Doanh nghiệp cần làm gì khi xuất khẩu thủy hải sản vào Hoa Kỳ?

Chế biến các sản phẩm từ cá tra tại Nhà máy thủy sản Ấn Độ Dương. Ảnh: Công Mạo/TTXVN

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa ra quyết định cuối cùng của kỳ xem xét hành chính lần thứ 13 (POR) thuế chống bán phá giá cá tra philê đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam (giai đoạn từ ngày 1/8/2015-31/7/2016) với mức thuế tăng cao nhất từ trước đến nay.

Theo đó, doanh nghiệp xuất khẩu cá tra, ba sa của Việt Nam sẽ bị áp mức thuế chống bán phá giá từ 2,39-7,74 USD/kg cho giai đoạn rà soát nói trên.

Theo Bộ Công Thương Việt Nam, đây là các mức thuế rất cao và sẽ có tác động lớn tới xuất khẩu cá tra, ba sa của Việt Nam.

Phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Huy Sơn, Tham tán Công sứ Thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ về vấn đề này.

Chế biến cá ngừ đóng hộp tại Công ty KTC Food Kiên Giang. Ảnh: Phương Vy/TTXVN

Ông Bùi Huy Sơn: Ngày 19/3, Bộ Công Thương đã ra thông báo chính thức về việc Bộ Thương mại Hoa Kỳ ban hành quyết định áp dụng thuế chống bán phá giá theo kết quả của kỳ rà soát chính sách thương mại lần thứ 13 đối với việc áp thuế chống bán phá giá đối với cá tra philê đông lạnh của Việt Nam.

Hiện cơ quan Thương vụ đang theo dõi rất sát sao về việc phía Hoa Kỳ chính thức công bố quyết định này trên các kênh thông tin chính thức của phía bạn (theo giờ Hoa Kỳ).

Như chúng ta đã thấy, lần này trên cơ sở rà soát chính sách lần thứ 13 của giai đoạn từ tháng 8/2015 đến hết tháng 7/2016, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã ra phán quyết về mức thuế cuối cùng rất cao, có thể nói là cao nhất từ trước tới nay, cao gấp 3 lần so với kết quả công bố áp thuế của đợt rà soát lần thứ 12 trước đó.

Bộ Công Thương cũng đã có ý kiến hết sức rõ ràng trong thông cáo của mình rằng đây là kết quả không công bằng và thể hiện rõ mức độ bảo hộ cao, không phù hợp.

Trong khi đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cũng đã có thông cáo chính thức khẳng định rằng cách tính của Bộ Thương mại Hoa Kỳ không phù hợp, không khách quan và đã có ý kiến đề nghị phía Bộ Thương mại Hoa Kỳ phải xem xét lại một cách thỏa đáng mức thuế đối với cá tra phi lê đông lạnh của Việt Nam.

Ông Bùi Huy Sơn: Theo tôi hiểu thì văn bản của các cơ quan nhà nước Hoa Kỳ sẽ được công bố chính thức trên những trang thông tin chính thức của chính phủ và việc công bố này cũng có quy trình, do vậy có thể có độ trễ thời gian nhất định và điều đó cũng hết sức bình thường.

Thông tin của chúng ta cũng được tập hợp từ các nguồn rất đáng tin cậy trên cơ sở phối hợp chặt chẽ của Bộ Công Thương với VASEP, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

Đặc biệt là các cơ quan, các đối tác liên quan của phía Hoa Kỳ thời gian vừa qua đã hỗ trợ, phối hợp với chúng ta rất nhiều trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ.

Ông Bùi Huy Sơn: Về mặt lý thuyết cũng như trên thực tế thì chúng ta hoàn toàn có thể có những giải pháp, biện pháp để đề nghị Bộ Thương mại Hoa Kỳ xem xét lại một cách thỏa đáng quyết định về mức thuế này.

Trên thực tế, từ khi phía Hoa Kỳ ban hành kết quả áp thuế cuối cùng của đợt rà soát lần thứ 9, chúng ta cũng đã đề nghị phía Hoa Kỳ phải xem xét lại và khi phía Bộ Thương mại Hoa Kỳ không thể xem xét lại một cách thỏa đáng thì chúng ta đã khởi kiện lên Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USCIT).

