Liên thông dữ liệu, khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp

Theo các chuyên gia chuyển đổi số, sự chuyển dịch từ số hóa tài liệu sang quản trị bằng dữ liệu liên thông đang được định hình như một trợ lực thiết thực, giúp cộng đồng doanh nghiệp tiết giảm tối đa chi phí tuân thủ, khơi thông dòng vốn và tập trung nguồn lực cho sản xuất.

Ông Lê Văn Dũng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn  Công nghệ AB Soft cho biết: Không ít cơ quan quản lý vẫn nhầm lẫn giữa "tin học hóa" và "chuyển đổi số". Việc người dân, doanh nghiệp nộp một bản PDF qua cổng dịch vụ công, nhưng sau đó vẫn bị yêu cầu mang hồ sơ gốc đến để đối chiếu chéo, bản chất chỉ là chuyển sự rườm rà từ không gian thực lên không gian mạng. Quá trình giải quyết thủ tục vẫn ách tắc ở khâu đối soát thủ công.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại thông điệp "doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần" dần được hiện thực hóa thông qua việc kết nối các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đăng ký kinh doanh, thuế và hải quan. Khi dữ liệu trở thành tài sản dùng chung, doanh nghiệp không còn phải đóng vai trò "người đưa thư" chạy vòng quanh các sở, ngành để xin xác nhận giấy tờ, thủ tục.

Đại diện Công ty TNHH Cơ khí Chính xác Bách Khoa - doanh nghiệp chuyên gia công linh kiện xuất khẩu chia sẻ thực tế, trước đây, mỗi lần mở tờ khai nhập khẩu nguyên liệu hoặc xin cấp chứng nhận xuất xứ (C/O), nhân sự của công ty phải chuẩn bị hàng tá giấy tờ bản cứng đóng dấu mộc đỏ. Thời gian thông quan đôi khi kéo dài 3-4 ngày, tiền lưu kho bãi đội lên hàng chục triệu đồng mỗi lô.

Hiện tại, với hệ thống dữ liệu liên thông, lịch sử tuân thủ thuế, hải quan của công ty đã hiển thị trên hệ thống. Tờ khai luồng xanh được duyệt tự động chỉ trong vài phút. Dòng chảy hàng hóa không bị đứt gãy, tốc độ quay vòng vốn của doanh nghiệp cải thiện rõ rệt. Câu chuyện này là minh chứng sống động cho thấy, khi môi trường kinh doanh được số hóa đúng nghĩa, lợi ích mang lại không chỉ là sự tiện lợi về mặt thao tác. Nó được quy đổi trực tiếp thành dòng tiền, thời gian và năng lực cạnh tranh.

Qua phản ánh của nhiều doanh nghiệp, "chi phí tuân thủ" là khoản chi phí ăn mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Đó là số giờ công lao động nhân sự phải bỏ ra để điền biểu mẫu, chi phí bến bãi phát sinh do thủ tục ách tắc... Số hóa môi trường kinh doanh chính là công cụ để minh bạch hóa quy trình này. Việc triển khai diện rộng hóa đơn điện tử, nộp thuế điện tử và hoàn thuế trực tuyến đã tạo ra một bộ lọc minh bạch. Mọi tương tác giữa doanh nghiệp và cơ quan công quyền đều được lưu vết, loại bỏ sự can thiệp chủ quan trong khâu thẩm định.

Nhìn nhận vấn đề từ góc độ tối ưu hóa nguồn lực nội bộ, đối với ngành bán lẻ nông sản, tốc độ đưa hàng hóa từ nông trại lên kệ siêu thị quyết định tỷ lệ hao hụt. Việc số hóa các thủ tục kiểm dịch, công bố chất lượng và thanh tra an toàn thực phẩm giúp các hợp tác xã cắt giảm được 40% thời gian xử lý hồ sơ so với nhiều năm trước. Đáng nói hơn, quỹ thời gian và nhân sự trước đây phải dành riêng cho mảng 'chạy giấy tờ' nay được tái phân bổ cho bộ phận nghiên cứu phát triển (R&D) và mở rộng thị trường. Đó mới là giá trị thặng dư lớn nhất mà chính phủ điện tử mang lại.

Ở bình diện vĩ mô, mỗi giờ đồng hồ thủ tục hành chính được cắt giảm nhờ công nghệ số sẽ giải phóng hàng triệu giờ lao động hữu ích cho toàn xã hội. Nguồn lực vô hình này là động lực quan trọng để các doanh nghiệp tăng tốc trong quý cuối năm.

Dù đạt được những bước tiến dài, hành trình số hóa môi trường kinh doanh vẫn còn không ít điểm nghẽn. Gần đây, tại khâu thực thi cấp cơ sở, một số vướng mắc mới lại bộc lộ. Một số đơn vị dù công bố cắt giảm thủ tục trên văn bản, nhưng khi vận hành phần mềm lại yêu cầu doanh nghiệp điền thêm hàng loạt trường thông tin không cần thiết, hoặc phát sinh các bước phê duyệt nội bộ làm chậm tiến độ chung. Bản chất của chuyển đổi số không phải là bê nguyên một quy trình rườm rà từ giấy lên màn hình, mà phải bắt đầu từ việc chuẩn hóa và tinh gọn nghiệp vụ.

Đại diện một hệ sinh thái logistics, ông Nguyễn Văn Đức, Giám đốc Công ty Cổ phần Goldtrans Logistics, thẳng thắn phân tích, đất nước đang sở hữu hạ tầng công nghệ mạnh, nhưng tư duy quản lý đôi khi vẫn còn độ trễ. Đơn cử, để xin giấy phép vận tải đa phương thức trực tuyến, doanh nghiệp vẫn phải nhập đi nhập lại thông tin mã số thuế, giấy phép kinh doanh trên nhiều nền tảng phần mềm khác nhau của các bộ ngành. Hệ thống hoàn toàn đủ sức đồng bộ, nhưng rào cản nằm ở sự cục bộ dữ liệu giữa các cơ quan.

Chìa khóa để giải quyết sự phân mảnh này nằm ở việc thực sự dịch chuyển tư duy quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Thay vì bắt doanh nghiệp chứng minh điều kiện hoạt động qua một ma trận biểu mẫu điện tử, hệ thống quản lý Nhà nước nên tận dụng dữ liệu lớn (Big Data) để khoanh vùng rủi ro, phân loại mức độ tuân thủ pháp luật, từ đó có biện pháp giám sát trọng điểm.

Số hóa môi trường kinh doanh không phải là một đích đến, mà là quá trình liên tục tối ưu hóa. Mọi cải cách thể chế hay nâng cấp nền tảng công nghệ đều cần được định lượng bằng một thước đo khách quan nhất, đó là, sự cải thiện về "sức khỏe" tài chính và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi nền tảng số được thiết kế với tư duy phục vụ, tôn trọng sự tối giản và liên thông, nó sẽ tạo ra một hệ sinh thái pháp lý an toàn, công bằng, tiếp thêm trợ lực thực chất cho doanh nghiệp trong chu kỳ tăng trưởng mới.