiệp và nguồn nhân lực để thúc đẩy ứng dụng AI trong sản xuất, logistics, y tế, giáo dục và dịch vụ công. Hiệu quả đầu tư theo đó không chỉ nằm ở công suất trung tâm dữ liệu, mà còn ở khả năng ứng dụng công nghệ và giá trị tạo ra cho nền kinh tế. Bên cạnh đó, hạ tầng cũng cần đáp ứng yêu cầu mở rộng và thích ứng với công nghệ mới, đồng thời tính đến hiệu quả sử dụng năng lượng, nước và khả năng chống chịu trong dài hạn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa chính quyền, đơn vị cung cấp tiện ích, nhà vận hành và nhà cung cấp công nghệ ngay từ khâu quy hoạch.

Ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex cũng nhận định việc mở rộng không gian phát triển sau sáp nhập tạo cơ hội để Thành phố Hồ Chí Minh hình thành các trung tâm công nghiệp công nghệ cao và đô thị hiện đại.

Theo ông Duy, nhà đầu tư FDI thế hệ mới không chỉ tìm kiếm quỹ đất hay nhà xưởng, mà còn quan tâm đến hạ tầng kết nối, khả năng tiếp cận công nghệ, nguồn nhân lực và hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Hiện, doanh nghiệp đang phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới theo hướng thông minh, sinh thái và bền vững, gắn hạ tầng sản xuất với nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, tự động hóa và đào tạo nhân lực. Doanh nghiệp cũng thúc đẩy hợp tác với các đối tác quốc tế, trong đó có A*STAR của Singapore.

Đáng chú ý, Tập đoàn Becamex định hướng phát triển Khu đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc Thành phố Hồ Chí Minh thành hệ sinh thái tích hợp công nghiệp công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, đào tạo và đô thị hiện đại. Không gian này được định hướng kết nối với trung tâm thành phố thông qua các tuyến cao tốc, đường sắt, metro và mạng lưới logistics vùng. Để hiện thực hóa định hướng trên, đại diện Becamex kiến nghị Thành phố tiếp tục xây dựng các cơ chế đột phá, tạo điều kiện hình thành hệ sinh thái công nghiệp và khoa học công nghệ đủ sức thu hút các dự án FDI có giá trị gia tăng cao.

Tháo gỡ điểm nghẽn để công nghệ tạo giá trị gia tăng

Bên cạnh hạ tầng, cơ chế đưa công nghệ mới vào ứng dụng trong thực tiễn cũng là vấn đề được nhiều doanh nghiệp đặt ra. Trên thực tế, nhiều giải pháp đã có khả năng ứng dụng trong sản xuất, đời sống, nhưng quá trình chuyển từ nghiên cứu sang thương mại hóa còn phụ thuộc vào địa điểm thử nghiệm, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý rủi ro.

Ông Jesse Choi, Tổng Giám đốc Tập đoàn Sunwah khu vực ASEAN đề xuất Thành phố Hồ Chí Minh tạo điều kiện để doanh nghiệp thử nghiệm các giải pháp công nghệ trong môi trường thực tế. Theo ông, thành phố có thể hỗ trợ địa điểm triển khai thí điểm, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý rủi ro, đồng thời xác lập lộ trình đưa công nghệ đáp ứng yêu cầu vào ứng dụng thương mại.

Dẫn ví dụ về ứng dụng AI trong tối ưu hóa xử lý nước thải, ông Jesse Choi cho biết giải pháp này có thể giúp tiết kiệm khoảng 20%-25% chi phí vận hành. Các công nghệ như thiết bị bay không người lái và phương tiện điện tự lái cũng có tiềm năng ứng dụng trong logistics và dịch vụ đô thị.

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát sẽ giúp doanh nghiệp kiểm chứng hiệu quả công nghệ, trong khi cơ quan quản lý có cơ sở đánh giá mức độ an toàn và khả năng nhân rộng trước khi triển khai trên diện rộng. Đây cũng là cách rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa, tạo điều kiện hình thành sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Trong khi đó, làn sóng AI đang mở ra nhu cầu đối với những lớp hạ tầng và dịch vụ mới. Ông San Eng, Chủ tịch WorkOptional.ai (Singapore), nhận định bên cạnh trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán, thị trường đang hình thành nhu cầu về các dịch vụ phục vụ tác nhân AI có khả năng thực hiện công việc thay con người. Xu hướng này kéo theo nhu cầu về hệ thống liên lạc, giao dịch, thanh toán, định danh, xác thực và quản lý rủi ro. Đây có thể trở thành những cấu phần quan trọng của hạ tầng kinh tế số trong giai đoạn tiếp theo.

Ông San Eng đánh giá Việt Nam có lợi thế trong việc tiếp nhận công nghệ từ nhiều thị trường, phát triển nền tảng số nội địa và huy động nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với công nghệ mới. Đại diện WorkOptional.ai đề xuất Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu phát triển hạ tầng phục vụ nền kinh tế tác nhân AI, đồng thời tăng cường kết nối giữa Trung tâm Tài chính Quốc tế với các nhà đầu tư và doanh nghiệp công nghệ. Doanh nghiệp cũng đề xuất tổ chức các phiên làm việc với đối tác tại Việt Nam trước quý I/2027 nhằm tìm kiếm cơ hội hợp tác, phát triển các nền tảng công nghệ và tài chính phù hợp với xu hướng kinh tế AI.

Các đề xuất tại diễn đàn cho thấy thu hút đầu tư công nghệ đang mở rộng từ hạ tầng vật lý sang nền tảng và dịch vụ số. Với Thành phố Hồ Chí Minh, thách thức là quy hoạch hạ tầng đồng bộ, hoàn thiện cơ chế thử nghiệm và kết nối doanh nghiệp công nghệ với hệ sinh thái sản xuất, nghiên cứu, đào tạo. Đây là những yếu tố quyết định khả năng thu hút FDI công nghệ cao, đồng thời nâng cao năng lực tiếp nhận, phát triển và thương mại hóa công nghệ, qua đó cải thiện vị trí của thành phố trong chuỗi giá trị toàn cầu.