Động lực từ tri thức và chuyển đổi số

Nếu đầu tư công là động lực trước mắt và cải cách thể chế là điều kiện để tăng tốc trong ngắn hạn, thì khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh mới là nền tảng quyết định vị thế cạnh tranh của Cần Thơ trong thập niên tới. Mục tiêu tăng trưởng hai con số của năm 2026 vì thế không chỉ mang ý nghĩa hoàn thành một chỉ tiêu kinh tế, mà còn là bước khởi đầu cho quá trình kiến tạo một mô hình phát triển mới trở thành cực tăng trưởng mới của cả vùng.

*Tăng trưởng dựa trên tri thức 

Sau nhiều năm tăng trưởng dựa chủ yếu vào mở rộng đầu tư, khai thác lợi thế vị trí địa lý và phát triển các ngành truyền thống, Cần Thơ đang đứng trước yêu cầu phải chuyển sang một mô hình phát triển có chất lượng cao hơn. 

Theo ông Nguyễn Văn Toàn Cơ, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp Công nghệ FELIX, để tạo bước bứt phá, Cần Thơ cần dịch chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng dựa trên tài nguyên sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo. Công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ mà phải trở thành lực lượng sản xuất mới. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa và các nền tảng số sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường vượt ra ngoài giới hạn địa lý. 

Đối với lĩnh vực công nghiệp và logistics, việc số hóa chuỗi cung ứng, quản trị kho bãi thông minh, dự báo nhu cầu bằng trí tuệ nhân tạo và tối ưu hóa vận tải có thể giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí logistics. Ở lĩnh vực thương mại - dịch vụ, chuyển đổi số sẽ mở ra không gian thị trường hoàn toàn mới cho các sản phẩm OCOP, nông sản và thủy sản chế biến thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. 

Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Thanh Liêm/TTXVN

Theo tiến sĩ Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long, sau khi mở rộng không gian phát triển, Cần Thơ có điều kiện thuận lợi hơn để hình thành các cực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, vai trò trung tâm vùng không thể chỉ được xác lập bằng quy mô hành chính hay vị trí địa lý. Vai trò ấy phải được khẳng định bằng năng lực điều phối các chuỗi giá trị của toàn Đồng bằng sông Cửu Long. 

Điều đó đòi hỏi Cần Thơ phải trở thành trung tâm logistics hiện đại, trung tâm chế biến sâu nông - thủy sản, trung tâm nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng. 

Ở góc nhìn dài hạn, chuyên gia chiến lược tăng trưởng Giả Thanh Phong cho rằng, trụ cột của chu kỳ tăng trưởng tiếp theo phải là công nghiệp chế biến sâu, logistics hiện đại, công nghệ lõi, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cần Thơ có thể tạo bứt phá trong ngắn hạn bằng đầu tư công và tháo gỡ dự án, nhưng để duy trì tăng trưởng cao trong nhiều năm, thành phố phải chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn và sản lượng sang tăng trưởng dựa vào năng suất, công nghệ, nguồn nhân lực và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. 

Đặc biệt, trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải carbon, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn nằm ở sản lượng mà nằm ở giá trị gia tăng. Đó cũng là lý do Cần Thơ cần phát triển mạnh công nghiệp chế biến, logistics lạnh, tự động hóa sản xuất, dữ liệu chuỗi cung ứng và thương hiệu nông sản. 

*Khát vọng của cả một vùng 

Ông Nguyễn Văn Hào, Chủ tịch Hiệp Hội Doanh nghiệp thành phố Cần Thơ cho rằng, để không chỉ đạt mục tiêu ngắn hạn năm 2026 mà còn định hình tương lai dài hạn, thành phố cần tập trung vào các lợi thế cốt lõi. 

Theo ông Hào, trong thời gian tới, thành phố cần tiếp tục phát huy lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng giao thông, cảng biển, cảng hàng không, hệ thống giáo dục, y tế và khoa học công nghệ để trở thành trung tâm logistics, trung tâm chế biến nông sản, trung tâm dịch vụ chất lượng cao và đổi mới sáng tạo của Đồng bằng sông Cửu Long. 

Mặt đường đoạn cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng qua xã Vĩnh Hanh, tỉnh An Giang đã được thảm bê tông nhựa, tạo diện mạo rõ nét cho công trình. Ảnh: Thanh Sang - TTXVN

Khai thác tối đa lợi thế từ hạ tầng giao thông kết nối liên vùng. Các tuyến cao tốc, trục giao thông huyết mạch kết nối Cần Thơ với TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang dần hoàn thiện. Cần Thơ phải chủ động quy hoạch các không gian kinh tế mới dọc theo các tuyến cao tốc này như khu công nghiệp, khu logistics, đô thị vệ tinh để đón đầu xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư. Bên cạnh đó, sân bay quốc tế, cảng biển và mạng lưới logistics ngày càng hoàn thiện. Đây là những lợi thế mà rất ít địa phương có được. 

Cần Thơ phát huy vai trò Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng ĐBSCL. Đây là dự án mang tầm vóc chiến lược. Khi trung tâm này đi vào hoạt động, Cần Thơ sẽ là hạt nhân thu hút các doanh nghiệp công nghệ cao trong nông nghiệp, các tập đoàn chế biến sâu, tạo ra chuỗi giá trị gia tăng cực lớn cho cả vùng.

Đồng thời, Cần Thơ cần phát huy thêm vai trò là trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế và dịch vụ chất lượng cao của cả vùng. Đi đầu trong chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế số và nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Đồng thời, thành phố Cần Thơ cũng cần chủ động thu hút các tập đoàn lớn, các doanh nghiệp đầu chuỗi để hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh, nâng cao giá trị gia tăng cho nông nghiệp và công nghiệp chế biến. 

“Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố cũng sẽ tiếp tục đồng hành cùng chính quyền trong việc kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy liên kết vùng, đào tạo nguồn nhân lực, xúc tiến đầu tư và phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn sản xuất kinh doanh. Xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp phát triển bền vững. Bởi chúng tôi luôn tin rằng doanh nghiệp phát triển thì kinh tế địa phương sẽ phát triển; doanh nghiệp mạnh thì Cần Thơ sẽ mạnh”. Ông Hào cam kết. 

Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Cần Thơ cũng kiến nghị chuyển trọng tâm từ 'thu hút đầu tư' sang 'đồng hành cùng nhà đầu tư'. Thành công của doanh nghiệp chính là thước đo hiệu quả điều hành của chính quyền và cũng là nền tảng quan trọng nhất để Cần Thơ đạt mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn mới. 

Nhìn ở góc độ trước mắt, các chuyên gia kinh tế cho rằng mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% trong năm 2026 là một thách thức rất lớn đối với Cần Thơ. Nhưng nhìn ở tầm chiến lược, đây lại là cơ hội để thành phố Cần Thơ tái cấu trúc mô hình phát triển, nâng cao chất lượng điều hành và khẳng định vai trò trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn phát triển mới.

Bài cuối: Năng lực thực thi quyết định vị thế mới của Cần Thơ