Kể cả trong trường hợp phán quyết cuối cùng của tòa án, thường kéo dài 3-4 năm, mà vẫn không thỏa đáng thì chúng ta thậm chí có thể khởi kiện lên Tòa án Thương mại Liên bang.

Do vậy, có thể nói rằng chúng ta vẫn có cơ sở, có quyền và trên thực tế, cũng đã từng áp dụng quyền của chúng ta để đi đến cùng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

Ông Bùi Huy Sơn: Rõ ràng mức thuế này của Hoa Kỳ cao một cách bất thường. Tôi chưa bàn về việc nó không công bằng, không có cơ sở, không đúng đắn, nhưng với mức thuế cao như vậy nếu áp dụng sẽ ảnh hưởng trực tiếp, nặng nề đối với việc xuất khẩu cá tra philê đông lạnh của Việt Nam.

Trên thực tế, chúng ta thấy quy trình rà soát này cũng như việc phía Bộ Thương mại Hoa Kỳ nhiều lần áp dụng cách tính toán khác nhau, ví dụ như đột nhiên thay đổi quốc gia lựa chọn là quốc gia cơ sở, trước đây là từ Bangladesh sang Indonesia hay như lần này họ đột nhiên sử dụng các Yếu tố bất lợi có sẵn (AFA) trong quá trình tính toán làm cho mức thuế kết quả cuối cùng khác thường đến như vậy.

Tới đây, phía Hoa Kỳ chắc cũng sẽ tiếp tục quá trình rà soát chính sách thương mại này, rà soát hành chính này đối với việc áp dụng thuế chống bán phá giá cá tra phi lê đông lạnh.

Do vậy, tôi nghĩ rằng các doanh nghiệp của chúng ta nên có cách tiếp cận hết sức bài bản, quy củ, trong quá trình lưu giữ hồ sơ, quá trình thống kê và tính toán chi phí, quá trình từ nuôi trồng, đánh bắt cho tới chế biến, bảo quản và phân phối thủy sản, cụ thể ở đây là cá tra philê.

Thời gian tới, Hoa Kỳ dự kiến tiếp tục áp dụng các quy định mới, trong đó có các quy định về Luật Hiện đại hóa an toàn thực phẩm, sẽ yêu cầu các sản phẩm xuất khẩu vào Hoa Kỳ cung cấp rất nhiều thông tin từ địa bàn đánh bắt, phương tiện đánh bắt cho đến quá trình đánh bắt, bảo quản, vận chuyển, xử lý và phân phối sản phẩm, trong đó có thủy sản Việt Nam.

Để đáp ứng được yêu cầu đó thì các doanh nghiệp của chúng ta, tất nhiên phải có sự đồng hành của các cơ quan nhà nước, các cơ quan hiệp hội và kể cả các cơ quan địa phương để có thể đảm bảo được, lưu trữ được, hệ thống hóa được các thông tin đó và sẵn sàng cung cấp cho các cơ quan liên quan của Hoa Kỳ khi cần thiết. Không chỉ khi họ rà soát, xem xét, mà ngay cả như trong trường hợp này, khi chúng ta muốn yêu cầu họ xem xét lại, hay nói cách khác là khiếu nại, thì cũng cần có các thông tin hết sức xác đáng, đầy đủ, phù hợp với yêu cầu của phía Hoa Kỳ.

Khi đó mới có cơ sở để khẳng định rằng chúng ta đúng và bảo vệ được quyền lợi của mình.

Tôi nghĩ rằng trong quá trình này, cùng với nỗ lực của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, của các hiệp hội liên quan, trong đó có VASEP cũng như các cơ quan như Bộ Công thương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, thì vai trò của các cơ quan truyền thông cũng hết sức quan trọng, không chỉ là giúp các doanh nghiệp nắm rõ được yêu cầu của thị trường và hỗ trợ họ trong quá trình giới thiệu, quảng bá về quy trình đánh bắt và chế biến thủy hải sản một cách hết sức hợp quy định, khoa học, đảm bảo an toàn và phù hợp với yêu cầu của thị trường nhập khẩu.