Dòng vốn và nguồn cung cùng cải thiện, M&A Việt Nam chờ "sóng mới"

Sau giai đoạn trầm lắng bởi những biến động của kinh tế toàn cầu, thị trường mua bán và sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đang phát đi nhiều tín hiệu khởi sắc. Nguồn cung thương vụ ngày càng đa dạng, triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán cùng sự quan tâm gia tăng từ các nhà đầu tư quốc tế được đánh giá là những yếu tố quan trọng tạo nền tảng cho một chu kỳ M&A mới.

Theo bà Lê Hàn Tuệ Lâm, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm VinVentures, thị trường M&A Việt Nam đang được hỗ trợ bởi nhiều tín hiệu tích cực từ môi trường tài chính và thị trường vốn. Hiện có ba chỉ báo quan trọng đang cùng lúc dịch chuyển theo hướng thuận lợi.

Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã tăng hơn gấp đôi so với vùng đáy cho thấy nguồn vốn tài trợ cho các thương vụ đang trở nên dồi dào hơn. Áp lực tín dụng cũng giảm bớt khi tỷ lệ nợ xấu (NPL) dần quay trở lại mức bình thường, tạo thêm dư địa cho các ngân hàng và nhà đầu tư trong việc tài trợ các giao dịch. Trong khi đó, VN-Index đã thiết lập các vùng điểm số cao mới, góp phần cải thiện cơ chế định giá thị trường và thu hẹp khoảng cách kỳ vọng về giá giữa bên mua và bên bán.

Theo bà Lâm, điều quan trọng không nằm ở sự cải thiện của một chỉ báo riêng lẻ mà ở việc các điều kiện về tài trợ vốn, môi trường giao dịch và định giá thị trường đang đồng thời trở nên thuận lợi hơn. Đây là nền tảng quan trọng để hoạt động đầu tư và M&A sôi động trở lại trong thời gian tới.

Tuy nhiên, đại diện VinVentures cho rằng, M&A chỉ thực sự bứt phá khi thị trường có đủ nguồn cung thương vụ chất lượng. Trong bối cảnh hiện nay, các kế hoạch thoái vốn và tái cơ cấu tại doanh nghiệp nhà nước, làn sóng thoái vốn của các quỹ đầu tư tư nhân sau nhiều năm đồng hành cùng doanh nghiệp, cùng nhu cầu chuyển giao quyền sở hữu hoặc tìm kiếm cổ đông chiến lược tại khu vực tư nhân đang tạo ra nguồn cung giao dịch ngày càng đa dạng cho thị trường.

Đáng chú ý, bà Lê Hàn Tuệ Lâm cho rằng, các nguồn cung này được thúc đẩy bởi những động cơ hoàn toàn khác nhau. Điều đó cho thấy thị trường M&A Việt Nam đang trở nên trưởng thành hơn đáng kể so với các giai đoạn trước, khi nguồn cung chủ yếu tập trung vào một số nhóm doanh nghiệp nhất định.

Bên cạnh đó, tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam được nhiều chuyên gia đánh giá là một trong những động lực quan trọng nhất đối với hoạt động M&A trong những năm tới.

Theo bà Lê Hàn Tuệ Lâm, việc nâng hạng không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ của thị trường chứng khoán. Về dài hạn, đây là yếu tố có khả năng tác động tới toàn bộ hệ sinh thái đầu tư. Khi được nâng hạng, hình ảnh của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu sẽ được cải thiện đáng kể. Dòng vốn quốc tế có xu hướng gia tăng, thanh khoản thị trường được cải thiện và cơ chế định giá doanh nghiệp cũng trở nên minh bạch, hiệu quả hơn.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các quỹ đầu tư tư nhân, quỹ đầu tư mạo hiểm và các doanh nghiệp đang cân nhắc các kế hoạch IPO hoặc thoái vốn. Một thị trường niêm yết phát triển sẽ tạo ra những mức định giá tham chiếu rõ ràng hơn cho các giao dịch M&A, đồng thời mở rộng các lựa chọn thoái vốn cho nhà đầu tư. Khi lộ trình thoái vốn trở nên rõ ràng hơn, niềm tin của dòng vốn cũng được củng cố.

Nhiều nhà đầu tư quốc tế cũng đánh giá, Việt Nam hiện đang nằm trong nhóm thị trường được theo dõi sát sao nhất tại châu Á. Ông Timothy Hyunmyung Dho, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Impact Square cho biết, Việt Nam sở hữu nhiều yếu tố nền tảng hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Đó là tốc độ tăng trưởng GDP duy trì ở mức cao trong nhiều năm, quy mô dân số hơn 100 triệu người, lực lượng lao động trẻ cùng năng lực sản xuất và xuất khẩu công nghệ ngày càng được cải thiện.

Impact Square được thành lập tại Hàn Quốc từ năm 2010 và đã có hơn 15 năm đầu tư, hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Từ năm 2022, tổ chức này bắt đầu mở rộng trọng tâm hoạt động sang khu vực Đông Nam Á; trong đó Việt Nam được lựa chọn là thị trường trung tâm.

Theo ông Timothy Hyunmyung Dho, bên cạnh những yếu tố kinh tế thuận lợi, Việt Nam còn được hưởng lợi từ sự hỗ trợ mạnh mẽ của Chính phủ đối với hệ sinh thái khởi nghiệp. Những chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nhiều năm qua đang giúp hình thành một cộng đồng startup ngày càng năng động và chuyên nghiệp.

Ông Junsung Bae, Giám đốc điều hành khối đầu tư của Lotte Ventures cũng nhận định, Việt Nam đang nổi lên là một trong những thị trường khởi nghiệp triển vọng nhất khu vực Đông Nam Á. Điều gây ấn tượng mạnh nhất không chỉ là tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế mà còn là khả năng thực thi, tinh thần khởi nghiệp và sự quyết tâm của các nhà sáng lập Việt Nam trong việc giải quyết các vấn đề thực tiễn của xã hội.

Lotte Ventures đang đẩy mạnh chiến lược đổi mới sáng tạo mở tại Việt Nam thông qua chương trình L-CAMP Vietnam. Mục tiêu của chương trình không chỉ là tăng tốc khởi nghiệp mà còn tạo ra nền tảng kết nối để các startup Việt Nam có cơ hội hợp tác trực tiếp với các công ty thuộc hệ sinh thái Lotte cũng như các tập đoàn Hàn Quốc và quốc tế thông qua các dự án thử nghiệm thực tế (PoC). Thông qua các hoạt động này, startup có thể kiểm chứng sản phẩm, xác thực nhu cầu thị trường và tìm kiếm cơ hội mở rộng kinh doanh.

Trong thời gian tới, Lotte Ventures cho biết sẽ tiếp tục gia tăng đầu tư vào startup Việt Nam, đồng thời nghiên cứu khả năng thành lập các quỹ đầu tư chuyên biệt dành riêng cho thị trường Việt Nam.

Theo các diễn giả, sự kết hợp giữa hiểu biết thị trường địa phương, mạng lưới doanh nghiệp của các tập đoàn lớn và dòng vốn đầu tư quốc tế đang mở ra cơ hội để Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới của hệ sinh thái khởi nghiệp và thị trường M&A. Khi các điều kiện về nguồn cung, thanh khoản và niềm tin thị trường cùng hội tụ, làn sóng giao dịch mới được kỳ vọng sẽ xuất hiện trong những năm tới./.