EU xem xét giảm thuế năng lượng, hỗ trợ người dân

Đường ống dẫn khí đốt tại trạm khí đốt ở Werne, miền tây nước Đức. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong bối cảnh giá dầu và khí đốt tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, Ủy ban châu Âu (EC) hôm 10/3 đã công bố một gói chính sách năng lượng mới, trong đó đáng chú ý là khuyến nghị các quốc gia thành viên xem xét giảm thuế năng lượng khi điều kiện cho phép. Động thái này nhằm giúp người dân giảm gánh nặng hóa đơn điện, khí đốt, đồng thời củng cố lộ trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch của Liên minh châu Âu (EU). 

Theo EC, việc đẩy nhanh chuyển đổi xanh vẫn là con đường hiệu quả nhất để châu Âu thoát khỏi sự phụ thuộc lâu dài vào nhiên liệu hóa thạch, vốn thường xuyên chịu tác động mạnh từ các biến động địa chính trị. Gói năng lượng mới được công bố không tập trung vào những biện pháp trợ cấp ngắn hạn, mà hướng tới một chiến lược dài hạn nhằm giúp hệ thống năng lượng của EU ổn định và bền vững hơn.

Phát biểu khi công bố kế hoạch, Cao ủy châu Âu phụ trách năng lượng, ông Dan Jørgensen, thừa nhận nhiều hộ gia đình tại châu Âu đang phải chật vật với chi phí sinh hoạt tăng cao. Theo ông, việc giảm thuế năng lượng trong những thời điểm thích hợp có thể giúp giảm áp lực tài chính cho người dân, đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh.

Ông Jørgensen cho biết các biện pháp cải cách được đề xuất, bao gồm việc hạ thuế và đơn giản hóa quy trình chuyển đổi nhà cung cấp điện hoặc khí đốt, có thể giúp mỗi hộ gia đình tại châu Âu tiết kiệm trung bình hơn 350 euro (khoảng 406 USD) mỗi năm. Theo ông, việc tạo điều kiện để người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn nhà cung cấp phù hợp sẽ góp phần làm tăng cạnh tranh trên thị trường năng lượng, từ đó giúp giảm giá.

Phó Chủ tịch EC phụ trách chuyển đổi xanh, bà Teresa Ribera, nhấn mạnh rằng cú sốc năng lượng hiện nay càng cho thấy sự cần thiết phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch. Theo bà, nếu châu Âu tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, khu vực này sẽ luôn dễ bị tổn thương trước các biến động địa chính trị.

Ngoài việc khuyến nghị giảm thuế năng lượng, EC cũng kêu gọi các nước thành viên thúc đẩy những mô hình hợp đồng cung cấp điện và khí đốt linh hoạt hơn, khuyến khích phát triển các cộng đồng năng lượng địa phương và đặc biệt chú trọng bảo vệ những nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương.

Tuy nhiên, ông Dan Jørgensen cũng lưu ý rằng nếu cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay kéo dài và cần đến các biện pháp can thiệp mạnh hơn, thì những giải pháp đó phải mang tính tạm thời và có giới hạn rõ ràng. Theo ông, các biện pháp hỗ trợ không nên làm chệch hướng lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh của EU.

Bà Teresa Ribera cũng cảnh báo việc hủy bỏ hoặc làm suy yếu hệ thống thị trường carbon của EU vào thời điểm này sẽ gửi đi một tín hiệu tiêu cực đối với các nhà đầu tư và nỗ lực giảm phát thải của toàn khối.

Bên cạnh các biện pháp giảm gánh nặng chi phí năng lượng, EC cho rằng EU cần đẩy mạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ năng lượng sạch. Theo ước tính của cơ quan này, để đạt được các mục tiêu khí hậu và đảm bảo an ninh năng lượng, châu Âu cần đầu tư khoảng 660 tỷ euro mỗi năm cho đến cuối thập niên này, cao gần gấp ba lần mức đầu tư trung bình giai đoạn 2011–2021.

Trong kế hoạch đầu tư này, Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) dự kiến sẽ đóng vai trò quan trọng khi cam kết dành khoảng 75 tỷ euro trong vòng ba năm tới để hỗ trợ các dự án năng lượng sạch và hạ tầng điện.

Bên cạnh năng lượng tái tạo, EC cũng đặt kỳ vọng vào việc phát triển công nghệ hạt nhân thế hệ mới, đặc biệt là các lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR). Theo chiến lược được công bố, EU đặt mục tiêu đưa các lò phản ứng loại này vào vận hành từ đầu những năm 2030. Để thúc đẩy công nghệ mới, Ủy ban dự kiến triển khai một cơ chế bảo lãnh trị giá 200 triệu euro nhằm thu hút đầu tư tư nhân và hỗ trợ nghiên cứu phát triển.

EC cũng mong muốn phối hợp với các quốc gia thành viên để hài hòa hóa các quy định và rút ngắn thời gian cấp phép xây dựng đối với những dự án hạt nhân mới.