Dòng vốn chảy vào doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng nhanh hơn mặt bằng chung

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh tiếp tục tăng, ngành ngân hàng đang thúc đẩy các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho khu vực doanh nghiệp này.

Dòng vốn vào DNNVV tăng nhanh

Thông tin tại Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa” diễn ra sáng 18/9, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cho biết tính đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025. Đáng chú ý, tín dụng đối với DNNVV đang tăng nhanh hơn mặt bằng chung. Hiện có trên 100 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ đối với khu vực này, với tổng dư nợ trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,4% so với cuối năm 2025 và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ của nền kinh tế.

Trong khi DNNVV chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động và có kết quả kinh doanh, khả năng tiếp cận vốn của khu vực này có ý nghĩa lớn đối với duy trì sản xuất, tạo việc làm và mở rộng hoạt động kinh doanh. Tín dụng ngân hàng vì vậy tiếp tục được xác định là một trong những nguồn lực quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp.

Phó Thống đốc nhấn mạnh thời gian qua, NHNN đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận vốn. Trọng tâm là ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay, điều hành tăng trưởng tín dụng phù hợp, hướng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên và kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình tiếp cận tín dụng.

Cùng với đó, các tổ chức tín dụng được chỉ đạo triển khai nhiều chương trình, chính sách tín dụng dành cho DNNVV và các lĩnh vực ưu tiên, tạo thêm kênh tiếp cận vốn với lãi suất ưu đãi.

Một chuyển động đáng chú ý khác nằm ở các chương trình tín dụng dành cho DNNVV và những lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng.

Theo NHNN, sau hơn một tháng triển khai chương trình tín dụng hướng đến DNNVV và các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong các lĩnh vực động lực tăng trưởng, số ngân hàng thương mại công bố chương trình, sản phẩm ưu đãi đã tăng từ 4 ngân hàng thương mại nhà nước với tổng quy mô đăng ký 220 nghìn tỷ đồng lên 19 ngân hàng.

“Tổng quy mô các chương trình, sản phẩm ưu đãi hiện đạt trên 407 nghìn tỷ đồng. Lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1-2%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của các ngân hàng cho vay. Nguồn vốn được hướng tới nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chế biến chế tạo và các dự án xanh”, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh thông tin.

Song song với việc mở rộng nguồn vốn, các tổ chức tín dụng đang thay đổi phương thức cho vay theo hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác dữ liệu, đơn giản hóa thủ tục và phát triển sản phẩm tài chính phù hợp hơn với nhu cầu của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, từ thực tế hoạt động của cộng đồng DNNVV, nhu cầu vốn ngày càng đa dạng trong khi phương thức cung ứng vốn hiện vẫn chủ yếu dựa vào hệ thống ngân hàng thương mại và tài sản bảo đảm truyền thống.

Không chỉ tháo điểm nghẽn từ phía ngân hàng

Đánh giá cao nỗ lực của ngành ngân hàng trong việc cung ứng vốn cho cộng đồng DNNVV và hộ kinh doanh, song ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cho rằng cần tiếp tục đổi mới cách thức cung ứng tín dụng và đa dạng hóa các kênh tài chính để tăng khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV và hộ kinh doanh trong giai đoạn tới.

Trong đó, Hiệp hội đề xuất nghiên cứu thí điểm ngân hàng số chuyên biệt cho DNNVV và hộ kinh doanh. Mô hình này được kỳ vọng giúp giảm chi phí thẩm định, quản lý và phục vụ đối với nhóm khách hàng có số lượng lớn, nhu cầu vốn đa dạng nhưng quy mô khoản vay thường không lớn.

Thêm nữa, cần đa dạng hóa các tổ chức cung ứng tín dụng, trong đó nghiên cứu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và tạo điều kiện phát triển các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi của công chúng. Theo Hiệp hội, đây có thể là một kênh bổ sung cho hệ thống ngân hàng truyền thống, với các sản phẩm phù hợp hơn với tài sản, dòng tiền và chu kỳ kinh doanh của DNNVV, đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Thúc đẩy phát triển thị trường bao thanh toán và tài trợ khoản phải thu cũng là một trong các giải pháp được Chủ tịch Hiệp hội đề xuất. Đây là hướng giúp doanh nghiệp chuyển hóa các khoản phải thu từ khách hàng và dòng tiền tương lai thành vốn lưu động, giảm sự phụ thuộc vào tài sản cố định làm tài sản bảo đảm. Hiệp hội đồng thời đề xuất hoàn thiện cơ chế bảo vệ khoản phải thu, công cụ quản lý rủi ro và hệ thống kết nối, chia sẻ thông tin để hạn chế việc một khoản phải thu được sử dụng để tài trợ nhiều lần.

Chưa dừng ở đó, theo ông Nguyễn Văn Thân, cần xây dựng hệ sinh thái xếp hạng tín nhiệm và dữ liệu DNNVV, khuyến khích các tổ chức thu thập, phân tích và cung cấp dữ liệu về doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ ngân hàng đánh giá chính xác hơn mức độ rủi ro và khả năng trả nợ; tăng khả năng tham gia của DNNVV vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu, thông qua phối hợp giữa các bộ, ngành và phát triển các sản phẩm tài trợ dựa trên đơn hàng, hàng hóa, dòng tiền, chuỗi cung ứng, cho thuê tài chính và các hình thức tài trợ thương mại khác.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho rằng, khả năng tiếp cận vốn của DNNVV còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, từ thủ tục hành chính, định giá và xử lý tài sản bảo đảm đến đất đai, đầu tư, xây dựng, kết nối thị trường và đặc biệt là tính minh bạch thông tin, khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp.

NHNN cho biết thời gian tới sẽ tập trung vào 5 nhóm giải pháp chính, gồm tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật ngân hàng và cải cách thủ tục hành chính; điều hành tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát và khả năng hấp thụ vốn; hướng tín dụng vào sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng; đa dạng hóa sản phẩm tín dụng; đồng thời cải tiến quy trình cho vay, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ nhưng vẫn bảo đảm an toàn vốn vay.

Chương trình kết nối ngân hàng - doanh nghiệp cũng sẽ tiếp tục được triển khai dưới nhiều hình thức nhằm nắm bắt nhu cầu thực tế và kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình cho vay DNNVV.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng phải nâng chất lượng hồ sơ và năng lực tài chính để tăng khả năng tiếp cận vốn. NHNN khuyến nghị DNNVV chủ động tái cấu trúc, nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh; đồng thời minh bạch hơn về tài chính, dòng tiền và tình hình hoạt động.

Việc hoàn thiện phương án sản xuất kinh doanh, chủ động cung cấp đầy đủ thông tin cho ngân hàng sẽ giúp doanh nghiệp chứng minh năng lực trả nợ, qua đó tăng khả năng tiếp cận, hấp thụ và sử dụng hiệu quả vốn tín dụng.