Hà Nội dẫn đầu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương năm 2026

PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Uỷ viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng công bố Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026. Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 diễn ra ngày 4/10, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố kết quả Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 nhằm cung cấp căn cứ, bằng chứng để các địa phương ban hành và thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động đổi mới sáng tạo.

10 địa phương dẫn đầu Chỉ số PII 2026 lần lượt là: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Huế, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Tây Ninh và Hưng Yên. Trong số này có 7 thành phố trực thuộc Trung ương; 6 địa phương thuộc miền Bắc, 2 địa phương thuộc miền Trung và 2 địa phương thuộc miền Nam. 

Theo kết quả phân tích, Thủ đô Hà Nội tiếp tục dẫn đầu trong năm 2026 với 63,80 điểm, giữ vị trí thứ nhất trong năm thứ tư liên tiếp. Trong khi đó, Cao Bằng có điểm số thấp nhất với 21,22 điểm, xếp hạng 34.

Kết quả PII 2026 cho thấy sự khác biệt giữa các địa phương ở cấu trúc các yếu tố đầu vào và kết quả đầu ra của đổi mới sáng tạo. Hà Nội dẫn đầu 18/52 chỉ số thành phần, nhiều nhất trong số 34 địa phương được đánh giá. Các chỉ số mà Hà Nội đứng đầu tập trung ở những yếu tố gắn với năng lực nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo như nhân lực nghiên cứu và phát triển (R&D), chi cho R&D, số tổ chức khoa học và công nghệ, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D và tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo. 

Hà Nội cũng dẫn đầu ở nhiều chỉ số đầu ra liên quan đến tài sản trí tuệ như sáng chế, giải pháp hữu ích, giống cây trồng, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, cùng một số chỉ số về giảm nghèo và phát triển con người. Những kết quả này cho thấy lợi thế của Hà Nội được thể hiện ở cả năng lực tạo ra các điều kiện cho đổi mới sáng tạo và khả năng chuyển hóa các nguồn lực đó thành kết quả cụ thể. 

Thành phố Hồ Chí Minh đứng thứ hai về số lượng chỉ số thành phần dẫn đầu, với 12/52 chỉ số. Lợi thế của Thành phố tập trung ở nhiều chỉ số đầu vào như tổ chức khoa học và công nghệ, hạ tầng chung, tín dụng cho khu vực tư nhân, tài chính vi mô, mật độ doanh nghiệp, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp mới thành lập. Một số chỉ số về tài sản trí tuệ cũng là những lĩnh vực Thành phố Hồ Chí Minh cùng dẫn đầu với Hà Nội. 

Quảng Ninh đứng thứ ba về số lượng chỉ số thành phần dẫn đầu, với 5/52 chỉ số, trong đó có hạ tầng số, tín dụng cho khu vực tư nhân, dự án đầu tư trong các cụm công nghiệp, sản phẩm OCOP và tốc độ giảm nghèo.

Xét theo các trụ cột, Hà Nội đứng đầu về chỉ số “Vốn con người và Nghiên cứu và Phát triển” và “Trình độ phát triển của thị trường”; Quảng Ninh dẫn đầu về “Cơ sở hạ tầng”; Thành phố Hồ Chí Minh đứng thứ hai về “Cơ sở hạ tầng” và “Trình độ phát triển của thị trường”. Bắc Ninh đứng đầu về “Trình độ phát triển của doanh nghiệp”; Hà Nội đứng đầu về “Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ”. Đáng chú ý, trụ cột “Tác động” có sự phân bố khác với thứ hạng chung khi Phú Thọ, Bắc Ninh và Ninh Bình lần lượt đứng đầu. 

PII năm 2026 gồm 52 chỉ số thành phần, được cấu trúc thành 7 trụ cột. Năm trụ cột đầu vào gồm Thể chế; Vốn con người và Nghiên cứu và Phát triển; Cơ sở hạ tầng; Trình độ phát triển của thị trường; Trình độ phát triển của doanh nghiệp. Hai trụ cột đầu ra gồm Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ; Tác động. Cách thiết kế này nhằm phản ánh cả những điều kiện tạo thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và những kết quả mà khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tạo ra đối với phát triển kinh tế - xã hội. 

Dữ liệu xây dựng PII 2026 được thu thập từ hai nguồn chính; trong đó, 40/52 chỉ số sử dụng số liệu thống kê, quản lý nhà nước được công bố chính thức từ các bộ, cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức ở Trung ương; 12/52 chỉ số do các địa phương thu thập, cung cấp kèm tài liệu minh chứng. Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng tài liệu hướng dẫn và tổ chức tập huấn cho các địa phương về việc thu thập, cung cấp dữ liệu và tài liệu liên quan. 

Quá trình xử lý, phân tích dữ liệu và tính toán PII 2026 được thực hiện theo các chuẩn mực quốc tế được công nhận rộng rãi, sử dụng phần mềm phân tích tổng hợp chuyên dụng. Thiết kế tổng thể của chỉ số, độ tin cậy của dữ liệu và kỹ thuật tính toán được thực hiện theo quy trình, phương pháp đã được chuyên gia quốc tế độc lập công nhận từ năm 2023. 

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc xây dựng một chỉ số tổng hợp về đổi mới sáng tạo nhằm lượng hóa hiện trạng mô hình phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Qua đó, các cấp lãnh đạo có thêm cơ sở khoa học và thực tiễn để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, các yếu tố tiềm năng và điều kiện cần thiết, từ đó lựa chọn định hướng và giải pháp phù hợp.

PII đồng thời cung cấp công cụ để đánh giá, so sánh năng lực và kết quả hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa các địa phương, cũng như chất lượng điều hành, quản lý nhà nước trong lĩnh vực này; từ đó, góp phần hỗ trợ các địa phương xây dựng và thực thi chính sách, thúc đẩy các sáng kiến phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.